جنگ رژیم صهیونیستی و ناامنیهای منطقه؛ رویای قطب هوش مصنوعی شدن کشورهای حاشیه خلیج فارس در هالهای از ابهام
در سایه تشدید تنشها و ناامنیهای فزاینده ناشی از تجاوزات رژیم صهیونیستی در منطقه، جاهطلبیهای بلندپروازانه کشورهای حاشیه خلیج فارس برای تبدیل شدن به قطب جهانی هوش مصنوعی با چالشهای جدی روبرو شده است. این درگیریها، سوالات اساسی را در مورد امنیت انرژی، تابآوری زیرساختها و اعتماد سرمایهگذاران به منطقه مطرح کرده است.
پیش از آغاز جنگ در منطقه، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر با تکیه بر منابع انرژی فراوان و ارزانقیمت و موقعیت جغرافیایی استراتژیک خود، در تلاش بودند تا خود را در مرکز رونق هوش مصنوعی قرار دهند و شرکتهای بزرگ فناوری را برای ساخت شبکههای گسترده مراکز داده به سوی خود جذب کنند.
اما با شروع درگیریها، شاهد هدف قرار گرفتن برخی مراکز داده در منطقه بودیم. در این راستا، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیشتر اعلام کرده بود که یک مرکز داده متعلق به شرکت فناوری آمریکایی اوراکل در دبی را هدف قرار داده است. این حوادث، در کنار نوسانات قیمت نفت و نگرانیها در مورد امنیت مسیرهای حیاتی انرژی، زنگ خطر را برای سرمایهگذاران به صدا درآورده است.
سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی در معرض خطر
در حالی که برخی سرمایهگذاران و شرکتهای فعال در زیرساختهای هوش مصنوعی در خاورمیانه همچنان نسبت به آینده این بخش در منطقه خوشبین هستند، تحلیلگران معتقدند که افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی میتواند پروژههای هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار دهد. تصمیمگیری برای سرمایهگذاری در برخی پروژههای مراکز داده در منطقه متوقف شده یا به دلیل ادامه درگیریها، زمان بیشتری میبرد.
تریشا ری، مدیر و پژوهشگر مرکز ژئوتک شورای آتلانتیک، در این باره میگوید: «درگیریهای جاری در خاورمیانه، زیرساختهای هوش مصنوعی را به معنای واقعی کلمه در خط مقدم قرار داده است؛ به گونهای که حتی یک یا دو سال پیش، چنین چیزی غیرممکن به نظر میرسید.» وی افزود که این جنگ «نشانگر یک تغییر» است. پیش از این، مدیریت ریسک بر «تهدیدات سایبری و اختلالات دیجیتال» متمرکز بود، اما اکنون «تهدیدات جنبشی و حملات پهپادی» نیز به آن اضافه شده است.
شرطبندی بزرگ بر هوش مصنوعی
در سالهای پیش از تشدید تنشها، کشورهای حاشیه خلیج فارس، فناوریهای پیشرفته را به عنوان ستون اصلی برنامههای خود برای تنوع بخشیدن به اقتصادشان قرار داده بودند؛ از سرمایهگذاریهای حمایتی دولتی گرفته تا استراتژیهای ملی هوش مصنوعی. هسته اصلی این طرح، انرژی بود. دسترسی خلیج فارس به هیدروکربنهای فراوان، ظرفیت تولید در مقیاس بزرگ و برق نسبتاً ارزان، آن را به مقصدی جذاب برای مراکز داده پرمصرف تبدیل کرده بود که ستون فقرات هوش مصنوعی و رایانش ابری را تشکیل میدهند.
امارات متحده عربی از طریق پلتفرم سرمایهگذاری هوش مصنوعی MGX و شرکت پیشرو محلی G42، که هر دو توسط صندوق سرمایهگذاری ۳۸۵ میلیارد دلاری مبادله ابوظبی تأسیس شدهاند، از ابتکارات مهمی حمایت کرد. عربستان سعودی نیز قصد دارد دهها میلیارد دلار در زیرساختهای هوش مصنوعی و داده به عنوان بخشی از چشمانداز ۲۰۳۰ از طریق HUMAIN، با حمایت صندوق سرمایهگذاری عمومی تقریباً یک تریلیون دلاری این پادشاهی، سرمایهگذاری کند. قطر نیز به شدت در هوش مصنوعی سرمایهگذاری کرده و یک شرکت ملی به نام Qai را با همکاری بروکفیلد و به عنوان زیرمجموعه سازمان سرمایهگذاری قطر با تقریباً ۶۰۰ میلیارد دلار سرمایه، تأسیس کرده است.
در این بستر، شرکتهایی مانند سیسکو، اوراکل، خدمات وب آمازون (AWS)، مایکروسافت و گوگل سرمایهگذاریهای خود را در پروژهها و مراکز داده در منطقه در کنار شرکای محلی گسترش دادند.
تنشهای منطقهای و تردید سرمایهگذاران
اما تنشهای منطقهای، سازندگان پروژههای هوش مصنوعی را به تأمل واداشته است. گری ووجتاسک، مدیرعامل گروه Pure Data Center، در آوریل اعلام کرد که این شرکت موقتاً تصمیمات سرمایهگذاری در خاورمیانه را متوقف کرده است، در حالی که «برنامهریزی و بحثها» در مورد پروژهها ادامه دارد.
مارک ریچاردز، شریک در شرکت حقوقی BCLP که به پروژههای بزرگ مراکز داده در خاورمیانه مشاوره میدهد، گفت: «تصمیمات سرمایهگذاری به دلیل ماهیت ریسکهای مرتبط با حضور در منطقهای که تهدیدات جدی دارد، زمان بیشتری میبرد.»
شوک انرژی
بازارهای حاشیه خلیج فارس مانند امارات متحده عربی مدتهاست که قیمتهای نسبتاً پایین برق صنعتی را ارائه میدهند. اما درگیریها، بازارهای جهانی انرژی را بیثبات کرده و نگرانیها در مورد اختلال در عرضه افزایش یافته است. حتی در کشورهای غنی از انرژی، انرژی ارزان دیگر تضمین شده نیست: قیمت گاز در امارات در ماه آوریل برای مصرفکنندگان ۳۰ درصد افزایش یافت. این امر نشان میدهد که بازارهای انرژی در حال حاضر تحت فشار فزایندهای قرار دارند و دولتها را مجبور به انتقال هزینهها، به ویژه به مصرفکنندگان صنعتی بزرگ مانند مراکز داده، میکنند.
مراکز داده به عنوان داراییهای استراتژیک
همانند داراییهای انرژی در سراسر منطقه، مراکز داده نیز به همان اندازه خطوط لوله، از اهمیت استراتژیک برخوردار شدهاند. حملات به مراکز داده AWS در امارات و بحرین در اوایل جنگ، بیسابقه بود و آسیبپذیری داراییهایی را نشان داد که همچنان اولویت اصلی دولتهای حاشیه خلیج فارس هستند.
تریشا ری از شورای آتلانتیک افزود که مراکز داده باید سایتهای خود را «از نظر فیزیکی مستحکمتر» کنند و حتی شاید آنها را زیر زمین بسازند. او همچنین گفت که آنها باید «تنوعبخشی» را با ساخت آنها در خارج از کشور در نظر بگیرند، «زیرا زیرساختهای مراکز دادهای که امارات برای دستیابی به جاهطلبیهای جهانی و منطقهای خود نیاز دارد، لزوماً نباید فقط در امارات واقع شوند.»
چشمانداز آینده: واقعیت جدید
بازیگران اصلی هوش مصنوعی در منطقه میگویند که جنگ جاهطلبیهای آنها را تضعیف نخواهد کرد. سخنگوی G42 به CNBC گفت که «مسیر این شرکت بدون تغییر باقی مانده است» و «اعتقاد آنها تنها عمیقتر شده است.»
طارق امین، مدیرعامل HUMAIN عربستان سعودی، نیز گفت که «جاهطلبی این شرکت هرگز محدود به ساخت مراکز داده نبوده است. ما در حال ساخت کل پشته هوش مصنوعی هستیم – از زیرساختهای حیاتی و محاسبات گرفته تا مدلها، پلتفرمها و برنامههای کاربردی هوش مصنوعی.»
امین افزود که «مقیاس عربستان سعودی یک مزیت استراتژیک است» و بر «جغرافیای بزرگ» و «منابع انرژی فراوان، کریدورهای اتصال در سطح جهانی و توانایی ساخت زیرساختهای هوش مصنوعی مقاوم در مقیاس بزرگ در بلندمدت» تأکید کرد.
با این حال، آلک مهتا، مدیر مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، به CNBC گفت که این درگیری «توهم ثبات بلندمدت در خلیج فارس را از بین برده است» و ارزش سرمایهگذاری در منطقه را تغییر داده است. او گفت که مراکز داده آینده احتمالاً به دلیل هزینههای استحکامبخشی تأسیسات و فناوری ضد پهپاد، نرخهای بیمه بالاتر و مشکلات احتمالی بلندمدت در زنجیره تأمین، گرانتر و کندتر به بهرهبرداری خواهند رسید.
تارا دیویس، مدیر مشترک منطقه EMEA در شرکت سهام خصوصی KKR، در اوایل ماه جاری در ابوظبی گفت: «منطقه توانایی خود را برای تغییر و انطباق نشان داده است.» او افزود: «هوش مصنوعی هر ماه در حال تغییر است. با وجود نوسانات کوتاهمدت در منطقه و عدم قطعیت کوتاهمدت، این یک بازی است که دههها طول میکشد.»
#هوش_مصنوعی #خلیج_فارس #امنیت_انرژی #سرمایه_گذاری #مراکز_داده #تنش_منطقه_ای #رژیم_صهیونیستی #اقتصاد_دیجیتال #زیرساخت_فناوری #سپاه_پاسداران
