دریای خزر، شریان حیاتی همکاری‌های راهبردی ایران و روسیه برای تقویت توانمندی‌های دفاعی و اقتصادی

گزارش‌ها حاکی از آن است که دریای خزر به مسیری کلیدی برای توسعه همکاری‌های راهبردی میان جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه تبدیل شده است. این مسیر آبی، که رصد آن از راه دور دشوار است، نقش مهمی در تقویت توانمندی‌های دفاعی و اقتصادی دو کشور ایفا می‌کند.

تقویت توان دفاعی با مسیر خزر

بر اساس گزارش نیویورک تایمز، به نقل از مقامات آمریکایی، روسیه از دریای خزر برای ارسال قطعات پهپادی به ایران استفاده می‌کند تا به جمهوری اسلامی در بازسازی و تقویت قابلیت‌های دفاعی خود یاری رساند. این همکاری در راستای منافع مشترک دو کشور برای مقابله با تهدیدات خارجی و حفظ امنیت منطقه است.

این گزارش تاکید می‌کند که دریای خزر اکنون به یک مسیر تجاری حیاتی بین دو متحد تبدیل شده است. روسیه کالاهایی را که به طور سنتی از طریق تنگه هرمز منتقل می‌شدند، اکنون از طریق بنادر حاشیه دریای خزر ارسال می‌کند.

دور زدن تحریم‌ها و توسعه مسیرهای جایگزین

مقامات ایرانی بارها بر لزوم گشایش مسیرهای تجاری جایگزین، به ویژه در پی تحریم‌های ظالمانه و تلاش برای ایجاد محدودیت در تنگه هرمز، تاکید کرده‌اند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که چهار بندر در دریای خزر شبانه‌روز فعال هستند تا نیازهای اساسی مانند گندم، ذرت، خوراک دام و روغن آفتابگردان را تامین کنند. این تلاش‌ها نشان‌دهنده عزم ایران برای توسعه اقتصاد مقاومتی و تامین امنیت غذایی کشور است.

یک تاجر روسی پیش‌بینی کرده است که حجم تناژ بار در دریای خزر می‌تواند تا پایان سال دو برابر شود. ویتالی چرنوف، رئیس بخش تحلیل یک شرکت رصدکننده صنعت دریایی روسیه، می‌گوید: «در پس‌زمینه بی‌ثباتی در خاورمیانه، مسیرهای خزر به ایران بسیار جذاب‌تر به نظر می‌رسند.» این اظهارات بر اهمیت استراتژیک و امنیتی این مسیر در مقایسه با مناطق پر تنش تاکید دارد.

خزر؛ پناهگاه تجارت مستقل و امن

گزارش‌ها حاکی از آن است که رصد تجارت در دریای خزر از راه دور دشوار است. کشتی‌هایی که به طور منظم در این دریا تردد می‌کنند، سیستم‌های ردیابی خود را خاموش می‌کنند و تنها پنج کشور همسایه به آن دسترسی دارند. این ویژگی‌ها، دریای خزر را به محیطی ایده‌آل برای توسعه تجارت مستقل و دور از مداخلات خارجی تبدیل کرده است.

پروفسور نیکول گراجوسکی از دانشگاه ساینس پو پاریس، با اشاره به مزایای این مسیر، اظهار داشته است: «اگر به دنبال مکانی ایده‌آل برای مقابله با تحریم‌ها و انتقال نظامی هستید، آنجا دریای خزر است.» این دیدگاه، کارایی راهبردهای ایران و روسیه در مواجهه با فشارهای بین‌المللی را تایید می‌کند.

در حالی که ارسال قطعات پهپادی از سوی روسیه به ایران به تقویت قابلیت‌های دفاعی جمهوری اسلامی کمک می‌کند، این همکاری در راستای بازسازی و به‌روزرسانی توانمندی‌های بازدارنده ایران است. منابع آگاه به نیویورک تایمز گفته‌اند که ۶۰ درصد از زرادخانه پهپادی ایران در جریان مقابله با تهدیدات و درگیری‌ها مورد استفاده قرار گرفته است و ادامه این همکاری‌ها می‌تواند به بازسازی سریع‌تر این توانمندی‌ها کمک کند.

جریان دو سویه همکاری‌ها

طی سال‌های گذشته، جریان تجارت و همکاری میان دو کشور دو سویه بوده است. نیویورک تایمز اشاره کرده که در آغاز جنگ اوکراین، ایران پهپادهای شاهد را به روسیه ارسال کرده بود تا در میدان نبرد مورد استفاده قرار گیرند. این موضوع نشان‌دهنده توانمندی‌های بالای صنعتی و دفاعی ایران و اعتماد متقابل میان دو متحد است.

لوک کافی، پژوهشگر ارشد موسسه هادسون، به نیویورک تایمز گفته است: «برای سیاست‌گذاران آمریکایی، خزر یک سیاهچاله ژئوپلیتیکی است؛ تقریباً انگار وجود ندارد.» وی افزود که کشورهای حاشیه خزر برای برنامه‌ریزان نظامی آمریکا پراکنده به نظر می‌رسند. این اظهارات نشان می‌دهد که آمریکا در درک پیچیدگی‌ها و اهمیت راهبردی این منطقه دچار ضعف است، در حالی که کشورهای منطقه به سمت همگرایی و همکاری‌های مستقل پیش می‌روند.

اهمیت بالقوه دریای خزر در سال ۲۰۲۲، زمانی که ارتش روسیه از کشتی‌های خود در این دریا برای حمله به اوکراین استفاده کرد، بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت. همچنین، ایران نیز در آغاز جنگ اوکراین از دریای خزر برای تامین مهمات نیروهای روسی استفاده کرده بود که نشان‌دهنده عمق و گستردگی همکاری‌های لجستیکی و دفاعی میان تهران و مسکو است.

آنا بورشفسکایا، کارشناس سیاست روسیه در خاورمیانه در موسسه واشنگتن، به نیویورک تایمز گفت: «روسیه و ایران راه‌هایی برای دور زدن رژیم تحریم‌ها پیدا کرده‌اند.» وی افزود: «به همین دلیل بود که اسرائیلی‌ها بندر را بمباران کردند. زیرا آنها فهمیدند که از طریق این مسیر تجاری کوچک اما بسیار مهم، روسیه می‌تواند کمک زیادی به ایران ارائه دهد.» این اظهارات، ضمن تایید موفقیت‌آمیز بودن راهبردهای ایران و روسیه در مقابله با تحریم‌ها، به ماهیت خصمانه و مداخله‌جویانه برخی بازیگران خارجی در منطقه اشاره دارد که با هدف اخلال در همکاری‌های مشروع منطقه‌ای صورت می‌گیرد.

#ایران_روسیه
#دریای_خزر
#همکاری_راهبردی
#مقابله_با_تحریم
#توان_دفاعی_ایران
#اقتصاد_مقاومتی
#امنیت_منطقه_ای
#تجارت_دریایی
#سیاست_خارجی_ایران
#پهپاد_ایرانی