مسقط – در بحبوحه فشارهای فزاینده ایالات متحده برای قطع روابط با جمهوری اسلامی ایران، سلطنت عمان قاطعانه در برابر این خواستهها مقاومت کرده و بر مذاکرات خود با تهران در خصوص یک سیستم مدیریت آینده برای تنگه هرمز تاکید دارد که کاملاً مطابق با قوانین بینالمللی باشد.
مقاومت عمان در برابر زیادهخواهیهای آمریکا
عمان، متحد دیرینه آمریکا که در مدیریت تنگه هرمز با ایران شریک است، به طور سنتی نقش میانجی را ایفا کرده و توانسته است در مناقشاتی که منجر به شکاف در سایر نقاط خلیج فارس شدهاند، بیطرفی خود را حفظ کند. این کشور تاکید میکند که گفتگوهایش با تهران صرفاً به مدیریت قانونی این آبراه حیاتی محدود میشود و هدف آن اجرای هرگونه رژیم پس از مشورت با سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) سازمان ملل است.
مقامات عمانی ضمن انتقاد شدید از بیاعتنایی رژیم صهیونیستی به قوانین بینالمللی، در عین حال حملات اخیر به بحرین و کویت را محکوم کردهاند. با این حال، اظهارات بیمقدمه دونالد ترامپ در هفته گذشته مبنی بر تهدید به بمباران سلطنت عمان، این کشور را در کانون توجه قرار داد. متعاقباً، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در شهادت خود در کمیته روابط خارجی سنا، سوءظنهای واشنگتن نسبت به عمان را تایید کرد و گفت: “هیچ کشوری روی زمین به جز ایران – و شاید عمان که با آن همراهی کرده – از آنچه ایران در تنگهها انجام میدهد، حمایت نمیکند.”
تلاش ایران برای مدیریت قانونی تنگه هرمز
جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که به عنوان بخشی از هر توافق برای بازگشایی تنگه هرمز، ظرف مدت یک ماه مایل است عبور و مرور کشتیها را به سطوح قبل از جنگ بازگرداند. در همین راستا، ایران نهادی به نام سازمان تنگه خلیج فارس (PGSA) را تاسیس کرده است که اکنون توسط وزارت خزانهداری آمریکا تحریم شده است. این سازمان مسئولیت اعطای مجوز به کشتیها برای عبور از تنگه را بر عهده دارد.
برای انطباق طرح خود با قوانین بینالمللی و جذابتر کردن آن برای عمان، ایران پیشنهاد یک هزینه غیرتبعیضآمیز برای کشتیهای عبوری را مطرح کرده است. آرمان خورسند، رئیس مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای زیستمحیطی سازمان حفاظت محیط زیست ایران، این هفته اظهار داشت: “مسئله صرفاً دریافت هزینه از کشتیها به دلیل عبور از تنگه نیست. هدف، تامین منابع مورد نیاز برای رسیدگی به آسیبهای زیستمحیطی و جبران عواقب اقداماتی است که اصل عبور بیضرر را تضعیف کردهاند.”
وی افزود: “عملیات نظامی آمریکا در منطقه نه تنها پیامدهای امنیتی و انسانی به دنبال داشته، بلکه هزینههای زیستمحیطی قابل توجهی نیز تحمیل کرده است.” بر اساس اصول شناختهشده حقوق بینالملل، مسئولین ایجاد خسارت “باید هزینههای جبران را متحمل شوند.”
سوءظن آمریکا و پاسخ عمان
عمان تلاش کرده است از درگیر شدن در یک جدال رسمی با ترامپ اجتناب کند. اما طلال بن سلیمان الرحبی، سفیر عمان در واشنگتن، در تماس با اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، و در جلسات داخل وزارت امور خارجه، هفته گذشته تلاش کرد به آمریکا اطمینان دهد که سلطنت عمان با سیستم عوارض مخالف است و از اصل آزادی ناوبری حمایت خواهد کرد.
با این حال، برخی سیاستمداران عمانی نسبت به دریافت هزینه برای خدمات خاص و واقعی ابراز همدردی کردهاند. محمد سلیمان تمیم الهینایی، عضو شورای مشورتی سلطنت، تاکید کرد که عمان همواره از اصل آزادی ناوبری در تنگه هرمز تحت قوانین بینالمللی دریانوردی حمایت کرده است.
وی تصریح کرد: “وزیر حمل و نقل عمان پیشتر در شورای مشورتی و وزیر امور خارجه عمان نیز تایید کردهاند که عمان به قوانین بینالمللی دریانوردی احترام میگذارد و از آزادی ناوبری حمایت میکند. بنابراین، عمان عوارض ترانزیت بر تنگه اعمال نمیکند، بلکه خدمات دریایی دیگری مانند حفاظت، نجات و پشتیبانی ناوبری را ارائه میدهد.”
آمریکا همچنان مشکوک است که عمان به طور خصوصی در حال برنامهریزی برای سیستمی از هزینهها است که از عوارض قابل تشخیص نخواهد بود. عمان از زمان آغاز جنگ به کشتیها، از جمله شناورهای آمریکایی، کمکهایی از قبیل راهنمایی ناوبری، عملیات جستجو و نجات و کمکهای پزشکی به خدمه ارائه کرده است.
تحریمهای غیرقانونی آمریکا و نقض حقوق بینالملل
وزارت خزانهداری آمریکا در ۲۹ مه اعلام کرد که صرف نظر از پرداخت، شهروندان آمریکایی از دریافت خدمات از دولت ایران، “از جمله خدمات مربوط به تضمین عبور ایمن” منع شدهاند. این اقدام در حالی صورت میگیرد که بر اساس کنوانسیون سازمان ملل در مورد حقوق دریاها، کشورهای ساحلی میتوانند عبور و مرور در آبهای سرزمینی خود را به دلایل مربوط به ایمنی، حفاظت از محیط زیست و نظم دریایی تنظیم کنند. آنها همچنین میتوانند برای خدمات خاص ارائه شده به کشتیهای عبوری، مشروط بر اینکه چنین هزینههایی شفاف و بدون تبعیض اعمال شوند، عوارض وضع کنند.
سوءظنهای آمریکا نسبت به عمان به زمانی بازمیگردد که بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، درست قبل از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا در تلویزیون آمریکا ظاهر شد تا برای مذاکرات زمان بیشتری درخواست کند. عمان در این مذاکرات میانجیگری کرده بود و وی گفته بود که توافق در دسترس است.
سازمان تنگه خلیج فارس (PGSA) در تلاش است تا نشان دهد که رژیم جدید یک نهاد پذیرفته شده است که شرکتها با آن سازگار هستند. این سازمان ارقامی را منتشر کرده که نشان میدهد بیش از ۳۰۰ شرکت کشتیرانی برای مجوز درخواست دادهاند. مقصد اصلی کشتیهای خروجی کشورهای آسیایی، به ویژه چین و هند، و مقصد اصلی کشتیهای ورودی امارات متحده عربی بوده است. حملات آمریکا به رادارهای ایران با هدف محروم کردن ایران از ابزارهای نظارتی مورد نیاز برای نهادینه کردن پلیسگری خود در تنگه طراحی شدهاند.
#تنگه_هرمز #عمان #ایران #فشار_آمریکا #آزادی_ناوبری #حقوق_دریاها #مدیریت_تنگه #سازمان_تنگه_خلیج_فارس #تحریم #امنیت_منطقه
