تأثیرات دومینویی تجاوزات در خاورمیانه بر اقتصاد جهانی
در پی تشدید تجاوزات رژیم صهیونیستی و ناآرامیهای ناشی از آن در منطقه حساس خاورمیانه، نه تنها ثبات سیاسی منطقه، بلکه بازارهای جهانی نیز دستخوش تغییرات عمیقی شدهاند. با افزایش قیمت نفت و مسدود شدن برخی مسیرهای کلیدی کشتیرانی، تأثیرات دومینویی این بحران از پسته و موز گرفته تا کالاهای لوکس چرمی، بازارهای مختلف جهان را تحت تأثیر قرار داده و صنایع را وادار به انطباق با اختلالات زنجیره تأمین و افزایش هزینهها کرده است.
پسته ایرانی: گنج سبز در مسیر چالش
جنگ در خاورمیانه، قیمت پسته را که پیش از این نیز به دلیل دو سال کاهش تولید در ایالات متحده، ایران و ترکیه (سه تولیدکننده بزرگ جهان) و افزایش تقاضا در صنایع غذایی و شکلاتهای لوکس بالا رفته بود، بیش از پیش افزایش داده است. ایران، که حدود یک سوم صادرات جهانی پسته، به ویژه محمولههای با کیفیت بالا به اتحادیه اروپا را تأمین میکند، شاهد اختلال در صادرات خود به دلیل انسدادهای احتمالی در تنگه هرمز بوده است.
- اگرچه شرکای اروپایی و بریتانیایی هنوز ذخایر پسته دارند، اما تحلیلگران هشدار میدهند که در صورت عدم جایگزینی سریع، مشکلات عرضه تشدید خواهد شد.
- در این میان، ترکیه میتواند به عنوان یک تأمینکننده کلیدی برای منطقه خاورمیانه وارد عمل شود.
موز اکوادوری: طعم تلخ کمبود کانتینر
اکوادور، بزرگترین صادرکننده موز جهان، با کمبود کانتینر و افزایش هزینههای سوخت دریایی مواجه است. طبق گزارشها، بیش از 2.5 میلیون جعبه 18 کیلوگرمی موز با تأخیر مواجه شدهاند که ضربه بزرگی برای کشوری است که هفتهای بین شش تا هفت میلیون جعبه صادر میکند. افزایش پنج درصدی تقاضا میتواند تا حدی این ضربه را کاهش دهد، اما این بخش همچنان در برابر افزایش قیمت نفت و گاز آسیبپذیر است.
اقتصاددانان معتقدند که تولید و حمل و نقل موز به شدت انرژیبر است؛ از استفاده از کود گرفته تا فرآیند رسیدن موز پس از حمل و نقل و بستهبندی.
آووکادوی کنیا: مسیرهای طولانیتر، سود کمتر
صادرات آووکادو از کنیا، سومین صادرکننده بزرگ جهان، در اواخر ماه مارس نسبت به سال گذشته نصف شد. زمان حمل و نقل به بنادر اروپایی به دلیل تأخیر در بندر صلاله عمان (که در اثر حملات اخیر آسیب دیده) از 30 به 50 تا 56 روز افزایش یافته است. این یک عقبگرد بزرگ برای بخش آووکادوی کنیا است که در سالهای اخیر اعتبار بازاری خوبی کسب کرده بود.
با این کندی، تولیدکنندگان کنیایی ممکن است به تولید روغن آووکادو روی آورند که جایگزینی با سودآوری کمتر است. گزینه دیگر، بررسی بازار ترکیه به عنوان دروازهای به روسیه است.
ثبات غلات در میان ابهامات: تهدید کودهای شیمیایی
برخلاف جنگ اوکراین، درگیریهای خاورمیانه تاکنون باعث افزایش شدید قیمت غلات نشده است. قیمت گندم، ذرت و سویا پس از یک افزایش کوتاه، به سطوح نزدیک به قبل از جنگ بازگشتهاند که به دلیل عرضه کافی جهانی است. اما قیمتها همچنان تحت تأثیر افزایش هزینههای نفت قرار دارند.
تهدید واقعی از کمبود کودهای شیمیایی ناشی میشود. تقریباً 30 درصد از صادرات جهانی اوره، یک کود کلیدی که از گاز طبیعی تولید میشود، از خاورمیانه، به ویژه ایران، قطر و عربستان سعودی تأمین میشود. محمولهها به دلیل بسته شدن تنگه هرمز متوقف شدهاند و حملات به زیرساختهای انرژی، تولید را مختل کرده است. قطر، بزرگترین کارخانه اوره جهان، فعالیت خود را در ماه مارس پس از حملات پهپادی متوقف کرد. هند، بزرگترین خریدار کود در منطقه، اکنون به دنبال جایگزینهایی در مصر و نیجریه است. اگر قیمت کود همچنان افزایش یابد، هزینههای کشاورزی نیز بالا رفته و قیمت جهانی مواد غذایی به زودی تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.
کمبود گوگرد و ضربه به صنعت معدن
بسته شدن تنگه هرمز به عرضه گوگرد و اسید سولفوریک، که برای پالایش مس، نیکل و کبالت حیاتی هستند، ضربه زده است. خاورمیانه 40 درصد از صادرات جهانی را تأمین میکند، اما از اواسط ماه مارس هیچ محمولهای از خلیج فارس خارج نشده است. بیش از 510,000 تن در کشتیها در انتظار عبور از تنگه سرگردان هستند.
چین، دومین تولیدکننده بزرگ جهان، صادرات اسید سولفوریک را از ماه می برای اولویت دادن به نیازهای داخلی کود خود متوقف خواهد کرد. سایر تأمینکنندگان مانند ژاپن و کره جنوبی میتوانند از این وضعیت بهرهمند شوند، اما هیچکدام نمیتوانند کمبود را به طور کامل جبران کنند و شیلی، بزرگترین تولیدکننده مس جهان، بیشترین آسیب را خواهد دید.
تأثیرات بر بازار کالاهای لوکس
بازار چرم، مرتبط با کالاهای لوکس، با کاهش تقاضا در خاورمیانه، دچار مشکل شده است. در حالی که هند و چین در چرم خام پیشرو هستند، فرانسه و ایتالیا بر کالاهای گرانقیمت مانند پوشاک، کفش و لوازم جانبی تسلط دارند. مشتریان حوزه خلیج فارس، که محرکهای اصلی رشد بودند، از زمان آغاز جنگ عقبنشینی کردهاند. برندهای لوکس جهانی LVMH و هرمس به ترتیب کاهش فروش 50 و 40 درصدی را در ماه مارس گزارش کردند. با این حال، این بخش با تمرکز بر آسیا و ایالات متحده، همچنان انعطافپذیری خود را حفظ کرده است.
هشتگها:
#جنگ_خاورمیانه #اقتصاد_جهانی #پسته_ایرانی #تنگه_هرمز #امنیت_غذایی #بحران_انرژی #صادرات_ایران #مس #چرم #تحولات_منطقه
