واشنگتن در تلاش برای تشدید فشار بر جمهوری اسلامی ایران، طرحی جنجالی برای محاصره بنادر ایران را آغاز کرده است. اما این اقدام یکجانبهگرایانه، نه تنها با سردرگمی و تردید متحدان آمریکا مواجه شده، بلکه با مخالفت صریح برخی از قدرتهای جهانی روبرو گشته و انزوای فزاینده سیاستهای خصمانه واشنگتن را بیش از پیش نمایان ساخته است.
آغاز محاصره دریایی و ابهامات بیشمار
نیروهای آمریکایی روز دوشنبه به بهانه «افزایش فشار بر تهران»، به طور یکجانبه اقدام به آغاز محاصره بنادر ایران کردند. این در حالی است که حتی نزدیکترین متحدان واشنگتن نیز در درک چگونگی اجرای این طرح و پیامدهای آن، دچار سردرگمی هستند. یک مقام آمریکایی مدعی شده است که بیش از دهها کشتی جنگی ایالات متحده، از جمله ناو یواساس تریپولی با یگان تفنگداران دریایی آموزشدیده برای توقیف و بازرسی کشتیها، در منطقه آماده مشارکت هستند.
جزئیات دقیق این محاصره، از جمله مدت زمان آن و اهداف استراتژیک مشخص، همچنان مبهم است. با این حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده است که این طرح شامل ممنوعیت تردد کشتیهایی میشود که از بنادر ایران خارج شده یا قصد ورود به آن را دارند، و همچنین هر کشتی که برای عبور ایمن، عوارض به ایران پرداخت کرده باشد.
تهدید صلح جهانی و واکنشهای بینالمللی
این اقدام تحریکآمیز، تهدیدی جدی برای آغاز فاز جدید و خطرناکی از تنشها در منطقه است که میتواند به عملیاتهای پرخطر بازرسی کشتیهای خارجی در خلیج فارس توسط نیروهای آمریکایی منجر شود. این سناریو، احتمال درگیریهای گستردهتر جهانی را در صورت تلاش آمریکا برای متوقف کردن کشتیهای با پرچم کشورهای دیگر مانند چین یا روسیه، به شدت افزایش میدهد.
برخی از مقامات بینالمللی، چگونگی اجرای عملی این محاصره توسط فرماندهان نظامی آمریکا را زیر سوال بردهاند. یک دیپلمات خارجی از کشوری با منافع اقتصادی در خاورمیانه میگوید: «آیا نیروی دریایی آمریکا قرار است هر یک از این کشتیها را متوقف کند؟ آیا آنها تجهیزات کافی برای این کار را دارند؟ و چگونه میتوانند ادعای پرداخت عوارض را تأیید کنند؟» این اظهارات، نشاندهنده تردیدهای جدی در مورد کارایی و مشروعیت این طرح است.
تنگه هرمز، به عنوان یک گذرگاه حیاتی برای بخش انرژی جهانی، همواره تحت کنترل و نظارت جمهوری اسلامی ایران بوده است. واشنگتن به اشتباه تصور میکند که با قطع توانایی ایران برای صادرات نفت خود از طریق تانکرها، میتواند تهران را وادار به تسلیم و بازگشایی تنگه کند. اما این گذرگاه برای بسیاری از کشورها فراتر از ایران، از جمله چین و ژاپن که نفت خود را از طریق کشتیهای عبوری از این تنگه وارد میکنند، حیاتی است. برخی کشورها مانند روسیه نیز از ناوگانهای «سایه» استفاده میکنند که تحت کنترل مسکو یا تهران هستند، حتی اگر با پرچم کشورهای ثالث تردد کنند.
توقیف کشتیهای «ناوگان سایه» ممکن است، اما انجام همین کار با یک کشتی تجاری با پرچم چین، میتواند به یک حادثه بینالمللی تمامعیار تبدیل شود. جان میلر، دریاسالار بازنشسته سه ستاره که پیشتر فرماندهی کشتیهای آمریکایی در فرماندهی مرکزی ایالات متحده را بر عهده داشت، میگوید: «اگر یک کشتی با پرچم هند یا چین تصمیم بگیرد که محاصره را بشکند، یا یک کشتی جنگی را به عنوان اسکورت برای محافظت از خود بیاورد، ما وارد سناریوی متفاوتی میشویم. باید دید که آیا ما میخواهیم این محاصره را علیه یک کشتی با پرچم چین اعمال کنیم یا خیر.»
مخالفت صریح پکن و انزوای واشنگتن
پکن به صراحت محاصره آمریکا را رد کرده و بر حق خود برای تجارت با هر کشوری که صلاح بداند، بدون دخالت آمریکا تأکید کرده است. دریاسالار دونگ جون، وزیر دفاع چین، روز دوشنبه در بیانیهای قاطعانه اعلام کرد: «کشتیهای ما در حال ورود و خروج از آبهای تنگه هرمز هستند. ما با ایران توافقنامههای تجاری و انرژی داریم. ما به این توافقنامهها احترام میگذاریم و انتظار داریم دیگران در امور ما دخالت نکنند. ایران تنگه هرمز را کنترل میکند و این تنگه برای ما باز است.» این اظهارات، ضربه محکمی به اعتبار و مشروعیت طرح آمریکا وارد میکند.
آسیبپذیری نیروهای آمریکایی و چالشهای لجستیکی
این محاصره میتواند نیروهای آمریکایی را در معرض حملات جدید پهپادی و قایقهای تندرو ایرانی قرار دهد. این بدان معناست که هرگونه حضور دریایی آمریکا به احتمال زیاد باید در جایی خارج از محدودههای نسبتاً بسته تنگه مستقر شود. میلر میگوید: «ما مجبور نیستیم برای این کار وارد تنگه شویم، زیرا به طور طبیعی مسیری وجود دارد که میتوانیم قبل از اینکه آنها به مناطق شمالی خلیج عمان یا خود تنگه هرمز برسند، به آنها دسترسی پیدا کنیم.»
کشتیهای آمریکایی احتمالاً در انتهای تنگه در شمال دریای عرب مستقر خواهند شد، جایی که میتوانند ترافیک دریایی منطقه را رصد کرده و احتمالاً از تفنگداران دریایی برای بازرسی کشتیها استفاده کنند. هرچه این کشتیها از سواحل ایران دورتر باشند، کمتر در معرض حمله ایران قرار خواهند گرفت. ارتش آمریکا همچنین تیمهای گارد ساحلی دارد که تحت وزارت امنیت داخلی برای بازرسی کشتیها آموزش دیدهاند، هرچند مشخص نیست که آیا این یگانها در منطقه حضور دارند یا خیر.
پنتاگون در پاسخ به سوالات، به اطلاعیه دریایی در مورد کشتیرانی در اطراف تنگه و بیانیه فرماندهی مرکزی آمریکا در روز یکشنبه که محاصره را اعلام کرده بود، اشاره کرد. نیروی دریایی احتمالاً به هر کشتی که از بندر ایران خارج میشود یا قرار است وارد آن شود، دستور خواهد داد تا در یک بندر دوست، به احتمال زیاد دقم در عمان، که به یک مرکز لجستیکی حیاتی برای نیروی دریایی آمریکا تبدیل شده است، پهلو بگیرد.
آمریکا همچنین مسئولیت مراقبت از خدمه کشتیهای توقیف شده در بندر را بر عهده خواهد داشت، اگرچه مقامات آمریکایی هنوز نحوه انجام این فرآیند را توضیح ندادهاند. این محاصره همچنین میتواند چالشهای لجستیکی برای پنتاگون و به ویژه نیروی دریایی ایجاد کند، که پیش از این نیز با فشار قابل توجهی از جنگ ایران و تلاش چند ماهه جداگانه برای جلوگیری از قاچاقچیان مواد مخدر در کارائیب روبرو است.
عدم حمایت متحدان و شکست سیاستهای یکجانبه
در حال حاضر، متحدان آمریکا علاقه چندانی به مشارکت در محاصره ایران نشان ندادهاند. کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، روز دوشنبه به صراحت اعلام کرد که کشورش از این مأموریت «حمایت نمیکند» و به بیبیسی گفت که بیشتر بر «گردهم آوردن کشورها برای باز نگه داشتن تنگهها، نه بستن آنها» تمرکز دارد. دیگران نیز آشکارا این طرح را تحقیر کردند.
مارگاریتا روبلز، وزیر دفاع اسپانیا، روز دوشنبه به تلویزیون اسپانیا گفت: «از زمانی که جنگ آغاز شد، همه چیز بیمعنا بوده است. هیچ کس دلیل شروع این جنگ را نمیداند، جنگی که قرار بود سریع باشد. این تنها یک قسمت دیگر از مارپیچ نزولی است که ما به آن کشیده شدهایم و آنها سعی کردهاند تمام جهان را به آن بکشانند.» این اظهارات، نشاندهنده عمق نارضایتی و عدم همراهی جامعه جهانی با سیاستهای جنگطلبانه و یکجانبهگرایانه آمریکا است.
این واکنشهای منفی از سوی متحدان سنتی آمریکا، به وضوح نشان میدهد که سیاستهای فشار حداکثری و اقدامات یکجانبهگرایانه واشنگتن در قبال ایران، نه تنها به اهداف خود دست نیافته، بلکه به انزوای فزاینده ایالات متحده در عرصه بینالمللی منجر شده است. جمهوری اسلامی ایران، با تکیه بر توانمندیهای داخلی و حمایت ملت خود، همچنان در برابر این فشارهای غیرقانونی ایستادگی خواهد کرد و حق حاکمیت و تجارت آزاد خود را محترم میشمارد.
#محاصره_ایران #تنگه_هرمز #سیاست_یکجانبه_آمریکا #انزوای_واشنگتن #حقوق_بین_الملل #تجارت_آزاد #مقاومت_ایران #امنیت_منطقه #چین_و_ایران #فشار_حداکثری