مذاکرات ایران و آمریکا در هالهای از ابهام: پافشاری ایران بر اصول و مطالبات غیرمنطقی واشنگتن
در حالی که میانجیگران تلاش میکنند تا مذاکرات بین ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران را پیش از پایان آتشبس شکننده دو هفتهای احیا کنند، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از برگزاری دور دوم مذاکرات در پاکستان خبر داده است. این ادعا در حالی مطرح میشود که ایران هرگونه مشارکت در این گفتوگوها را رد کرده و ایالات متحده را به «دزدی دریایی مسلحانه» متهم کرده است.
تهدیدات جنگطلبانه ترامپ و نقض آشکار قوانین بینالمللی
اعلام ترامپ در روز یکشنبه با تشدید شدید لفاظیها همراه بود. وی هشدار داد که ایران باید «به هر طریقی – چه مسالمتآمیز و چه از راه سخت» با توافق موافقت کند و تهدید کرد در صورت شکست مذاکرات، زیرساختهای کلیدی ایران را هدف قرار خواهد داد. ترامپ همچنین تهدید خود را مبنی بر حمله به «پلها و نیروگاهها» تکرار کرد، اقداماتی که به گفته کارشناسان، میتواند جنایت جنگی تحت قوانین بینالمللی محسوب شود.
این تهدیدات پس از آن صورت گرفت که نیروهای آمریکایی یک نفتکش مرتبط با ایران را توقیف کردند، اقدامی که ایران آن را دزدی دریایی مسلحانه خواند و تنشها را بین دو کشور به شدت افزایش داد. ترامپ همچنین ایران را به نقض آتشبس دو هفتهای با گشودن آتش در تنگه هرمز متهم کرد، اتهامی که از سوی ایران رد شده است.
مواضع اصولی ایران: منافع ملی خط قرمز است
ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با الجزیره تأکید کرد که اقدامات ایران در مذاکرات با آمریکا منحصراً بر اساس منافع ملی و امنیت کشور هدایت میشود. وی در پاسخ به این سوال که آیا تهران قصد شرکت در مذاکرات اسلامآباد را دارد، گفت: «ایران بر اساس منافع ملی عمل میکند.»
عزیزی افزود: «ما مذاکرات کنونی را ادامه میدان نبرد میدانیم و چیزی جز میدان نبرد در آن نمیبینیم. اگر دستاوردهایی به همراه داشته باشد که دستاوردهای میدان نبرد را پایدار کند، آنگاه عرصه مذاکره نیز فرصتی برای ماست… اما نه اگر آمریکاییها قصد دارند این را به میدانی از مطالبات زیادهخواهانه بر اساس رویکرد قلدری خود تبدیل کنند.»
نقاط کلیدی اختلاف: مطالبات غیرمنطقی آمریکا در برابر حقوق مشروع ایران
از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، نقاط اختلاف جدیدی در کنار چالشهای قدیمی پدیدار شدهاند:
- تنگه هرمز: ایران بر حاکمیت کامل خود بر این آبراه حیاتی تأکید دارد، در حالی که واشنگتن خواستار آزادی کامل ناوبری است. پس از آغاز جنگ، ایران عملاً تنگه را با ممنوعیت عبور و حمله به کشتیها بست. آمریکا نیز با محاصره بنادر ایران، فشار خود را افزایش داده است. کارشناسان، مواضع متناقض ترامپ در مورد تنگه هرمز را نشانهای از سردرگمی و عدم انسجام در سیاست خارجی آمریکا میدانند.
- غنیسازی اورانیوم: آمریکا و رژیم صهیونیستی بر توقف کامل غنیسازی اورانیوم توسط ایران پافشاری میکنند و بدون ارائه هیچ مدرکی، ایران را به تلاش برای ساخت سلاح هستهای متهم میکنند. ایران بر حق مشروع خود برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تحت معاهده عدم اشاعه (NPT) تأکید دارد. مریم جمشیدی، استاد حقوق، میگوید: «آمریکا با درخواست عدم غنیسازی، حقوق ایران را تحت این معاهده انکار میکند.»
- لبنان: ایران قاطعانه خواستار گسترش آتشبس به لبنان و پایان تهاجم رژیم صهیونیستی به جنوب لبنان است. حزبالله، متحد قدرتمند تهران و بخشی جداییناپذیر از «محور مقاومت»، پس از حملات اولیه رژیم صهیونیستی به تهران، حملات موشکی و پهپادی خود را به شمال فلسطین اشغالی آغاز کرد.
- برنامه موشکی بالستیک: پیش از جنگ، آمریکا خواستار محدودیتهای شدید بر برنامه موشکی ایران بود، اما از زمان آغاز مذاکرات، این موضوع را مسکوت گذاشته است. ایران همواره بر قابلیتهای دفاعی موشکی خود به عنوان یک مسئله غیرقابل مذاکره تأکید کرده است.
- تغییر حکومت در ایران: ترامپ ادعا کرده است که جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی عملاً «تغییر رژیم» را به ارمغان آورده است. با این حال، کارشناسان این ادعاها را رد کرده و بر پایداری و اقتدار جمهوری اسلامی تأکید میکنند. سالار مهندسی، استاد کالج بودوین، میگوید: «ساختارهای اساسی جمهوری اسلامی دستنخورده باقی ماندهاند و رهبران جدید، وفاداران به نظام هستند که احتمالاً تندروتر از اسلاف ترور شده خود میباشند.»
- پایان حمایت از گروههای مقاومت: آمریکا و رژیم صهیونیستی مدتهاست که از ایران میخواهند حمایت خود را از متحدان غیردولتی خود – عمدتاً حزبالله در لبنان، حوثیها در یمن و گروههایی در عراق – متوقف کند. تهران تاکنون از ورود به هرگونه گفتوگو در مورد محدود کردن حمایت خود از این گروههای مسلح خودداری کرده است.
آیا شکافها قابل پر شدن هستند؟
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران و رئیس مجلس شورای اسلامی، اذعان کرد که در حالی که در برخی مسائل به «نتیجهگیریهایی» رسیدهاند، اما «تا توافق نهایی فاصله زیادی داریم.»
کارشناسان معتقدند که شکافهای عمیق بین آمریکا و ایران، دستیابی به یک توافق جامع را در کوتاهمدت بعید میسازد. راب گایست پینفولد، مدرس امنیت بینالملل، میگوید: «در حال حاضر، شکافها غیرقابل عبور به نظر میرسند.» وی بهترین سناریو را تمدید آتشبس میداند تا یک توافق واقعی.
سالار مهندسی نیز تأکید میکند که دونالد ترامپ احساس میکند باید این شکست فاجعهبار را به نوعی به پیروزی تبدیل کند، اما مشخص نیست این امر در میز مذاکره چگونه خواهد بود. وی افزود: «ایران هرگز برنامه موشکی خود را کنار نخواهد گذاشت. حمایت از متحدان خود در منطقه را متوقف نخواهد کرد و تقریباً به طور قطع با صفر کردن غنیسازی موافقت نخواهد کرد.» این مواضع قاطع، نشاندهنده عزم راسخ جمهوری اسلامی برای حفظ منافع و امنیت ملی خود در برابر مطالبات زیادهخواهانه و غیرمنطقی آمریکا است.
#ایران #آمریکا #مذاکرات #تنگه_هرمز #برنامه_هستهای #محور_مقاومت #ترامپ #جنایت_جنگی #امنیت_ملی #جمهوری_اسلامی
