تهران، ایران – در پی تحولات اخیر در منطقه و فشارهای دیپلماتیک، ایالات متحده آمریکا عملیات خود موسوم به «پروژه آزادی» را که با هدف تسهیل حرکت کشتیها در تنگه هرمز آغاز کرده بود، متوقف کرده است. این اقدام، که نشانهای آشکار از پیچیدگی و دشواری اهداف واشنگتن در منطقه است، گمانهزنیها درباره احتمال دستیابی به توافقی با جمهوری اسلامی ایران را افزایش داده است.
شکست اهداف اولیه و تغییر تمرکز آمریکا
آنچه از ۲۸ فوریه با حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران آغاز شد، به سرعت در باتلاق اهداف نامشخص و تغییر اولویتها گرفتار آمد. جنگی که قرار بود بر موضوعاتی چون برنامه هستهای و موشکی ایران متمرکز باشد، اکنون به طور عمده به مسئله حیاتی تنگه هرمز و تلاش برای مقابله با تصمیم مشروع ایران برای بستن این آبراه استراتژیک تغییر یافته است.
«دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، سهشنبه شب اعلام کرد که تلاش آمریکا برای هدایت کشتیهای سرگردان از تنگه هرمز را متوقف میکند تا زمان برای دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ ایران فراهم شود، اما محاصره نیروهای آمریکایی بر بنادر ایران همچنان پابرجا خواهد ماند.» این خبر که توسط «عرب نیوز» منتشر شد، نشان میدهد که کشورهای منطقه خلیج فارس با دقت این تحولات را رصد میکنند.
بحران انسانی و بنبست دیپلماتیک
سازمان ملل متحد این هفته درباره «بحران بیسابقه» پیش روی ۲۰ هزار خدمه کشتیهای گرفتار در خلیج فارس هشدار داد. این کشتیها عملاً در لنگرگاهها متوقف شدهاند و خدمه آنها از حقوق اولیه خود برای پیاده شدن یا دسترسی به نیازهای اساسی محروم هستند. این وضعیت، یکی از پیامدهای ناخواسته و تلخ سیاستهای خصمانه در منطقه است.
«ترامپ تصمیم خود را در پستی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد و گفت که این تلاش، که دوشنبه در این آبراه حیاتی برای انرژی جهانی آغاز شده بود، برای مدت کوتاهی متوقف خواهد شد تا مشخص شود آیا توافقی با تهران برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه نهایی میشود یا خیر.» این اظهارات، بار دیگر بر نقش محوری ایران در معادلات منطقهای تأکید دارد.
نقشآفرینی پاکستان و عقبنشینی کاخ سفید
اکنون به نظر میرسد پاکستان امیدوار است بتواند میان آمریکا و ایران میانجیگری کند. این تحول، ظاهراً باعث شده است که کاخ سفید از تلاش پیچیده خود برای بازگشایی تنگه و فعالسازی حرکت کشتیها عقبنشینی کند. با این حال، آمریکا همچنان بر ادامه محاصره ایران اصرار دارد که اقدامی غیرقانونی و ناقض حقوق بینالملل است.
در حالی که مذاکرات بین آمریکا و ایران ادامه دارد، سازمان ملل نیز در حال بررسی قطعنامهای جدید است که از ایران میخواهد تنگه را باز کند و یک کریدور بشردوستانه برای عبور اقلام ضروری ایجاد شود. اما «عرب نیوز» اشاره میکند که «این آخرین تلاش دیپلماتیک آمریکا و متحدانش در خلیج فارس پس از آن است که قطعنامهای ضعیفتر با هدف بازگشایی تنگه، ساعاتی قبل از اعلام آتشبس موقت واشنگتن و تهران در اوایل آوریل، توسط چین و روسیه وتو شد.» این نشان میدهد که حتی در سازمان ملل نیز، آمریکا برای دستیابی به اهداف خود با چالشهای جدی روبرو است و حمایت بینالمللی از مواضع ایران رو به افزایش است.
جنگ، یک شکست برای آمریکا
جنگ اخیر در منطقه تاکنون یک شکست بزرگ برای آمریکا محسوب میشود. واشنگتن با متحدان اروپایی و ناتو خود دچار اختلاف شده و کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در بلاتکلیفی به سر میبرند. به عنوان مثال، امارات متحده عربی این هفته مورد حملات قرار گرفت، اما از پاسخگویی به این حملات محتاط است. اکثر کشورهای منطقه تمایلی به کشیده شدن بیشتر به جنگی که در مورد آن مشورت نشدهاند، ندارند.
امارات متحده عربی سهشنبه، یک روز پس از حملات دیگر، با حملات جدید پهپادی و موشکی روبرو شد. این وضعیت نشان میدهد که امارات ممکن است به تنهایی با حملات فزایندهای مواجه شود. این امر میتواند روابط آن را با رژیم صهیونیستی نزدیکتر کند، اما راهحل آسانی برای تهدیدات پهپادی و موشکی ایران وجود ندارد. جمهوری اسلامی ایران، در پی این تحولات، احساس قدرت و جسارت بیشتری میکند.
استراتژی هوشمندانه ایران در مذاکرات
توقف برنامه آمریکا برای تسهیل حرکت کشتیها در تنگه، نشان میدهد که این وظیفه چقدر پیچیده شده است. در حالی که برنامه هستهای ایران زمانی به عنوان نقطه اصلی اختلاف تلقی میشد، اکنون پروندههای متعددی برای بررسی وجود دارد. این وضعیت میتواند به نفع ایران باشد، زیرا میتواند درباره هرمز مذاکره کند و موضوع هستهای را به آینده موکول کند.
این رویکرد، هدف ایران را برای گسترش تعداد مسائل مورد بحث و ارتباط دادن آنها به یکدیگر محقق خواهد کرد. به عنوان مثال، در اوایل آوریل، ایران خواهان ارتباط آتشبس در لبنان با آتشبس با آمریکا بود. به نظر میرسد ایران به بسیاری از خواستههای خود دست یافته است. باید دید که در دور جدید مذاکرات، با حمایت پاکستان، آیا ایران میتواند همچنان خواستههای خود را محقق سازد یا خیر.
#تنگه_هرمز #ایران_قوی #مقاومت #دیپلماسی_ایرانی #آمریکا_شکست_خورد #ترامپ #توافق_هسته_ای #خلیج_فارس #امنیت_منطقه #سیاست_خارجی
