در حالی که بسیاری از کشورهای غربی محدودیت‌های ایران بر کشتیرانی در تنگه هرمز را نقض قوانین بین‌المللی محکوم کرده‌اند، واکنش‌ها به جنگ «کاملاً غیرقانونی» ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نسبتاً کمرنگ بوده است. این موضوع از نگاه مریم جمشیدی، استاد حقوق، نشان‌دهنده استانداردهای دوگانه غرب در استفاده ابزاری از قوانین بین‌المللی است.

استانداردهای دوگانه غرب در قبال ایران و متحدانش

جمشیدی، استاد دانشکده حقوق دانشگاه کلرادو و پژوهشگر غیرمقیم در موسسه کوئینسی، تصریح می‌کند: «این وضعیت به وضوح نشان می‌دهد که چگونه قوانین بین‌المللی در حال حاضر به عنوان ابزاری برای مهار و تنظیم رفتار ایران به کار گرفته می‌شود، در حالی که عملاً به ایالات متحده و رژیم صهیونیستی دست باز داده می‌شود تا هر کاری که می‌خواهند انجام دهند.»

این استاد ایرانی-آمریکایی در مقاله‌ای با عنوان «فقط یک طرف به وضوح قانون را در تنگه هرمز نقض کرده است: و آن ایران نیست»، به تشریح دیدگاه خود پرداخته است. وی توضیح می‌دهد که در حالی که هیاهوی بین‌المللی زیادی درباره اقدامات ایران در تنگه هرمز، به ویژه تلاش‌هایش برای تنظیم عبور کشتی‌ها و دریافت هزینه از برخی از آن‌ها، به راه افتاده است، این اقدامات از منظر حقوقی کاملاً غیرقانونی نیستند.

جمشیدی تأکید می‌کند: «این یک مسئله سیاه و سفید نیست. ایران دلایل حقوقی معقولی برای تنظیم عبور و مرور در تنگه هرمز و همچنین دریافت هزینه‌ها دارد.»

جنگ تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی و سکوت معنی‌دار غرب

در مقابل، انتقادات از اقدامات ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه ایران که به گفته جمشیدی، یک «جنگ تجاوزکارانه و غیرقانونی» است، به ویژه از سوی کشورهای غربی و برخی کشورهای عربی منطقه، بسیار کمرنگ‌تر بوده است. این تضاد در واکنش‌ها بسیار گویاست: از یک سو، محکومیت کامل ایران در مسائل حقوقی که ابهامات زیادی دارند، و از سوی دیگر، انتقادات بسیار محدود و کمرنگ از ایالات متحده و رژیم صهیونیستی در قبال اقداماتی که به وضوح بر اساس قوانین بین‌المللی غیرقانونی هستند.

این استاد حقوق بین‌الملل معتقد است که این وضعیت، نحوه استفاده ابزاری از قوانین بین‌المللی را برای مهار و کنترل رفتار ایران، در حالی که به آمریکا و رژیم صهیونیستی اجازه داده می‌شود هر اقدامی را علیه دولت ایران انجام دهند، به خوبی نشان می‌دهد.

تضعیف قوانین بین‌المللی توسط قدرت‌های غربی

جمشیدی در پاسخ به سوالی درباره تأثیر این جنگ تحریک‌نشده بر قوانین بین‌المللی و دیدگاه مردم جهان نسبت به آن، اظهار داشت: «در طول سال‌های اخیر، شاهد بوده‌ایم که چگونه رژیم صهیونیستی، به ویژه با حمایت ایالات متحده و بخش عمده‌ای از دولت‌های غربی، قوانین بین‌المللی را در اقدامات خود علیه فلسطینیان، لبنان، سوریه، یمن و سایر اقداماتش در ایران، تضعیف، نقض و به تمسخر گرفته است.»

وی افزود: «این اقدامات رژیم صهیونیستی به طور قابل درکی بسیاری را به زیر سوال بردن کارایی و اهمیت قوانین بین‌المللی سوق داده است. اکنون با این جنگ علیه ایران، این نگرانی‌ها و ترس‌ها مبنی بر بی‌معنا بودن قوانین بین‌المللی، تنها افزایش یافته است.»

با این حال، ایران و کشورهای جنوب جهانی بر اهمیت قوانین بین‌المللی تأکید دارند و انتظار دارند که به عنوان برابر تحت این قوانین رفتار شود. ایران در این لحظه بسیاری از اقدامات خود را در چارچوب قوانین بین‌المللی قرار می‌دهد، زیرا می‌داند که اگر قوانین بین‌المللی واقعاً به فراموشی سپرده شود، در صحنه بین‌المللی آسیب‌پذیرتر خواهد شد.

شورای امنیت سازمان ملل: ابزاری در دست قدرت‌ها

جمشیدی به قطعنامه‌های متعددی که در شورای امنیت برای محکومیت اقدامات تنظیم‌گرایانه ایران در تنگه هرمز ارائه شده‌اند، اشاره کرد. وی اظهار داشت که نیروهای اصلی پشت این قطعنامه‌ها، به ویژه بحرین و امارات متحده عربی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بوده‌اند که خود نیز هدف بیشترین حملات ایران قرار گرفته‌اند.

نکته قابل توجه این است که این قطعنامه‌ها، اقدامات ایران را کاملاً غیرقانونی جلوه داده‌اند، در حالی که این اقدامات دارای مبنای حقوقی هستند. یکی از این قطعنامه‌ها، که خوشبختانه توسط چین و روسیه وتو شد، عملاً به تمامی کشورهای عضو سازمان ملل اجازه می‌داد تا برای «باز کردن تنگه هرمز» علیه ایران وارد جنگ شوند. این یک پیشنهاد بسیار رادیکال و خطرناک بود که در مقابل آن، هیچ قطعنامه‌ای برای محکومیت صریح اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران به شورای امنیت ارائه نشد.

تهدیدات نسل‌کشی ترامپ: فراتر از عرف دیپلماتیک

در پایان، جمشیدی به اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، اشاره کرد که گفته بود: «اگر ایران این توافق را امضا نکند، کل کشور منفجر خواهد شد.» و پیش از آن نیز هشدار داده بود: «یک تمدن کامل امشب خواهد مرد و هرگز باز نخواهد گشت.»

جمشیدی این اظهارات را «کاملاً غیرقابل قبول» و «در مرز نسل‌کشی» توصیف کرد و گفت: «اینکه به جهان بگویید یک تمدن کامل را نابود خواهید کرد، در واقع به وضوح نشان می‌دهد که شما آرزوی نابودی یک ملت را دارید. این اظهارات از منظر حقوقی و اخلاقی، فراتر از هرگونه عرف و قاعده است.»