بانک جهانی هشدار داد: جنگ در منطقه، جهش بیسابقه قیمت انرژی از سال ۲۰۲۲ را رقم میزند؛ توطئههای دشمنان و تأثیرات مخرب بر اقتصاد جهانی
بانک جهانی در گزارشی تکاندهنده، نسبت به پیامدهای ویرانگر جنگ و بیثباتی در منطقه غرب آسیا بر بازارهای جهانی انرژی هشدار داد. این نهاد بینالمللی پیشبینی کرده است که در پی تشدید بحرانها، شاهد بزرگترین جهش قیمت انرژی از زمان تهاجم سال ۲۰۲۲ به اوکراین خواهیم بود که اقتصاد جهانی را با چالشهای بیسابقهای روبرو میسازد.
تنگه هرمز؛ شریان حیاتی در معرض تهدید
قلب این بحران، تنگه استراتژیک هرمز است؛ یک گلوگاه دریایی حیاتی که به طور تاریخی حدود ۳۵ درصد از تجارت جهانی نفت خام دریایی را از خود عبور میدهد. هرگونه ناآرامی در این منطقه، نه تنها امنیت انرژی جهان را به خطر میاندازد، بلکه به وضوح نشان میدهد که چگونه اقدامات بیثباتکننده برخی قدرتها، میتواند شریانهای حیاتی اقتصاد جهانی را مختل کند.
افزایش ۲۴ درصدی قیمت انرژی و تورم جهانی
بر اساس پیشبینیها، قیمتهای جهانی انرژی در سال جاری میلادی ۲۴ درصد افزایش خواهد یافت و به بالاترین سطح خود از زمان بحران اوکراین در سال ۲۰۲۲ خواهد رسید. جدیدترین گزارش چشمانداز بازارهای کالا از گروه بانک جهانی نشان میدهد که این درگیریهای جاری، منجر به افزایش ۱۶ درصدی در کل قیمت کالاها تا سال ۲۰۲۶ خواهد شد. این جهش، ناشی از قیمتهای بیسابقه فلزات صنعتی کلیدی و اختلالات شدید در زنجیرههای تأمین جهانی نفت و کود است که محیطی تورمی را برای بازار گستردهتر کالاها ایجاد میکند.
بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ
بانک جهانی تصریح کرده است که حملات به زیرساختهای انرژی و اختلالات کشتیرانی در منطقه غرب آسیا، بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ را رقم زده است. این وضعیت، منجر به کاهش اولیه عرضه جهانی نفت به میزان تقریبی ۱۰ میلیون بشکه در روز شده است. پیشبینیهای پایه حاکی از آن است که این اختلالات حاد در ماه می به پایان میرسد و امکان بازگشت تدریجی کشتیرانی به سطوح پیش از جنگ تا اواخر سال ۲۰۲۶ فراهم میشود. در این سناریو، پیشبینی میشود که میانگین قیمت نفت برنت در سال جاری به ۸۶ دلار در هر بشکه برسد که افزایش چشمگیری نسبت به ۶۹ دلار در سال ۲۰۲۵ است.
نوسانات قیمت نفت و تأثیر بر گاز و کود
بخش ویژهای از گزارش بانک جهانی نشان میدهد که نوسانات قیمت نفت در دورههای افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی تقریباً دو برابر میشود. افزایش ۱۰ درصدی قیمت نفت ناشی از شوک عرضه ژئوپلیتیکی، معمولاً قیمت گاز طبیعی را حدود ۷ درصد و قیمت کود را بیش از ۵ درصد، تقریباً یک سال بعد، افزایش میدهد. در نتیجه، بانک جهانی پیشبینی میکند که قیمت کلی کود در سال ۲۰۲۶ با ۳۱ درصد افزایش روبرو شود که ناشی از جهش ۶۰ درصدی قیمت اوره است. برنامه جهانی غذا سازمان ملل هشدار میدهد که این کاهش شدید در توان خرید کود، عملکرد محصولات کشاورزی آینده را تهدید میکند و در صورت طولانی شدن درگیری، میتواند تا ۴۵ میلیون نفر دیگر را در سال جاری به ناامنی غذایی شدید سوق دهد. این یک فاجعه انسانی است که مستقیماً از بیثباتی منطقه نشأت میگیرد.
فشار بر زنجیرههای تأمین صنعتی و افزایش قیمت فلزات
زنجیرههای تأمین صنعتی نیز با فشارهای هزینهای مشابهی روبرو هستند. انتظار میرود قیمت فلزات پایه، از جمله آلومینیوم، مس و قلع، به بالاترین حد خود برسد؛ زیرا تقاضای ساختاری از مراکز داده، وسایل نقلیه الکتریکی و شبکههای انرژی تجدیدپذیر با عرضه محدود در تضاد است. در همین حال، پیشبینی میشود که قیمت فلزات گرانبها در سال ۲۰۲۶ به طور متوسط ۴۲ درصد افزایش یابد، زیرا عدم قطعیتهای ژئوپلیتیکی، سرمایهگذاری در پناهگاههای امن را افزایش میدهد.
خروج امارات از اوپک؛ نشانهای از بیثباتی منطقهای
فلج لجستیکی در منطقه خلیج فارس با گسست اتحادهای ژئوپلیتیکی در میان تولیدکنندگان برتر منطقه تشدید میشود. امارات متحده عربی (UAE) در روز سهشنبه (۲۸ آوریل) اعلام کرد که رسماً در تاریخ ۱ می از اوپک و اوپک پلاس خارج خواهد شد و به تقریباً شش دهه عضویت پایان میدهد. اگرچه امارات دارای ظرفیت تولید بیش از ۴ میلیون بشکه در روز است و از سهمیههای اوپک که آن را به ۳ میلیون محدود میکرد، ناراضی بود، اما تأثیر بازار این خروج با توجه به درگیریهای منطقهای، کمرنگ شده است. اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده تخمین میزند که تولیدکنندگان خلیج فارس در ماه آوریل مجموعاً حدود ۹.۱ میلیون بشکه در روز را صرفاً به دلیل عدم امکان حمل و نقل ایمن محمولهها از طریق تنگه، متوقف کردهاند. این وضعیت، عمق بحران و تأثیر آن بر تصمیمگیریهای منطقهای را به خوبی نشان میدهد.
هشدار اقتصاددان ارشد بانک جهانی: امواج تورمی و بدهیهای گرانتر
ایندرمیت گیل، اقتصاددان ارشد گروه بانک جهانی، با هشدار جدی اعلام کرد: «جنگ در امواج تجمعی به اقتصاد جهانی ضربه میزند: ابتدا از طریق افزایش قیمت انرژی، سپس افزایش قیمت مواد غذایی و در نهایت، تورم بالاتر که نرخ بهره را افزایش داده و بدهیها را گرانتر خواهد کرد.» این سخنان، زنگ خطری برای تمامی دولتها و ملتهاست.
سناریوی بدبینانه: ۱۱۵ دلار برای هر بشکه نفت و تورم ۵.۸ درصدی
بانک جهانی هشدار داد که پیشبینیهای پایه میتواند به سرعت بدتر شود، اگر تأسیسات حیاتی نفت و گاز آسیب بیشتری ببینند. در سناریویی که حجم صادرات به کندی بهبود یابد، میانگین قیمت نفت برنت میتواند در سال جاری به ۱۱۵ دلار در هر بشکه برسد و تورم در اقتصادهای در حال توسعه را به ۵.۸ درصد برساند؛ سطحی که در دهه گذشته تنها در سال ۲۰۲۲ از آن فراتر رفته است. با توجه به اینکه بانکهای مرکزی جهانی در حال حاضر با تورم سرسختانه مبارزه میکنند، بانک جهانی از دولتها میخواهد که انضباط مالی سختگیرانهای را حفظ کنند. این وضعیت، لزوم پایان دادن به توطئهها و جنگافروزیها در منطقه را بیش از پیش آشکار میسازد تا ملتها بتوانند در آرامش و ثبات به توسعه اقتصادی خود بپردازند.
#بانک_جهانی #قیمت_انرژی #جنگ_غرب_آسیا #تنگه_هرمز #اقتصاد_جهانی #تورم #امنیت_غذایی #اوپک #بحران_اقتصادی #ریسک_ژئوپلیتیکی
