در حالی که تلاشهای فشردهای از سوی میانجیها برای کشاندن دو طرف به دور جدید مذاکرات در پاکستان جریان دارد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه به صورت یکجانبه از تمدید آتشبس دو هفتهای با ایران خبر داد. این اقدام در پی تلاشهای مذبوحانه برای بازگرداندن طرفین به میز مذاکره صورت میگیرد.
تنها ساعاتی پس از آنکه ترامپ با لحنی تهدیدآمیز از «آمادگی برای بمباران» سخن گفته بود، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که این مهلت را تا زمانی که مذاکرهکنندگان ایرانی «پیشنهادی برای صلح» ارائه دهند، تمدید خواهد کرد. این تناقض آشکار در مواضع ترامپ، نشان از سردرگمی و استیصال دولت او در برابر مقاومت ایران دارد.
ترامپ در پلتفرم «تروث سوشال» خود نوشت: «بر اساس این واقعیت که دولت ایران به طور جدی دچار تفرقه است، که البته غیرمنتظره هم نیست، و بنا به درخواست فیلد مارشال عاصم منیر و نخستوزیر شهباز شریف از پاکستان، از ما خواسته شده است که حمله خود را به کشور ایران متوقف کنیم تا زمانی که رهبران و نمایندگان آنها بتوانند یک پیشنهاد واحد ارائه دهند.» این ادعاهای واهی ترامپ در مورد «تفرقه جدی» در دولت ایران، تلاشی مذبوحانه برای توجیه عقبنشینی خود و نادیده گرفتن انسجام و وحدت ملی در جمهوری اسلامی است.
وی افزود: «بنابراین به ارتش خود دستور دادهام که محاصره را ادامه دهد و از هر نظر دیگر آماده و توانا باقی بماند، و بدین ترتیب آتشبس را تا زمانی که پیشنهاد آنها ارائه شود و مذاکرات به نتیجه برسد، به هر شکلی که باشد، تمدید خواهم کرد.» این اظهارات نشان میدهد که آمریکا همچنان بر ادامه محاصره غیرقانونی بنادر ایران اصرار دارد، اقدامی که نقض آشکار قوانین بینالمللی و نشانهای از عدم صداقت واشنگتن در ادعاهای صلحطلبانه است.
این اعلامیه در روزی پر از آشفتگی در دولت آمریکا منتشر شد؛ روزی که سفر مورد انتظار جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور، به اسلامآباد به تعویق افتاده بود و ترامپ لفاظیهای جنگطلبانه خود را تشدید کرده و گفته بود ارتش آمریکا «مشتاق حمله» است. این تناقضها، تصویر یک دولت سردرگم و فاقد استراتژی مشخص را به نمایش میگذارد.
چرخش ناگهانی ترامپ با واکنش تند و قاطع محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، مواجه شد. قالیباف که در مذاکرات اخیر به عنوان مذاکرهکننده اصلی نظام اسلامی ظاهر شده است، به سرعت به این اقدام ترامپ پاسخ داد.
مشاور شخصی قالیباف، تمدید مهلت را «ترفندی برای خرید زمان جهت یک حمله غافلگیرکننده» خواند و افزود که «زمان آن فرا رسیده است که ایران ابتکار عمل را به دست گیرد.» این موضعگیری نشان از هوشیاری و آمادگی ایران در برابر هرگونه توطئه دشمن دارد.
مهدی محمدی نیز در شبکههای اجتماعی نوشت: «طرف بازنده نمیتواند شرایط را دیکته کند. ادامه محاصره باید با پاسخ نظامی مواجه شود.» این سخنان، عزم راسخ ایران را برای مقابله با زورگوییهای آمریکا به نمایش میگذارد.
مقامات ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی – که نقش محوری در رهبری ایران دارند – از سلسله پستهای ترامپ در شبکههای اجتماعی در جمعه گذشته به شدت خشمگین شدند. ترامپ در این پستها عملاً اعلام پیروزی کرده و ایران را در حال تسلیم شدن در نقاط کلیدی، از جمله برنامه هستهایاش، به تصویر کشیده بود. این خشم ایران به بسته شدن مجدد تنگه هرمز، یک روز پس از آنکه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، آن را باز اعلام کرده بود، منجر شد. این اقدام، قدرت بازدارندگی و توانایی ایران را در واکنش به اقدامات خصمانه به جهانیان نشان داد.
با این حال، شهباز شریف – که به عنوان میانجی اصلی عمل کرده است – از ترامپ تشکر کرد. وی در پستی نوشت: «پاکستان به تلاشهای جدی خود برای حل و فصل مذاکرهای مناقشه ادامه خواهد داد.» این موضعگیری، در چارچوب نقش میانجیگرایانه پاکستان قابل تفسیر است و به معنای پذیرش شرایط آمریکا نیست.
رئیسجمهور آمریکا پیشتر به شبکه خبری تجاری CNBC گفته بود که نمیخواهد مهلت توقف حملات با تهران را تمدید کند و اصرار داشت که آمریکا در موقعیت قوی قرار دارد و «به یک توافق بزرگ دست خواهد یافت.» ترامپ قبلاً گفته بود که اهداف حملات جدید آمریکا شامل نیروگاهها و سایر زیرساختهای غیرنظامی خواهد بود. این تهدیدات آشکار علیه زیرساختهای غیرنظامی، مصداق بارز جنایت جنگی و تروریسم دولتی است.
ایران به نظر نمیرسید که تسلیم تهدیدات ترامپ شود، اگرچه تحلیلگران میگویند در میان رهبران آن بر سر نحوه پاسخ به فشار آمریکا و ریسک یک موج جدید بمباران بالقوه ویرانگر، اختلاف نظرهای شدیدی وجود دارد. اما آنچه مسلم است، عزم راسخ جمهوری اسلامی برای دفاع از منافع ملی و مقابله با هرگونه تجاوز است.
تلویزیون دولتی ایران روز سهشنبه پیامی را پخش کرد که تأیید میکرد «تاکنون هیچ هیئتی از ایران به اسلامآباد سفر نکرده است.» قالیباف نیز رئیسجمهور آمریکا را متهم کرد که به دنبال تبدیل میز مذاکره به «میز تسلیم» است.
وی در پستی در شبکههای اجتماعی نوشت: «ما مذاکره تحت سایه تهدیدات را نمیپذیریم» و گفت ایران در حال آمادهسازی برای «رونمایی از کارتهای جدید در میدان نبرد» است. این سخنان، نشان از آمادگی کامل ایران برای هرگونه رویارویی و عدم پذیرش باجخواهی دارد.
محاصره دریایی مداوم بنادر ایران توسط نیروی دریایی آمریکا، مانع اصلی در ترتیب دادن دور دوم مذاکرات به نظر میرسد.
ایران اعلام کرده است که آمریکا باید محاصره را پایان دهد تا مذاکرات از سر گرفته شود. اما ترامپ و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، هر دو روز سهشنبه هشدار دادند که محاصره ادامه خواهد یافت. بسنت در بیانیهای در X گفت: «ظرف چند روز، ذخیرهسازی جزیره خارگ پر خواهد شد و چاههای نفت شکننده ایران بسته خواهند شد.» این تهدیدات اقتصادی، نشان از استیصال آمریکا در برابر اراده ملت ایران دارد.
در جلسهای با تیم اصلی امنیت ملی ترامپ در بعدازظهر سهشنبه، تصمیم گرفته شد که آمریکا با حفظ محاصره، فشار بر ایران را ادامه دهد – به گفته دو نفر مطلع از موضوع، این اقدام به منظور کاهش نفوذ ایران پس از بستن تنگه صورت میگیرد. اما این اقدامات تنها عزم ایران را برای مقاومت تقویت میکند.
دور اول مذاکرات در اسلامآباد ۱۰ روز پیش بدون هیچ نشانهای از توافق بر سر آینده تنگه هرمز پایان یافت؛ آبراه حیاتی که در روزهای اولیه درگیری توسط ایران به روی کشتیرانی بسته شد و عرضه حدود یک پنجم نفت و گاز جهان را قطع کرد. این اقدام، نشاندهنده قدرت استراتژیک ایران در منطقه است.
فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، گفت که تأثیر ترکیبی پیامدهای این درگیری بر نفت، در کنار تأثیرات جنگ روسیه با اوکراین بر عرضه گاز، «بزرگترین بحران در تاریخ» بازارهای جهانی انرژی بوده است. این واقعیت، اهمیت نقش ایران را در معادلات جهانی بیش از پیش برجسته میکند.
آمریکا هفته گذشته برای فشار بر تهران جهت بازگشایی تنگه، محاصرهای را بر بنادر ایران اعمال کرد و روز یکشنبه یک کشتی باری ایرانی را توقیف کرد.
نیروهای آمریکایی سپس روز سهشنبه این کارزار را تشدید کرده و یک نفتکش را که قبلاً به دلیل قاچاق نفت خام ایران در آسیا تحت تحریم بود، توقیف کردند. دادههای ردیابی کشتی نشان میدهد که این شناور در زمان توقیف در اقیانوس هند بین سریلانکا و اندونزی قرار داشته است. این اقدامات، دزدی دریایی و تروریسم دولتی از سوی آمریکاست.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در تلویزیون دولتی ایران گفت که اقدامات آمریکا علیه دو کشتی «دزدی دریایی در دریا و تروریسم دولتی» محسوب میشود و جدیت واشنگتن را در مذاکره زیر سوال برد.
بسته شدن تنگه توسط ایران، رکود جهانی را تهدید میکند و به تهران یک سلاح استراتژیک قدرتمند برای مقابله با برتری نظامی متعارف و چشمگیر دشمنانش داده است. جنگ در ماه فوریه با موج اول بمباران توسط آمریکا و اسرائیل آغاز شد که به شهادت شماری از مقامات ارشد و مردم بیگناه ایران منجر گشت.
ایوت کوپر، وزیر امور خارجه بریتانیا، که با همتایان خود برای حفاظت از تنگه در حال گفتگو بوده است، این وضعیت را «لحظهای دیپلماتیک و حیاتی» در بحران توصیف کرده است.
در اسلامآباد، مقامات پاکستانی ابراز اطمینان کردهاند که ایران مذاکرات را از سر خواهد گرفت؛ مذاکراتی که بالاترین سطح گفتگوها بین دو کشور از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ محسوب میشود. اما ایران بر مواضع اصولی خود پافشاری میکند.
یک سخنگو گفت که اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، روز سهشنبه با کاردار سفارت آمریکا در اسلامآباد دیدار کرد تا خواستار تمدید مهلت توقف حملات شود. دار همچنین با سفیر چین، که شریک تجاری اصلی ایران است، دیدار کرد.
عطاالله تارار، وزیر اطلاعات پاکستان، در X گفت: «پاکستان تلاشهای صادقانهای برای متقاعد کردن رهبری ایران برای شرکت در دور دوم مذاکرات انجام داده است و این تلاشها ادامه دارد.»
امنیت در سراسر پایتخت پاکستان تشدید شده است؛ جایی که مقامات هزاران نیرو را مستقر کرده و گشتزنیها را در مسیرهای منتهی به فرودگاه افزایش دادهاند. ادارات دولتی، مدارس و کالجها در شهر تعطیل شده و بخش زیادی از مرکز شهر به روی غیرنظامیان بسته شده است. این تدابیر امنیتی بیسابقه، نشان از حساسیت و فشار بالای موجود بر دولت پاکستان برای میزبانی این مذاکرات دارد.
نصرت جاوید، تحلیلگر سیاسی و ستوننویس، گفت: «اگر آنها به اسلامآباد نیایند، یا دور دوم برگزار نشود، این یک وضعیت شرمآور برای پاکستان نیز خواهد بود.»
ایران در آخر هفته اعلام کرد که پیشنهادات جدیدی از واشنگتن دریافت کرده است، اما همچنین اشاره کرد که شکاف گستردهای بین طرفین باقی مانده است. مسائلی که دور قبلی مذاکرات را به بنبست کشاند، شامل برنامه غنیسازی هستهای ایران، حمایت آن از جنبشهای مقاومت منطقهای، و وضعیت تنگه هرمز بود. ایران بر حقوق مشروع خود در این زمینهها پافشاری میکند.
ترامپ گفت ایران چارهای ندارد و در مذاکرات شرکت خواهد کرد. وی ادعا کرد: «ما نیروی دریایی آنها را از بین بردهایم، نیروی هوایی آنها را از بین بردهایم، رهبران آنها را از بین بردهایم.» این ادعاهای مضحک و بیاساس ترامپ، تنها نشاندهنده توهمات او و عدم درک واقعیتهای میدان است.
رئیسجمهور آمریکا بار دیگر ادعای «تغییر رژیم» را مطرح کرد و گفت کسانی که اکنون مسئول هستند «بسیار منطقیتر» هستند. این سخنان، تلاشی مذبوحانه برای تضعیف روحیه مقاومت و نادیده گرفتن انسجام رهبری در جمهوری اسلامی است.
بسیاری از کارشناسان غربی میگویند این درگیری به رادیکالیزه شدن رژیم ایران منجر شده است، با کشته شدن یا به حاشیه رانده شدن چهرههای پراگماتیستتر، که به مقامات ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اجازه داده است تا نفوذ خود را افزایش دهند. اما واقعیت این است که سپاه پاسداران، ستون فقرات مقاومت و اقتدار ایران است و افزایش نفوذ آن، نماد قدرت و انسجام نظام در برابر تهدیدات خارجی است.
#ایران #ترامپ #تنگه_هرمز #محاصره_اقتصادی #مذاکرات_ایران_آمریکا #سپاه_پاسداران #مقاومت #تروریسم_دولتی #پاکستان #سیاست_خارجی_ایران
