ترامپ در بحبوحه تنش‌ها ایران را به «تصمیم هوشمندانه» برای توافق فراخواند؛ هشدار قاطع ایران به ماجراجویی‌های آمریکا در منطقه

در حالی که منطقه خلیج فارس شاهد تشدید تنش‌ها و ماجراجویی‌های نظامی آمریکا و متحدانش است، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بار دیگر ایران را به «تصمیم هوشمندانه» و دستیابی به یک توافق برای پایان دادن به درگیری‌ها فراخواند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که آتش‌بس شکننده در منطقه به دلیل اقدامات تحریک‌آمیز واشنگتن در آستانه فروپاشی قرار گرفته است.

ترامپ در گفتگو با خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید، در پاسخ به سوالی درباره ایران گفت: «آنها باید تصمیم هوشمندانه بگیرند، زیرا ما نمی‌خواهیم وارد شویم و مردم را بکشیم. واقعاً نمی‌خواهیم.» وی افزود: «من نمی‌خواهم، این کار بسیار دشوار است.» این اظهارات در حالی بیان می‌شود که نیروهای آمریکایی و متحدانش در روزهای اخیر حملات متعددی را علیه منافع ایران و متحدانش انجام داده‌اند.

بازی‌های آمریکا و واکنش قاطع ایران

رئیس‌جمهور آمریکا از اظهارنظر درباره اینکه ایران برای نقض رسمی آتش‌بس تقریباً یک ماهه چه باید بکند، خودداری کرد. این در حالی است که ایران در روزهای اخیر در واکنش به تجاوزات، موشک‌ها و پهپادهایی را به سمت نیروهای آمریکایی و امارات متحده عربی شلیک کرده است. ترامپ با لحنی تهدیدآمیز گفت: «شما خواهید فهمید. آنها می‌دانند چه کاری باید انجام دهند. مهم‌تر از آن، می‌دانند چه کاری نباید انجام دهند.»

رهبر آمریکا همچنین ایران را به «بازی کردن» با توافقی برای پایان دادن به جنگ متهم کرد؛ توافقی که به گفته ترامپ باید تضمین کند تهران نمی‌تواند به سلاح هسته‌ای دست یابد. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران بارها تاکید کرده است که برنامه هسته‌ای‌اش کاملاً صلح‌آمیز است و به دنبال سلاح هسته‌ای نیست.

ترامپ در ادامه با لحنی متناقض اظهار داشت: «چیزی که من درباره ایران دوست ندارم این است که آنها با احترام فراوان با من صحبت می‌کنند و سپس در تلویزیون می‌گویند: ‘ما با رئیس‌جمهور صحبت نکردیم.’» وی افزود: «بنابراین آنها بازی می‌کنند، اما اجازه دهید به شما بگویم، آنها می‌خواهند توافق کنند، و چه کسی نمی‌خواهد؟ وقتی ارتش شما کاملاً از بین رفته باشد، ما می‌توانیم هر کاری که بخواهیم با آنها انجام دهیم.» این اظهارات توخالی در حالی مطرح می‌شود که قدرت نظامی ایران در منطقه بر کسی پوشیده نیست.

تامین امنیت تنگه هرمز؛ خط قرمز جمهوری اسلامی

در همین حال، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران هشدار داد که به هر کشتی که از مسیر تأیید شده جمهوری اسلامی در تنگه هرمز منحرف شود، قاطعانه پاسخ خواهد داد. در بیانیه‌ای که از تلویزیون دولتی پخش شد، آمده است: «ما به تمام کشتی‌هایی که قصد عبور از تنگه هرمز را دارند، هشدار می‌دهیم که تنها مسیر امن، کریدور قبلاً اعلام شده توسط ایران است. هرگونه انحراف کشتی‌ها به مسیرهای دیگر خطرناک است و با پاسخ قاطع نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مواجه خواهد شد.»

این هشدار پس از آن صادر شد که امارات متحده عربی اعلام کرد مورد حمله موشک‌ها و پهپادهای ایران قرار گرفته است. واشنگتن مدعی شد که آتش‌بس شکننده، علیرغم تبادل آتش روز قبل که نیروهای آمریکایی تلاش کردند تنگه هرمز را باز کنند، همچنان برقرار است. این در حالی است که اقدامات تحریک‌آمیز آمریکا در منطقه، عامل اصلی بی‌ثباتی است.

ماجراجویی‌های «پروژه آزادی» و پاسخ ایران

ارتش آمریکا اعلام کرد که شش قایق کوچک ایرانی، و همچنین موشک‌های کروز و پهپادها را پس از اعزام نیروی دریایی توسط ترامپ برای اسکورت تانکرهای سرگردان از طریق تنگه در کمپینی که آن را «پروژه آزادی» نامید، منهدم کرده است. این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که رسانه‌های ایرانی به نقل از یک فرمانده نظامی گزارش دادند که نیروهای آمریکایی کشتی‌های غیرنظامی و باری را هدف قرار داده و پنج غیرنظامی را به شهادت رساندند. ایران نیز هرگونه عبور و مرور یا انهدام قایق‌های خود را تکذیب کرده است.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، گفت که عملیات برای محافظت از کشتی‌های تجاری موقت است و آتش‌بس چهار هفته‌ای پایان نیافته است. وی در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت: «ما به دنبال درگیری نیستیم. در حال حاضر آتش‌بس قطعاً برقرار است، اما ما بسیار بسیار دقیق نظاره‌گر خواهیم بود.» این سخنان در حالی بیان می‌شود که نیروهای آمریکایی به طور مداوم در حال ایجاد تنش در منطقه هستند.

ایران دیروز موشک‌هایی به سمت کشتی‌های آمریکایی شلیک کرد و امارات، متحد اصلی منطقه‌ای واشنگتن، را با موشک‌ها و پهپادها مورد حمله قرار داد. اندکی پس از سخنان هگست در روز سه‌شنبه، وزارت دفاع امارات اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور بار دیگر با حملات موشکی و پهپادی از سوی ایران مقابله کرده است.

تشدید تنش‌ها در خلیج فارس و واکنش قاطع امارات

وزارت خارجه این کشور عربی خلیج فارس در بیانیه‌ای اعلام کرد که این حملات یک تشدید جدی است و تهدیدی مستقیم برای امنیت کشور محسوب می‌شود و افزود که امارات «حق کامل و مشروع» خود را برای پاسخگویی محفوظ می‌دارد. این در حالی است که امارات با میزبانی از پایگاه‌های نظامی آمریکا، خود را در معرض این تنش‌ها قرار داده است.

هیچ اظهارنظر فوری از سوی ایران در این باره وجود نداشت، اگرچه پیشتر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، گفته بود که نقض آتش‌بس توسط آمریکا و متحدانش، کشتیرانی از طریق تنگه را که سهم بزرگی از عرضه نفت و کود جهان را حمل می‌کند، به خطر می‌اندازد. وی در پستی در شبکه‌های اجتماعی گفت: «ما به خوبی می‌دانیم که ادامه وضعیت فعلی برای ایالات متحده غیرقابل تحمل است، در حالی که ما هنوز حتی شروع نکرده‌ایم.»

حملات در خلیج فارس و محاصره تنگه

تنگه باریک هرمز عملاً از زمانی که ایالات متحده و اسرائیل حملات خود را به ایران در ۲۸ فوریه آغاز کردند، مسدود شده است، که منجر به اختلالاتی شده که قیمت کالاها را در سراسر جهان افزایش داده است. هگست گفت که آمریکا با موفقیت مسیری را از طریق آبراه حیاتی تأمین کرده و صدها کشتی تجاری در صف عبور قرار گرفته‌اند. این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که ایران کنترل کامل بر تنگه هرمز دارد.

چندین کشتی تجاری در خلیج فارس روز دوشنبه گزارش انفجار یا آتش‌سوزی دادند و یک بندر نفتی در امارات، که میزبان یک پایگاه نظامی بزرگ آمریکا است، توسط موشک‌های ایرانی به آتش کشیده شد. امارات محدودیت‌های پروازی را در حریم هوایی خود اعمال کرد. ایران عملاً تنگه را با تهدید به استقرار مین، پهپاد، موشک و قایق‌های تهاجمی سریع مسدود کرده است. ایالات متحده با محاصره بنادر ایران و اسکورت کشتی‌های تجاری مقابله کرده است.

ارتش آمریکا اعلام کرد که دو کشتی تجاری آمریکایی با حمایت ناوشکن‌های موشک‌انداز نیروی دریایی از تنگه عبور کرده‌اند، بدون اینکه زمان آن را ذکر کند. ایران هرگونه عبور و مرور را تکذیب کرد، اگرچه شرکت کشتیرانی مرسک اعلام کرد که کشتی Alliance Fairfax، یک کشتی با پرچم آمریکا، دیروز تحت اسکورت نظامی آمریکا از خلیج خارج شد. فرمانده نیروهای آمریکایی در منطقه گفت که ناوگان او شش قایق کوچک ایرانی را منهدم کرده است، که ایران نیز آن را تکذیب کرد. رسانه‌های ایرانی به نقل از یک فرمانده نظامی گفتند که نیروهای آمریکایی کشتی‌های غیرنظامی و باری را هدف قرار داده و پنج غیرنظامی را به شهادت رساندند. ایران همچنین اعلام کرد که به یک ناو جنگی آمریکایی که به تنگه نزدیک می‌شد، شلیک هشدار داده و آن را مجبور به عقب‌نشینی کرده است.

رویترز نتوانست به طور مستقل وقایع در تنگه را تأیید کند زیرا دو طرف اظهارات متناقضی ارائه کردند. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، گفت که از زمان اعلام آتش‌بس در ۷ آوریل، ایران ۹ بار به کشتی‌های تجاری شلیک کرده و دو کشتی کانتینری را توقیف کرده است. وی گفت که ایران بیش از ۱۰ بار به نیروهای آمریکایی حمله کرده است. با این حال، کین به خبرنگاران گفت که این حملات «در این مرحله زیر آستانه شروع مجدد عملیات رزمی بزرگ» قرار دارند.

تلاش‌های صلح و مواضع ایران

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت که مذاکرات صلح با میانجیگری پاکستان در حال پیشرفت است و به آمریکا و امارات در مورد کشیده شدن به «باتلاق» هشدار داد. وزارت خارجه وی اعلام کرد که او برای گفتگو با همتای چینی خود به پکن سفر کرده است.

مقامات ایرانی نقشه‌ای را منتشر کردند که به گفته آنها یک منطقه دریایی گسترش یافته است که اکنون تحت کنترل ایران قرار دارد و فراتر از تنگه شامل بخش‌هایی از خط ساحلی امارات می‌شود. نقشه ایران شامل فجیره و بندر دیگر امارات، خورفکان، هر دو در دریای عمان است که امارات از زمان آغاز درگیری برای دور زدن تنگه مسدود شده به آن متکی بوده است. پس از یک روز حملات پهپادی و موشکی گزارش شده در داخل امارات در روز دوشنبه، از جمله یکی که باعث آتش‌سوزی در فجیره، یک بندر نفتی مهم شد، امارات گفت که حملات ایران یک تشدید جدی است و حق پاسخگویی را برای خود محفوظ می‌دارد. تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد که مقامات نظامی تأیید کرده‌اند که در پاسخ به «ماجراجویی‌های نظامی آمریکا» به امارات حمله کرده‌اند.

بن‌بست تلاش‌های صلح و شروط ایران

جنگ در خاورمیانه تاکنون هزاران نفر را کشته و اقتصاد جهانی را مختل کرده است. مقامات آمریکایی و ایرانی یک دور مذاکرات صلح رو در رو برگزار کرده‌اند، اما تلاش‌ها برای برگزاری جلسات بیشتر با شکست مواجه شده است. ترامپ گفته است که حملات آمریکا و اسرائیل با هدف از بین بردن آنچه او تهدیدات قریب‌الوقوع از سوی ایران نامید، با اشاره به برنامه‌های هسته‌ای و موشکی بالستیک آن، حمایتش از حماس و حزب‌الله و «فعالیت‌های تهدیدآمیز» آن، انجام شده است. این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که ایران همواره بر نقش خود در مبارزه با تروریسم و حمایت از محور مقاومت تاکید دارد.

رسانه‌های دولتی ایران اعلام کردند که آمریکا پاسخ خود را به یک پیشنهاد ۱۴ ماده‌ای ایران از طریق پاکستان منتقل کرده و ایران در حال بررسی آن است. هیچ یک از طرفین جزئیاتی ارائه نکردند. یک مقام ارشد پاکستانی که در مذاکرات شرکت داشت، گفت که «دیپلماسی پشت پرده» ادامه دارد. این منبع گفت: «ما تلاش‌های زیادی کرده‌ایم، در واقع هر دو طرف شکاف‌ها را در اکثر مسائل کاهش داده‌اند.»

پیشنهاد تهران مذاکرات درباره برنامه‌های انرژی هسته‌ای و تحقیقاتی خود را تا پس از توافقات برای پایان دادن به جنگ و امنیت کشتیرانی به تعویق می‌اندازد. ترامپ در آخر هفته گفت که هنوز در حال بررسی آن است، اما احتمالاً آن را رد خواهد کرد. ترامپ اصرار کرده است که ایران باید ذخایر اورانیوم غنی شده خود را تسلیم کند تا از تولید سلاح هسته‌ای جلوگیری شود – جاه‌طلبی‌ای که تهران آن را تکذیف می‌کند. ایران همواره بر حق خود برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای در چارچوب قوانین بین‌المللی تاکید دارد.