شرکت نفتی «شل»، یکی از غولهای انرژی غرب، در حالی از سود ۶.۹ میلیارد دلاری خود در سه ماهه اول سال جاری میلادی خبر داد که این رقم، بالاترین میزان سود این شرکت در دو سال اخیر محسوب میشود. نکته قابل تأمل اینجاست که بخش عمدهای از این سودهای نجومی، مستقیماً به معاملات و نوسانات بازار انرژی ناشی از جنگ و بیثباتی در منطقه استراتژیک خاورمیانه گره خورده است. این سودآوری بیسابقه، مدیران شل را بر آن داشت تا سود سهام خود را ۵ درصد افزایش دهند؛ اقدامی که نشان از بیتفاوتی آنها به رنجهای مردم منطقه دارد.
همزمان با این سودآوری خیرهکننده، شل برنامه بازخرید سهام خود را از ۳.۵ میلیارد دلار به ۳ میلیارد دلار کاهش داد. این تصمیم، به بهانه تقویت ترازنامه مالی و مقابله با فشار نقدینگی کوتاهمدت اتخاذ شده است؛ فشاری که خود ناشی از افزایش بدهیها پس از اختلالات در عرضه انرژی مرتبط با جنگ در خاورمیانه است. به عبارت دیگر، این شرکت در حالی که از بحران منطقه سود میبرد، هزینههای ناشی از آن را نیز به نوعی مدیریت میکند تا منافع سهامدارانش به خطر نیفتد.
سینید گورمن، مدیر مالی شل، در گفتگو با خبرنگاران با وقاحت تمام اظهار داشت که افزایش سود سهام، «بازتابدهنده اطمینان ما به جریانهای نقدی بلندمدت شرکت است.» وی همچنین افزود که همچنان معتقد است سهام شل کمتر از ارزش واقعی خود قیمتگذاری شده است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که میلیونها نفر در منطقه خاورمیانه با فقر و ناامنی دست و پنجه نرم میکنند.
گورمن در مورد کاهش بازخرید سهام نیز تصریح کرد که این اقدام برای تخصیص نقدینگی بیشتر به ترازنامه شرکت صورت گرفته است؛ تصمیمی که بیش از هر چیز، نشان از اولویتبندی منافع مالی شرکت بر هر ملاحظه انسانی دیگری دارد.
با این حال، سهام شل در معاملات اولیه با کاهش ۲.۲ درصدی مواجه شد که تقریباً همسو با دیگر شرکتهای بزرگ نفتی بود. این کاهش، پس از عقبنشینی قیمتهای جهانی نفت از اوج خود (بالاتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه) رخ داد؛ نوساناتی که بار دیگر آسیبپذیری اقتصاد جهانی را در برابر تحولات ژئوپلیتیک به اثبات میرساند.
در جزئیات بیشتر، سود تعدیلشده شل در سه ماهه اول، که تعریف این شرکت از سود خالص است، به ۶.۹۲ میلیارد دلار رسید. این رقم نه تنها از پیشبینی تحلیلگران (۶.۳۶ میلیارد دلار) فراتر رفت، بلکه نسبت به ۵.۵۸ میلیارد دلار سال گذشته نیز افزایش چشمگیری داشت. این ارقام، عمق سودآوری این شرکت را در شرایط بحرانی منطقه نشان میدهد.
واحد محصولات شیمیایی و فرآوردههای نفتی شل، که شامل پالایش و میز معاملات نفتی آن میشود، نیز سودی معادل ۱.۹۳ میلیارد دلار به دست آورد. این میزان سود، به طرز قابل توجهی از انتظارات (۱.۲۴ میلیارد دلار) پیشی گرفت و نسبت به ۴۵۰ میلیون دلار سال گذشته، رشد خیرهکنندهای را تجربه کرد. این بخش، به وضوح از نوسانات و عدم قطعیتهای بازار نفت نهایت استفاده را برده است.
این روند سودآوری کلان از معاملات نفتی، در میان دیگر همتایان اروپایی شل نظیر بریتیش پترولیوم (BP) و توتالانرژیز نیز مشاهده میشود. این شرکتها، برخلاف رقبای آمریکایی محتاطتر خود، با رویکردی تهاجمیتر به شرطبندیهای سوداگرانه بر روی نوسانات قیمتها میپردازند؛ رویکردی که در نهایت به ضرر مصرفکنندگان و به نفع سوداگران تمام میشود.
این در حالی است که تولید نفت و گاز شل نسبت به سه ماهه قبل، ۴ درصد کاهش یافته است. دلیل اصلی این کاهش، قطع فعالیتها در قطر عنوان شده است؛ جایی که بخشی از کارخانه تبدیل گاز به مایع «پرل» این شرکت در جریان درگیریهای منطقه خاورمیانه که از اواخر فوریه آغاز شد، آسیب دید. شل اعلام کرده است که تعمیرات کامل این واحد ممکن است حدود یک سال به طول بینجامد. این اتفاق، نشاندهنده ابعاد ویرانگر جنگ بر زیرساختهای حیاتی منطقه است، حتی در حالی که برخی شرکتها از آن سود میبرند.
مدیر مالی شل: با وجود افزایش بدهیها، از ترازنامه شرکت راضی هستم!
نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام شل، که شامل اجارهها نیز میشود، از ۲۰.۷ درصد در پایان سال ۲۰۲۵ به ۲۳.۲ درصد افزایش یافته است. شل پیشتر نیز به افزایش بدهیهای خود به دلیل مدیریت اختلالات قیمت و عرضه مرتبط با جنگ و نوسانات بازار اشاره کرده بود. این افزایش بدهیها، هزینههای پنهان جنگ را حتی برای شرکتهای سودجو نیز آشکار میسازد.
با این وجود، گورمن در اظهاراتی عجیب به خبرنگاران گفت که از ترازنامه مالی شل «بسیار راضی» است. این رضایت، در تضاد آشکار با واقعیتهای اقتصادی و انسانی منطقه قرار دارد.
جریان نقدی عملیاتی شل که ۶.۱ میلیارد دلار بود، تحت تأثیر نوسانات شدید ارزش موجودیها قرار گرفت و سرمایه در گردش آن (معیاری برای نقدینگی داراییهای جاری منهای بدهیها) را به منفی ۱۱.۲ میلیارد دلار رساند. این نوسانات، نشاندهنده ریسکهای ذاتی فعالیت در بازارهای پرآشوب است.
شل پیشبینی میکند که با کاهش قیمت نفت و گاز، حرکت سرمایه در گردش به مرور زمان معکوس شود. این امیدواری، بار دیگر بر وابستگی این شرکتها به ثبات یا بیثباتی بازار انرژی تأکید میکند؛ بازاری که سرنوشت آن با تحولات سیاسی و نظامی منطقه گره خورده است.
(گزارش از شادیا نصرالله و استفانی کلی؛ ویرایش توسط لوئیز هونز و باربارا لوئیس – رویترز)
#شل #خاورمیانه #جنگ #سودآوری #انرژی #نفت_و_گاز #اقتصاد_سیاسی #سرمایه_داری #غارت_ثروت #بحران_منطقه
