سنگاپور: کارشناسان به روزنامه استریتس تایمز اعلام کردند که تنشها و تحولات اخیر در منطقه غرب آسیا میتواند برنامههای کشورهای جنوب شرق آسیا برای بهرهبرداری از انرژی هستهای را تسریع بخشد. این کشورها در تلاشند تا وابستگی خود را به نفت و گاز خاورمیانه کاهش دهند و به سوی خودکفایی انرژی گام بردارند.
بسته شدن تنگه هرمز – یک مسیر کشتیرانی جهانی حیاتی که مسئول ۲۰ درصد تجارت جهانی نفت است – آسیبپذیری شدید منطقه را در برابر واردات نفت و گاز آشکار ساخته است. این وضعیت، کشورهای منطقه را در معرض نوسانات شدید قیمت سوخت، اختلالات اقتصادی و فشار بر سیستمهای انرژی قرار میدهد.
کارشناسان تاکید کردهاند که این شرایط، نیاز به تنوعبخشی به سبد انرژی را بیش از پیش نمایان ساخته و استدلال برای استفاده از انرژی هستهای به منظور تقویت امنیت انرژی در منطقه را تقویت میکند. این امر به ویژه در جنوب شرق آسیا که به شدت به نفت و گاز خاورمیانه وابسته است، اهمیت مضاعفی دارد.
آرکادی گِوورکیان، استراتژیست کالا در سیتیبانک، اظهار داشت: «اختلالات در عرضه نفت و گاز، هزینههای تولید برق را افزایش داده و قیمت پایه برق را بالا برده است، که این امر انرژی هستهای را به یک جایگزین جذاب برای تولید برق امن تبدیل میکند.»
چرا انرژی هستهای؟ راهی به سوی استقلال
- پایداری و امنیت: انرژی هستهای میتواند به صورت شبانهروزی کار کند و نیاز به سوخت کمتری دارد.
- عدم انتشار گازهای گلخانهای: واکنشهای هستهای هیچ گاز گلخانهای منتشر نمیکنند و به پاکیزگی محیط زیست کمک میکنند.
- ردپای زمینی کوچک: نیروگاههای هستهای فضای کمتری را اشغال میکنند.
- حمایت از صنایع سنگین: این نوع انرژی میتواند از بخشهای پرمصرف انرژی مانند صنایع سنگین و مراکز داده پشتیبانی کند.
دکتر تان سو جی-شنگ، استاد دانشکده سیاست عمومی لی کوان یو در دانشگاه ملی سنگاپور، خاطرنشان کرد که حتی پیش از تحولات اخیر، علاقه به انرژی هستهای به دلیل افزایش سریع تقاضای برق، نیاز به کربنزدایی، محدودیتهای زمین و تناوبپذیری انرژیهای تجدیدپذیر در حال رشد بود.
وی افزود: «در حالی که تحولات کنونی، منطق اساسی برای انرژی هستهای را تقویت و تسریع کرده است، چنین استراتژیای به تعهد و عزم بلندمدت بستگی دارد.» کشورهایی که برنامههای انرژی هستهای خود را به تعویق انداخته بودند، اکنون ممکن است با جدیت بیشتری به اجرای آنها بپردازند.
آقای گِوورکیان اشاره کرد که پس از تحولات سال ۲۰۲۲ در شرق اروپا، وابستگی اروپا به گاز وارداتی، همراه با دورههای تولید ضعیف انرژیهای تجدیدپذیر، فشار منطقه را برای استقلال و امنیت انرژی تقویت کرد. اروپا از آن زمان تاکنون بخشهای انرژی خورشیدی و بادی خود را گسترش داده و واردات سوخت خود را متنوع کرده است.
خیز بلند جنوب شرق آسیا به سوی انرژی هستهای
علاقه به انرژی هستهای در منطقه رو به افزایش است. سخنگوی آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد که کشورهایی از جمله ویتنام، اندونزی، تایلند و فیلیپین، انرژی هستهای را در برنامههای توسعه برق خود گنجاندهاند و در حال پیشبرد مطالعات امکانسنجی، کارهای مقدماتی و همکاریهای بینالمللی هستند.
- ویتنام: در ۲۳ مارس، توافقنامهای با روسیه برای ساخت یک نیروگاه با دو راکتور و ظرفیت ترکیبی ۲۴۰۰ مگاوات امضا کرد. ویتنام قصد دارد اولین نیروگاههای هستهای خود را تا سال ۲۰۳۰ راهاندازی کند.
- اندونزی و ژاپن: در ماه مارس برای همکاری در زمینه انرژی هستهای، از جمله احتمال ساخت یک نیروگاه هستهای در استان کالیمانتان غربی اندونزی در جزیره بورنئو، به توافق رسیدند.
- مالزی: در ۲۷ مارس اعلام کرد که در حال انجام یک ارزیابی جامع از برنامه بالقوه انرژی هستهای خود است، پس از آنکه انرژی هستهای را در سیزدهمین برنامه مالزی در جولای ۲۰۲۵ گنجاند.
- سنگاپور: از طریق مطالعات سفارشدادهشده در زمینههای مختلف، از جمله فناوری پیشرفته هستهای، در حال بررسی استقرار انرژی هستهای است و با کشورهایی مانند ایالات متحده برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد آخرین فناوریها و تحقیقات هستهای، شراکتهای بینالمللی امضا کرده است.
دکتر تان سو میگوید: «در مجموع، منطقه هنوز نیروگاههای هستهای نمیسازد، اما به وضوح از علاقه اولیه به سوی نهادینهسازی حرکت میکند و سیاستها، اهداف و توافقنامههای بینالمللی در حال شکلگیری هستند.»
دکتر ویکتور نیان، رئیس مشترک مرکز مستقل تفکر استراتژیک انرژی و منابع، گفت که تحولات کنونی یک «زنگ بیدارباش» برای بسیاری از کشورهاست تا در وابستگی شدید خود به سوختهای فسیلی، به ویژه واردات از خاورمیانه، تجدید نظر کنند. او تاکید کرد که «گذار انرژی آینده ممکن است صرفاً بر کربنزدایی متمرکز نباشد، بلکه بر امنیت انرژی و امنیت اقتصادی نیز تمرکز خواهد داشت.»
چالشها و افق بلندمدت
در حالی که برخی کارشناسان معتقدند تحولات منطقه ممکن است برنامههای تنوعبخشی به سبد انرژی کشورها را تسریع کرده باشد، انرژی هستهای نیازمند تعهد بلندمدت و توسعه پروژه است.
دکتر دینیتای ستیاواتی، تحلیلگر ارشد انرژی در اندیشکده Ember، گفت: «سالها، حتی دههها سرمایهگذاری برای آموزش پرسنل ماهر، ایجاد نهادهای نظارتی و ایمنی قوی و شناسایی مکانهای مناسب بر اساس معیارهای زمینشناسی، زیستمحیطی و اجتماعی لازم است.»
دکتر یائو لیکسیا، پژوهشگر ارشد در موسسه مطالعات انرژی دانشگاه ملی سنگاپور، اظهار داشت که هزینههای اولیه بالا، زمانبندی طولانی ساخت، شکافهای نظارتی و نهادی، و همچنین نگرانیهای عمومی، به این معنی است که انرژی هستهای یک ملاحظه استراتژیک بلندمدت است تا یک راهحل فوری.
وی افزود: «در حالی که بحران کنونی علاقه به انرژی هستهای را به عنوان یک گزینه امن و کمکربن احیا کرده است، بعید است که منجر به استقرار معنیداری در کوتاهمدت تا میانمدت شود.»
دکتر تان سو در تفسیر واقعبینانهتری گفت که تحولات اخیر، انرژی هستهای را از یک گزینه حاشیهای به بخشی مرکزیتر از برنامهریزی بلندمدت انرژی تبدیل کرده است. وی تاکید کرد: «این امر، استدلال برای تنوعبخشی را تقویت میکند، اما زمان لازم برای توسعه ایمن و مسئولانه انرژی هستهای را کوتاه نمیکند.»
#انرژی_هستهای #امنیت_انرژی #جنوب_شرق_آسیا #خودکفایی_انرژی #توسعه_پایدار #غرب_آسیا #تنگه_هرمز #ژئوپلیتیک_انرژی #اقتصاد_مقاومتی #آینده_انرژی
