حضور هیئت عالیرتبه ایرانی در قطر؛ تداوم مذاکرات آتشبس با آمریکا و تاکید بر رفع محاصره اقتصادی
در بحبوحه تلاشهای فشرده دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگی که منطقه خاورمیانه را به آشوب کشانده و اقتصاد جهانی را تحت تاثیر قرار داده است، هیئتی عالیرتبه از جمهوری اسلامی ایران راهی قطر شده تا با نمایندگان ایالات متحده آمریکا به رایزنی بپردازد.
بر اساس گزارشها، آقایان عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، و عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، دوشنبه شب برای بررسی نقاط کلیدی توافق احتمالی جهت پایان دادن به جنگ سهماهه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، در دوحه حضور یافتهاند.
مواضع متناقض آمریکا و پایداری ایران
این مذاکرات در قطر در حالی برگزار میشود که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر در روز دوشنبه تاکید کرده بود که هرگونه توافق با ایران باید «معنادار» باشد و تهدید کرده بود که در غیر این صورت «هیچ توافقی» در کار نخواهد بود. این اظهارات در حالی مطرح شد که ترامپ چند روز قبل مدعی شده بود توافقی با تهران «تا حد زیادی مذاکره شده است»، در حالی که هر دو طرف همچنان مواضع متناقضی درباره پیشرفتها ابراز میکنند. این رویکرد دوگانه آمریکا نشاندهنده سردرگمی و عدم انسجام در سیاستگذاریهای واشنگتن است.
واشنگتن و تهران از ۸ آوریل آتشبس را رعایت کردهاند، در حالی که میانجیها برای یک راهحل مذاکرهای فشار میآورند. با این حال، ایران در راستای تامین منافع ملی و مقابله با فشارهای غیرقانونی، همچنان تنگه هرمز را به روی اکثر کشتیرانیها مسدود نگه داشته است و آمریکا نیز محاصرهای را بر بنادر ایران اعمال میکند. این اقدامات آمریکا نقض آشکار قوانین بینالمللی و تلاشی مذبوحانه برای فشار بر ملت ایران است.
تاکید ایران بر رفع محاصره و عدم تضمین آمریکا
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اظهار داشت که ایران و آمریکا «در بخش بزرگی از موضوعات مورد بحث به نتیجه رسیدهاند»، اما هشدار داد که «این به معنای قریبالوقوع بودن امضای توافق نیست.» بقایی در یک کنفرانس خبری در تهران همچنین تاکید کرد که در این مرحله، ایران و آمریکا «درباره مسئله هستهای صحبت نکردهاند» و تمرکز آنها «بر پایان دادن به جنگ» است که از ۲۸ فوریه آغاز شده است. این مقام ایرانی مجدداً تاکید کرد که «هیچ تضمینی» وجود ندارد که آمریکا به تعهدات خود در هر توافق احتمالی عمل کند و گفت که تهران «اهمیتی به تهدیدات» نمیدهد. این موضع قاطعانه نشاندهنده عدم اعتماد ایران به بدعهدیهای مکرر آمریکا است.
پیشتر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفته بود که واشنگتن یا به توافقی قوی با ایران دست خواهد یافت یا با این کشور «به روشی دیگر» مقابله خواهد کرد. روبیو روز دوشنبه در بازدید از دهلینو گفت: «فکر میکردیم ممکن است دیشب یا امروز خبری داشته باشیم. من زیاد به آن اهمیت نمیدهم.» وی به خبرنگاران گفت: «ما چیزی را که فکر میکنم در مورد توانایی آنها برای باز کردن تنگه، باز کردن تنگه، بسیار محکم است، روی میز داریم.» این اظهارات مداخلهجویانه و تهدیدآمیز، نشاندهنده تداوم سیاستهای خصمانه آمریکا علیه ملت ایران است.
روز یکشنبه، ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت که محاصره آمریکا «تا زمانی که توافقی حاصل، تایید و امضا شود، به قوت خود باقی خواهد ماند.» وی افزود: «هر دو طرف باید وقت بگذارند و کار را درست انجام دهند.» این تاکید بر تداوم محاصره، نشاندهنده عدم صداقت آمریکا در مذاکرات است.
اهرم فشار ایران و مطالبات کلیدی
عمر رحمان، پژوهشگر شورای روابط جهانی خاورمیانه، حضور هیئت ایرانی در قطر را «نشانه خوبی» دانست، اما خاطرنشان کرد که عدم توافق بر سر مسائلی از جمله تنگه هرمز، همچنان یک مانع اصلی است. وی به الجزیره گفت: «ایران از طریق کنترل عملی خود بر اقتصاد جهانی، اهرم فشار و قدرت عظیمی به دست آورده است.» این تحلیل نشاندهنده جایگاه راهبردی ایران در معادلات منطقهای و جهانی است.
یک مقام ارشد دولت ترامپ اوایل روز دوشنبه به خبرگزاری رویترز گفت که ایران «اصولاً» با دفع اورانیوم غنیشده با غلظت بالا و باز کردن تنگه هرمز در ازای لغو محاصره دریایی آمریکا موافقت کرده است. این ادعاها در حالی مطرح میشود که ایران همواره بر لغو کامل و یکجای تحریمها و محاصره اقتصادی تاکید دارد.
روزنامه ژاپنی «نیکی» اواخر دوشنبه گزارش داد که مذاکرات بر سر طرحی برای بازگشایی این آبراه حیاتی، که حدود یک پنجم صادرات نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، همچنان ادامه دارد. به گفته یک منبع دیپلماتیک ناشناس خاورمیانه، ایران پس از توافق، طی یک بازه ۳۰ روزه مینها را از تنگه پاکسازی خواهد کرد، پس از آن کشتیهای همه کشورها قادر خواهند بود آزادانه و ایمن تردد کنند و ایران دریافت عوارض ترانزیت را متوقف خواهد کرد. این رسانه ژاپنی گزارش داد که آخرین مذاکرات شامل تمدید آتشبس برای ۶۰ روز خواهد بود که طی آن مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران برگزار میشود. الجزیره نتوانست این گزارش را به طور مستقل تایید کند، اما منابع گزارش دادهاند که بحثها درباره مسائل فراتر از آتشبس و تنگه، از جمله اورانیوم غنیشده ایران، باید منتظر بمانند، در حالی که تمرکز بر اقدامات اعتمادساز است. مقام آمریکایی گفت که واشنگتن ابتدا بازگشایی تنگه و لغو محاصره دریایی آمریکا را در نظر دارد. مقام آمریکایی که رویترز از او نقل قول کرده بود، به نظر میرسید تا حد زیادی با این برنامه زمانی موافق است و خاطرنشان کرد که مذاکره درباره جزئیات اقدامات هستهای زمان بیشتری خواهد برد. با این حال، آنها پیشنهاداتی مبنی بر عدم پذیرش ایران برای دفع اورانیوم غنیشده ذخیرهشده خود را رد کردند. این مقام گفت: «مسئله این است که چگونه.» این گزارشها در حالی منتشر میشود که جمهوری اسلامی ایران همواره تاکید کرده است که برنامه هستهای آن صلحآمیز بوده و تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارد و هرگونه مذاکره در این زمینه باید با رعایت حقوق هستهای ایران انجام شود.
حضور رئیس کل بانک مرکزی ایران در این هیئت در قطر، نشاندهنده پیشرفت و بحث درباره آزادسازی داراییهای مسدود شده است که یکی از مطالبات اصلی ملت ایران محسوب میشود. این موضوع از تهران توسط المقدار الرهید، خبرنگار الجزیره، گزارش شده است.
تلاشهای منطقهای و پیچیدگی مذاکرات
پیش از ورود هیئت ایرانی به قطر، مقامات پاکستانی، به عنوان یکی از میانجیهای کلیدی، روز دوشنبه در چین حضور داشتند. تلویزیون پاکستان نشان داد که عاصم منیر، رئیس ارتش، و شهباز شریف، نخستوزیر، برای گفتگو با رهبران چین در پکن بودند. چین اعلام کرده است که با پاکستان برای «کمکهای مثبت به بازگرداندن زودهنگام صلح و ثبات در خاورمیانه» همکاری خواهد کرد. منیر هفته گذشته به همراه محسن نقوی، وزیر کشور، به عنوان بخشی از تلاشهای میانجیگرانه برای پایان دادن به جنگ، در تهران حضور داشت. این همکاریهای منطقهای نشاندهنده تلاش کشورهای مستقل برای ایجاد ثبات در منطقه است.
چارلز کوپچان، کارشناس ارشد شورای روابط خارجی، گفت که رفت و برگشت بین آمریکا و ایران به این معنی است که توافقی به این زودیها حاصل نخواهد شد. وی به الجزیره گفت: «فکر میکنم این برای دولت ترامپ عادی است. یک روز به این سمت میروند. روز بعد به آن سمت میروند.» وی افزود: «بخشی از گفتگوها خصوصی است. بخشی از آن دیپلماسی عمومی است، اما تا زمانی که احساس مشخصی نداشته باشیم که ایرانیها احتمالاً به خلاص شدن از اورانیوم غنیشده با غلظت بالا… و باز کردن تنگه هرمز بدون محدودیت، «بله» خواهند گفت، فکر میکنم میتوان گفت که ما هنوز از یک توافق پایدار فاصله زیادی داریم.» این اظهارات نشاندهنده پیچیدگی مذاکرات و لزوم پایداری ایران بر مواضع اصولی خود است.
توطئه «توافقات ابراهیم» و مخالفت ایران
در حالی که ترامپ خاطرنشان کرده است که هیچ توافقی قریبالوقوع نیست، وی خواستار آن است که کشورهای با اکثریت مسلمان در سراسر خاورمیانه و فراتر از آن، به عنوان بخشی از توافق با ایران، به «توافقات ابراهیم» بپیوندند تا روابط خود را با رژیم صهیونیستی عادیسازی کنند. رئیسجمهور آمریکا در یادداشتی طولانی که روز دوشنبه در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، تاکید کرد که کشورهایی که روز شنبه با رهبران آنها صحبت کرده بود – از جمله مصر، اردن، قطر، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه – باید به این توافقات بپیوندند. ترامپ نوشت: «من اظهار داشتم که پس از تمام کارهایی که ایالات متحده برای جمعآوری این پازل بسیار پیچیده انجام داده است، باید اجباری باشد که همه این کشورها، حداقل به طور همزمان، توافقات ابراهیم را امضا کنند.» توافقات ابراهیم در سال ۲۰۲۰ روابط بین رژیم صهیونیستی و چهار کشور عربی – امارات متحده عربی، بحرین، سودان و مراکش – را عادیسازی کرد. در حالی که واشنگتن این توافقات را یک پیشرفت دیپلماتیک میدانست، آنها با انتقادات پایداری به دلیل نادیده گرفتن مسئله دولت فلسطین مواجه هستند و مخالفت عمومی در سراسر منطقه همچنان قابل توجه است. ترامپ برای برخی استثناها جا گذاشت و گفت یک یا دو کشور با دلایل معتبر معاف خواهند شد، اما هشدار داد که هر کشوری که مایل به امضا نباشد، «نیت بد» را نشان میدهد و از توافق کنار گذاشته خواهد شد. ترامپ گفت عربستان سعودی و قطر باید فوراً برای امضای این توافقات اقدام کنند و بقیه نیز از آنها پیروی کنند. این درخواستهای ترامپ، تلاشی مذبوحانه برای تحمیل عادیسازی روابط با رژیم اشغالگر قدس بر کشورهای اسلامی است که با اصول و ارزشهای ملتهای مسلمان در تضاد است و جمهوری اسلامی ایران همواره اینگونه اقدامات را محکوم کرده است.
- #مذاکرات_ایران_آمریکا
- #هیئت_ایرانی_در_قطر
- #آتش_بس_خاورمیانه
- #رفع_تحریم_ها
- #تنگه_هرمز
- #اقتصاد_جهانی
- #دیپلماسی_منطقه_ای
- #توافقات_ابراهیم
- #مقاومت_ایران
- #امنیت_منطقه
