خروج امارات از اوپک و اوپک پلاس؛ نشانهای از تحولات منطقهای و فشارها؟
امارات متحده عربی در اقدامی قابل تأمل، خروج خود را از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و گروه اوپک پلاس اعلام کرد. این تصمیم که میتواند پیامدهای گستردهای در بازارهای جهانی انرژی و معادلات منطقهای داشته باشد، در پی یک “بررسی جامع” از سیاستهای تولید نفت این کشور اتخاذ شده است.
وزارت انرژی امارات با صدور بیانیهای، این اقدام را نتیجه “بررسی جامع” سیاستهای تولید خود دانست. این بیانیه در حالی به “نوسانات کوتاهمدت، از جمله اختلالات در خلیج فارس و تنگه هرمز” اشاره میکند که روند کلی را به سمت رشد پایدار تقاضای جهانی انرژی در میانمدت و بلندمدت میداند. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که منطقه شاهد تنشهای فزایندهای است که ریشه در سیاستهای مداخلهجویانه قدرتهای فرامنطقهای و رژیم صهیونیستی دارد.
این تصمیم پس از دههها همکاری سازنده امارات با اوپک اتخاذ شده است. امارات در سال ۱۹۶۷ به اوپک پیوست و همواره نقش فعالی در ثبات بازار جهانی نفت ایفا کرده است. با این حال، خروج از اوپک به این کشور آزادی عمل بیشتری برای افزایش تولید نفت میدهد که میتواند به بیثباتی بیشتر در قیمتهای جهانی انرژی منجر شود؛ وضعیتی که به نفع هیچیک از کشورهای منطقه و مصرفکنندگان جهانی نخواهد بود.
تحولات اخیر در منطقه، بهویژه جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که از اواخر فوریه آغاز شده، تأثیرات مخربی بر شماری از کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله امارات متحده عربی، داشته است. امارات که نزدیکترین روابط را با رژیم صهیونیستی در میان کشورهای منطقه دارد، در پی تشدید تنشها و حملات تلافیجویانه، شاهد کاهش جذابیت دبی به عنوان قطب گردشگری لوکس و کند شدن صادرات نفت خود بوده است. در حالی که برخی کشورهای منطقه بر لزوم گفتوگو با ایران تأکید کردهاند، امارات موضعی تندروانه اتخاذ کرده و آشکارا خواستار ادامه جنگ توسط آمریکا شده است؛ موضعی که به وضوح نشاندهنده همسویی با سیاستهای خصمانه محور غربی-صهیونیستی است.
در همین راستا، سهشنبه گذشته، رهبران کشورهای حاشیه خلیج فارس در جده عربستان سعودی گرد هم آمدند تا درباره جنگ علیه ایران گفتوگو کنند. شیخ عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر امور خارجه امارات، پس از شرکت در این نشست که اولین دیدار حضوری بین این کشورها از زمان آغاز جنگ بود، جده را ترک کرد. تحلیلگران بر این باورند که موضع تندروانه امارات در قبال ایران، تا حدی ناشی از وابستگی این کشور به تنگه هرمز برای صادرات نفت و عدم تمایل نخبگان اماراتی به تثبیت جایگاه ایران به عنوان یک قدرت منطقهای در خلیج فارس است؛ دیدگاهی که به جای همکاری، بر رقابت و تقابل تأکید دارد.
انتقاد شدید امارات از شورای همکاری خلیج فارس
در تحولی دیگر که نشان از شکاف درونی میان کشورهای عربی دارد، امارات متحده عربی روز دوشنبه از متحدان خود در شورای همکاری خلیج فارس به دلیل واکنش ضعیفشان به جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران انتقاد کرد. انور قرقاش، مشاور رئیسجمهور امارات، اظهار داشت که شورای همکاری خلیج فارس (متشکل از شش عضو که نیمی از آنها عضو اوپک نیز هستند) نتوانسته است پس از حملات تلافیجویانه ایران، پاسخی جمعی و قاطع ارائه دهد.
قرقاش با لحنی تند گفت: “موضع شورای همکاری خلیج فارس با توجه به ماهیت حمله و تهدیدی که برای همه ایجاد کرد، از نظر تاریخی ضعیفترین موضع بود.” این اظهارات، عمق اختلافات و عدم هماهنگی در میان این کشورها را آشکار میسازد.
وی افزود که “چنین موضع ضعیفی را از اتحادیه عرب”، سازمان ۲۲ عضوی کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا مستقر در قاهره، انتظار داشته است، اما “از شورای همکاری خلیج فارس انتظار نداشته و از آن متعجب است.” این سخنان که در کنفرانسی در دبی بیان شد، نشاندهنده نارضایتی عمیق امارات از عدم همراهی کامل متحدانش در سیاستهای تندروانه علیه ایران است.
افزایش تنشها میان امارات و عربستان سعودی
علاوه بر این، تنشها میان امارات و عربستان سعودی، رهبر بالفعل اوپک، نیز بر سر مسائل مختلفی از جمله یمن که اکنون دو کشور از طرفهای متخاصم حمایت میکنند، و سودان که ریاض با حمایت ابوظبی از نیروهای شبهنظامی واکنش سریع مخالف است، بالا گرفته است. وزیر انرژی امارات در پاسخ به رویترز درباره مشورت با عربستان سعودی در مورد تصمیم اوپک، اظهار داشت که ابوظبی مستقیماً با کسی مشورت نکرده است؛ این خود نشانهای از تصمیمات یکجانبه و عدم هماهنگی در میان این کشورهاست.
نیل کوئیلیام، پژوهشگر همکار در چتم هاوس، به میدل ایست آی گفت که تنشهای دیرینه میان ریاض و ابوظبی بر سر سهمیهها و محاسبات پایه در اوپک، این اقدام را تا حدی “غیرمنتظره” نکرده است. وی افزود: “درگیری کنونی پنجرهای مناسب برای امارات ایجاد کرده تا موقعیت خود را بازنگری کند، در زمانی که هرگونه اختلال در بازارهای جهانی احتمالاً محدود خواهد بود.” این تحلیل نشان میدهد که امارات با خروج از اوپک، به دنبال افزایش آزادی عمل برای بالا بردن تولید نفت پس از ثبات شرایط و کسب درآمدهای بیشتر برای “بازیابی پس از درگیری” است؛ رویکردی که بیشتر بر منافع کوتاهمدت و فردی تأکید دارد تا ثبات و همبستگی منطقهای.
در مجموع، خروج امارات از اوپک و اوپک پلاس در بستر تحولات پرشتاب منطقهای و بینالمللی، نه تنها بر پیچیدگی بازارهای جهانی نفت میافزاید، بلکه شکافهای عمیق در میان کشورهای عربی و همسویی برخی از آنها با سیاستهای تنشزای آمریکا و رژیم صهیونیستی را بیش از پیش نمایان میسازد. این اقدامات میتواند به جای ایجاد ثبات، به تشدید بیاعتمادی و بیثباتی در منطقه منجر شود.
#امارات #اوپک #اوپک_پلاس #خروج_امارات #تنش_های_منطقه_ای #سیاست_های_خصمانه #شورای_همکاری_خلیج_فارس #عربستان_سعودی #بازار_نفت #بی_ثباتی_جهانی
