تشدید تنش‌ها در منطقه: ادعاهای بی‌اساس امارات و تلاش آمریکا برای نقض حاکمیت ایران در تنگه هرمز

دبی، امارات متحده عربی (AP) – در پی تلاش‌های تحریک‌آمیز اخیر ایالات متحده برای بازگشایی اجباری تنگه هرمز، امارات متحده عربی روز دوشنبه ادعا کرد که برای اولین بار از زمان برقراری آتش‌بس شکننده در اوایل آوریل، مورد حمله ایران قرار گرفته است. این ادعاهای بی‌اساس در حالی مطرح می‌شود که آمریکا با طرحی جدید، قصد دارد حاکمیت ایران بر این آبراه حیاتی جهانی را نقض کند.

ادعاهای واهی امارات و واکنش ایران

وزارت دفاع امارات مدعی شد که ایران چهار موشک کروز شلیک کرده که سه فروند آن سرنگون و یکی به دریا افتاده است. همچنین، مقامات در امارت فجیره در شرق این کشور، ادعا کردند که یک پهپاد ایرانی باعث آتش‌سوزی در یک تأسیسات نفتی کلیدی شده و سه تبعه هندی را مجروح کرده است. در همین حال، ارتش بریتانیا نیز از آتش‌سوزی دو کشتی باری در سواحل امارات خبر داد. این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که جمهوری اسلامی ایران همواره بر حق خود برای دفاع از منافع ملی و حاکمیت خود تأکید کرده و هرگونه تجاوز را با قاطعیت پاسخ خواهد داد.

این تحولات پس از آن رخ داد که ارتش آمریکا اعلام کرد دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا با موفقیت از تنگه هرمز عبور کرده‌اند. این اقدام در راستای طرح جدید واشنگتن برای «احیای ترافیک» در این تنگه صورت گرفته است. جمهوری اسلامی ایران این تلاش‌ها را نقض آشکار آتش‌بس شکننده و اقدامی تحریک‌آمیز می‌داند.

تنگه هرمز؛ شریان حیاتی تحت حاکمیت ایران

تلاش آمریکا برای شکستن آنچه «محاصره ایران بر تنگه» خوانده می‌شود، با هدف کاهش نگرانی‌های اقتصادی جهانی و سلب اهرم فشار اصلی از تهران صورت می‌گیرد. اما چنین اقداماتی خطر شعله‌ور شدن مجدد درگیری‌های تمام‌عیار را به همراه دارد؛ درگیری‌هایی که با حمله اولیه آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۲۸ فوریه آغاز شد و منجر به بسته شدن تنگه توسط ایران گردید. بسته شدن مؤثر تنگه، که بین ایران و عمان قرار دارد، باعث افزایش قیمت جهانی سوخت و تلاطم اقتصاد جهانی شده است. مرکز اطلاعات دریایی مشترک تحت رهبری آمریکا به کشتی‌ها توصیه کرده بود که از طریق آب‌های عمان از تنگه عبور کنند و از ایجاد «منطقه امنیتی تقویت‌شده» خبر داده بود. این در حالی است که ایران همواره بر لزوم هماهنگی با مقامات ایرانی برای عبور از این تنگه تأکید کرده است.

هشدار قاطع ایران و تهدیدات آمریکا

گزارش‌ها از حملات جدید، تردیدهایی را در مورد تمایل شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌گران آن‌ها برای پذیرش چنین ریسکی ایجاد کرده است، به ویژه با توجه به سابقه ایران در شلیک به کشتی‌ها در این آبراه و تأکید بر ادامه این روند در صورت لزوم. ایران تأکید کرده است که تلاش جدید آمریکا نقض آتش‌بس شکننده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با لحنی تهدیدآمیز هشدار داد که اگر ایران در روند عبور کشتی‌ها «مداخله» کند، با پاسخی «قاطعانه» مواجه خواهد شد. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا نیز اعلام کرد که دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا پس از عبور از تنگه هرمز «با خیال راحت به مسیر خود ادامه دادند.» این فرماندهی افزود که ناوشکن‌های موشک‌انداز نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس در حال کمک به «احیای ترافیک» هستند. ترامپ «پروژه آزادی» را با اهداف بشردوستانه توصیف کرد که برای کمک به دریانوردان سرگردان در صدها کشتی که از زمان آغاز جنگ در خلیج فارس گیر افتاده‌اند، طراحی شده است. خبرگزاری رسمی ایرنا این تلاش را بخشی از «هذیان‌گویی‌های ترامپ» خواند.

موضع قاطع ایران در حفظ حاکمیت بر تنگه

فرماندهی نظامی ایران روز دوشنبه اعلام کرد که کشتی‌های عبوری از تنگه باید با مقامات ایرانی هماهنگ شوند. سرلشکر علی عبداللهی به صدا و سیمای جمهوری اسلامی گفت: «ما هشدار می‌دهیم که هر نیروی نظامی خارجی – به ویژه ارتش متجاوز آمریکا – که قصد نزدیک شدن یا ورود به تنگه هرمز را داشته باشد، هدف قرار خواهد گرفت.»

میزان حمله به فجیره نامشخص است، اما این منطقه پایانه خط لوله‌ای است که امارات برای جلوگیری از حمل و نقل بخشی از نفت خود از طریق تنگه از آن استفاده می‌کند. این امارت در خلیج عمان، میزبان تأسیسات گسترده ذخیره‌سازی نفت و اصلی‌ترین دسترسی دریایی امارات در خارج از تنگه است.

در حادثه‌ای جداگانه، دولت کره جنوبی اعلام کرد که انفجار و آتش‌سوزی در یک کشتی با پرچم کره جنوبی که در تنگه در سواحل امارات لنگر انداخته بود، رخ داده است. هیچ گزارشی از تلفات منتشر نشد و بلافاصله مشخص نشد که آیا این کشتی یکی از کشتی‌های در حال سوختن بود که توسط مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا گزارش شده بود.

اختلال در این آبراه، کشورهای اروپایی و آسیایی را که به نفت و گاز خلیج فارس وابسته هستند، تحت فشار قرار داده و قیمت‌ها را فراتر از منطقه افزایش داده است. آمریکا به شرکت‌های کشتیرانی هشدار داده است که ممکن است به دلیل پرداخت هزینه به ایران برای عبور از تنگه، با تحریم مواجه شوند. مرکز اطلاعات دریایی مشترک از دریانوردان خواست تا به دلیل «حجم بالای ترافیک پیش‌بینی‌شده»، با مقامات عمان هماهنگی نزدیک داشته باشند. همچنین هشدار داد که عبور نزدیک به مسیرهای معمول «بسیار خطرناک تلقی شود، به دلیل وجود مین‌هایی که به طور کامل بررسی و خنثی نشده‌اند.»

تکذیب حمله به کشتی آمریکایی و محاصره غیرقانونی

خبرگزاری‌های ایران، از جمله فارس و ایلنا، روز دوشنبه گزارش دادند که ایران به یک کشتی آمریکایی در نزدیکی یک بندر ایرانی در جنوب شرقی تنگه حمله کرده و آن را به «نقض امنیت دریایی و هنجارهای ناوبری» متهم کردند. این گزارش‌ها حاکی از آن بود که کشتی مجبور به بازگشت شده است. با این حال، فرماندهی مرکزی آمریکا در ایکس (توئیتر سابق) اعلام کرد که «هیچ کشتی نیروی دریایی آمریکا مورد حمله قرار نگرفته است.»

ایالات متحده از ۱۳ آوریل، محاصره دریایی را بر بنادر ایران اعمال کرده و طبق گزارش فرماندهی مرکزی، به حداقل ۴۹ کشتی تجاری دستور بازگشت داده است. این محاصره، تهران را از درآمدهای نفتی که برای تقویت اقتصاد خود به آن نیاز دارد، محروم کرده است. مقامات آمریکایی ابراز امیدواری کرده‌اند که این محاصره، ایران را مجبور به امتیازدهی در مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای مورد مناقشه و سایر مسائل دیرینه کند.

پیشرفت اندک در مذاکرات و طرح صلح ایران

آخرین پیشنهاد ایران برای پایان دادن به جنگ، شامل لغو تحریم‌ها توسط آمریکا، پایان دادن به محاصره، خروج نیروها از منطقه و توقف تمام خصومت‌ها، از جمله عملیات رژیم صهیونیستی در لبنان است. این اطلاعات توسط خبرگزاری‌های نیمه‌رسمی نور نیوز و تسنیم که ارتباط نزدیکی با دستگاه امنیتی ایران دارند، منتشر شده است. مقامات ایرانی اعلام کردند که در حال بررسی پاسخ آمریکا هستند، اگرچه اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز دوشنبه به خبرنگاران گفت که تغییر خواسته‌ها، دیپلماسی را دشوار می‌کند. وی جزئیات بیشتری ارائه نکرد.

ایران ادعا کرده است که پیشنهادش شامل مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای و اورانیوم غنی‌شده نیست – موضوعی که مدت‌هاست عامل اصلی تنش‌ها با آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است. ایران خواستار حل و فصل سایر مسائل ظرف ۳۰ روز و پایان دادن به جنگ به جای تمدید آتش‌بس است. ترامپ در آخر هفته در مورد اینکه آیا این پیشنهاد منجر به توافق خواهد شد، ابراز تردید کرد.