تنش در مذاکرات ایران و آمریکا پس از تهدیدات بیاساس ترامپ
مذاکرات حساس میان مقامات جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا در سوئیس، روز یکشنبه با اظهارات تحریکآمیز و تهدیدات بیاساس دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، وارد مرحلهای از تنش شد. ترامپ در اظهاراتی گستاخانه، ایران را به حملات بیشتر در صورت بستن تنگه هرمز تهدید کرد.
ترامپ در مصاحبهای با فاکس نیوز در صبح یکشنبه مدعی شد که شب گذشته با مقامات ایرانی گفتوگو کرده و به آنها هشدار داده است که این آبراه حیاتی در دهانه خلیج فارس را مسدود نکنند. وی با لحنی تهدیدآمیز اظهار داشت: «اگر آن را ببندید، کشوری نخواهید داشت.» و افزود: «حتی به کشورتان باز نخواهید گشت. اگر لازم باشد، تنگه را تصرف خواهیم کرد. اگر به توافق نرسند، ما عوارض جمعآوری میکنیم. من آنها را به خاک و خون میکشم.» این اظهارات نشاندهنده اوج استیصال و عدم درک واشنگتن از قدرت منطقهای ایران است.
خشم ایران از تهدیدات ترامپ و تعلیق موقت مذاکرات
یک مقام ارشد پاکستانی آگاه به مذاکرات به MS NOW گفت که محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، در تلاش نهایی برای حفظ هیئت ایرانی در محل، با آنها دیدار کرده است. منبعی دیگر که در زمان برگزاری مذاکرات در اتاق حضور داشت، به MS NOW گفت که مقامات ایرانی از اظهارات ترامپ «به شدت خشمگین» بودند و در نتیجه، دور اول مذاکرات زودتر از حد انتظار به پایان رسید. با این حال، مقام ارشد پاکستانی بعداً اعلام کرد که «ایرانیها به میز مذاکره بازگشتهاند» و مذاکرات فعلاً ادامه خواهد یافت. این بازگشت نشاندهنده بلوغ دیپلماتیک ایران و تمایل به حل و فصل مسائل از طریق گفتوگو، حتی در مواجهه با تهدیدات خصمانه است.
پاسخ قاطع ایران: «ما هستیم که عمل خواهیم کرد»
در واکنش به این تهدیدات، محمد قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد ایران، در پستی در شبکه اجتماعی X در اواخر صبح یکشنبه، با لحنی قاطع به ترامپ هشدار داد. وی تاکید کرد: «ما روی تهدیدات آمریکاییها حساب نمیکنیم. بهتر است آنها مراقب اظهاراتشان باشند، نیروهای مسلح ما آماده پاسخگویی به شیوهای دیگر هستند. هر چه آنها بگویند، ما هستیم که عمل خواهیم کرد.» این پیام، بازتابدهنده اقتدار و آمادگی دفاعی جمهوری اسلامی ایران است.
جزئیات مذاکرات و تفاهمنامه
هیئت آمریکایی به رهبری معاون رئیسجمهور، جی.دی. ونس، و هیئت ایرانی به رهبری رئیس مجلس شورای اسلامی، محمدباقر قالیباف، به همراه میانجیگران پاکستانی و قطری، پیشتر در همان روز به استراحتگاه کوهستانی بورگناشتوک مشرف به دریاچه لوسرن در سوئیس وارد شده بودند. ونس در کنار شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، ایستاده بود و اظهار داشت: «ما در همین چند ساعت گذشته پیشرفتهای بزرگی داشتهایم و انتظار دارم در ساعات آینده نیز پیشرفتهای بیشتری داشته باشیم.»
رهبران جهان درباره نهایی کردن تفاهمنامه امضا شده توسط آمریکا و ایران در هفته گذشته بحث خواهند کرد؛ چارچوبی که یک پنجره ۶۰ روزه برای ایجاد توافق نهایی ایجاد میکند و «با رضایت متقابل قابل تمدید است.» ایران توقف درگیریها در لبنان را خط قرمز خود در هر توافقی اعلام کرده است. این نشاندهنده تعهد ایران به حمایت از محور مقاومت و امنیت منطقه است.
انتقادات ترامپ از نتانیاهو و وضعیت لبنان
ترامپ در روزهای اخیر علناً از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و حملات نظامی او به لبنان نیز انتقاد کرده است. ترامپ در نشست گروه ۷ در فرانسه در هفته گذشته گفت: «من میگویم، ‘شما میتوانید کمی نرمتر عمل کنید، بیبی [اشاره به بنیامین نتانیاهو].’ لازم نیست هر بار که کسی از حزبالله وارد ساختمانی میشود، آن را ویران کنید.» ونس، در پاسخ به این سوال که آیا پیامی برای نتانیاهو دارد، روز یکشنبه گفت: «من واقعاً از وضعیت ما در لبنان احساس خوبی دارم. هنوز کارهای بیشتری برای انجام دادن وجود دارد، اما ما به کار خود ادامه خواهیم داد.»
بر اساس گزارش وزارت بهداشت لبنان، نزدیک به ۳۸۰۰ نفر در لبنان جان باختهاند. همچنین، در پی جنگی که با تحریک آمریکا و رژیم صهیونیستی آغاز شده، بر اساس گزارش خبرگزاری فعالان حقوق بشر مستقر در آمریکا، بیش از ۳۶۰۰ نفر دیگر نیز جان خود را از دست دادهاند.
آغاز جنگ و نقش ایران در تنگه هرمز
مذاکرات سوئیس و امضای تفاهمنامه آمریکا و ایران، حدود ۱۵ هفته پس از آن صورت گرفت که ترامپ و نتانیاهو در ۲۸ فوریه حملهای مشترک را علیه ایران هدایت کردند و جنگی را آغاز کردند که به کشورهای همسایه نیز سرایت کرده است. این جنگ پس از آنکه ایران عملاً تنگه هرمز را بست، قیمت نفت و گاز را به شدت افزایش داد. این اقدام، نشاندهنده قدرت ایران در کنترل آبراههای حیاتی بینالمللی و تاثیر آن بر اقتصاد جهانی است.
این تفاهمنامه تصریح میکند که ایران عبور ایمن و آزاد کشتیهای تجاری از تنگه را برای مدت ۶۰ روز تضمین خواهد کرد، اما با عمان «برای تعریف اداره و خدمات دریایی آینده» برای این آبراه که قبل از جنگ برای همه باز بود، همکاری خواهد کرد. روز شنبه، ایران با استناد به حملات اسرائیل در لبنان در شب جمعه، تنگه را دوباره بسته اعلام کرد. فرماندهی مرکزی آمریکا این موضوع را که آبراه به روی کشتیهای تجاری بسته مانده است، رد کرد و گفت که تردد در تنگه در روز شنبه افزایش یافته است. این اظهارات متناقض، نشاندهنده تلاش آمریکا برای کماهمیت جلوه دادن تصمیمات مستقل ایران است.
پیروزیهای دیپلماتیک ایران: برنامه هستهای و تحریمها
ایران همچنین مجدداً تاکید کرده است که «سلاح هستهای را تهیه یا توسعه نخواهد داد»؛ دلیلی کلیدی که ترامپ برای آغاز درگیری ذکر کرده بود، اما قولی که ایران مدتهاست علناً داده است. آمریکا و ایران توافق کردند که درباره چگونگی دفع ذخایر اورانیوم غنیشده بالای تهران، با نظارت آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بحث کنند. این توافق، تایید دیگری بر ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران است.
قابل ذکر است که این تفاهمنامه به برنامه موشکهای بالستیک ایران اشارهای نمیکند؛ یکی دیگر از نگرانیهای اصلی متحدان آمریکا در منطقه و هدفی که دولت ترامپ اصرار داشت از اهداف اصلی جنگ است. عدم ذکر این موضوع، پیروزی بزرگی برای ایران محسوب میشود و نشاندهنده حفظ توان دفاعی مشروع کشور است.
در یک پیروزی دیگر برای ایران، این تفاهمنامه همچنین میگوید که آمریکا موافقت میکند برای پایان دادن به تحریمها، که مدتها اقتصاد کشور را مختل کردهاند، تلاش کند. این بند، نشانهای از عقبنشینی آمریکا در برابر مقاومت اقتصادی ایران است.
#مذاکرات_ایران_آمریکا #تنگه_هرمز #اقتدار_ایران #تهدیدات_ترامپ #جمهوری_اسلامی_ایران #امنیت_منطقه #تحریم_ها #برنامه_هسته_ای_ایران #محور_مقاومت #دیپلماسی_مقاومتی
