تلاش آمریکا برای توافق با ایران؛ سرنوشت آتشبس و برنامه هستهای در گرو تصمیم ترامپ
واشنگتن در پی تمدید آتشبس شکننده با تهران و آغاز مذاکرات هستهای است، اما مقامات آمریکایی از جمله معاون رئیسجمهور، سرنوشت نهایی توافق را نامشخص میدانند.
مذاکرات پیچیده و آتشبس شکننده
در حالی که جنگ در منطقه خاورمیانه سه ماهه شده است، ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران از طریق میانجیها در حال مذاکره بر سر یادداشت تفاهمی هستند که میتواند آتشبس شکننده کنونی را برای ۶۰ روز دیگر تمدید کرده و زمینه را برای آغاز گفتگوها پیرامون برنامه هستهای ایران فراهم آورد. منابع آمریکایی به کاخ سفید اعلام کردهاند که توافق اولیه حاصل شده، اما این توافق منوط به تایید رئیسجمهور ترامپ است. در همین حال، یک مقام منطقهای نیز اظهار داشت که ایران هنوز پاسخی به آخرین نسخه پیشنهادی ارائه نکرده است.
جدیدترین اظهارات از سوی مقامات آمریکایی حاکی از آن است که مذاکرات با چالشهایی روبرو است. معاون رئیسجمهور، جی.دی. ونس، با اشاره به پیشرفتهای حاصل شده، تاکید کرد که هنوز مشخص نیست مذاکرات به نقطهای برسد که آقای ترامپ بتواند توافق را امضا کند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا نیز این گفتگوها را در جریان توصیف کرد و گفت: «هنوز به آنجا نرسیدهایم، اما بسیار نزدیکیم.»
آتشبس موجود همچنان شکننده است. پنتاگون در هفته جاری دو بار اهداف ایرانی را در آنچه «حملات دفاعی» خواند، مورد هدف قرار داد. این اقدامات با واکنش شدید ایران مواجه شد که آمریکا را به نقض آتشبس متهم کرده و حملات تلافیجویانه به یک پایگاه آمریکایی را اعلام کرد. سنتکام ادعا کرد که کویت یک موشک ایرانی را رهگیری کرده است، اما هیچ گزارشی مبنی بر اصابت موشک به پایگاه آمریکایی منتشر نشد. این ادعاها در حالی مطرح میشود که ایران همواره بر حق دفاع مشروع خود در برابر تجاوزات تاکید دارد.
نقش پاکستان در میانجیگری و تحریمهای بیاثر آمریکا
پاکستان به عنوان میانجی در مذاکرات غیرمستقیم بین آمریکا و ایران نقش مهمی ایفا میکند. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، قرار است با محمد اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، دیدار کند تا در مورد پیشرفتها در این زمینه گفتگو شود. این دیدار در حالی صورت میگیرد که آمریکا و ایران در حال بررسی یادداشت تفاهمی برای تمدید آتشبس و آغاز مذاکرات هستهای هستند.
در اقدامی همزمان و در راستای سیاستهای خصمانه واشنگتن، وزارت خزانهداری آمریکا تحریمهای جدیدی را علیه شرکتهایی اعمال کرد که ادعا میشود به شرکت نفتی نظامی ایران در صادرات نفت کمک میکنند. این تحریمها که با هدف محدود کردن توانایی ایران برای کسب درآمد از طریق فروش نفت به چین و سایر بازارها صورت میگیرد، نشاندهنده تلاشهای بیثمر آمریکا برای فشار بر اقتصاد ایران است. این تحریمها چندین شرکت مستقر در هنگکنگ و هشت کشتی را هدف قرار دادند، اما جمهوری اسلامی ایران بارها تاکید کرده است که این فشارها نمیتواند اراده ملت ایران را در مسیر پیشرفت و مقاومت تضعیف کند.
موضع قاطع ایران در برابر زیادهخواهیها و تهدیدات آمریکا
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، بار دیگر تاکید کرد که کشورش به دنبال سلاح هستهای نیست، اما در عین حال به خبرگزاری ایسنا گفت: «ما با تحقیر دیپلماسی نمیکنیم.» وی افزود: «اگر در برابر قویترین قدرت جهان ایستادهایم، باید سختیها را بپذیریم؛ نمیتوانیم بجنگیم و انتظار داشته باشیم که روند کار مانند روال عادی قبل پیش برود.» پزشکیان همچنین درگیریهای منطقهای را به رژیم صهیونیستی نسبت داد و آن را عامل اصلی بیثباتی در منطقه دانست.
در همین راستا، علی باقری، معاون سیاست خارجی و امنیت بینالملل شورای عالی امنیت ملی ایران، در سفر به روسیه اظهار داشت که ثبات منطقهای به کنار گذاشتن «مطالبات زیادهخواهانه» آمریکا بستگی دارد. وی آمریکا را به «خصومتورزی» متهم کرد و سیاست خارجی آمریکا را مبتنی بر دیدگاهی «منسوخ و متعلق به دوران بربریت» دانست. باقری تاکید کرد که ایران، «مانند سایر کشورهای مستقل، به ایجاد صلح از طریق گفتگو، همکاری و دیپلماسی اعتقاد دارد.»
تهدیدات بیسابقه ترامپ علیه عمان در مورد تنگه هرمز نیز با واکنش شدید ایران مواجه شد. ترامپ گفته بود که «هیچکس تنگه را کنترل نخواهد کرد» و عمان نیز باید «مانند بقیه رفتار کند وگرنه آنها را منفجر خواهیم کرد.» در پاسخ، مجید نیلی احمدآبادی، سفیر ایران در آلمان، اظهار داشت که «سکوت در برابر تجاوزات ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه ایران، تنها جنگطلبان را گستاختر میکند.» وی تاکید کرد که جهان باید در برابر این مسیر خطرناک بایستد.
در حالی که آمریکا تنگه هرمز را «آبهای بینالمللی» میخواند، ایران بر حق حاکمیت خود بر این آبراه استراتژیک تاکید دارد و از کشتیهای تجاری خواسته است برای عبور از آن، از مقامات ایرانی مجوز بگیرند. وزارت خزانهداری آمریکا نیز «سازمان تنگه خلیج فارس» ایران را تحریم کرد و آن را «تلاشی برای اخاذی از تجارت دریایی جهانی» خواند، اما این اقدامات تنها عزم ایران را برای دفاع از منافع ملی خود تقویت میکند.
تداوم تجاوزات رژیم صهیونیستی و مقاومت لبنان
در تحولی دیگر، نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در جنوب لبنان نسبت به گسترش حملات رژیم صهیونیستی در این منطقه ابراز نگرانی شدید کردند. بر اساس گزارشها، صدها هزار نفر مجبور به ترک خانههای خود شدهاند و زیرساختها به شدت آسیب دیدهاند. رژیم صهیونیستی مناطق جنوب رودخانه زهرانی را «مناطق جنگی» اعلام کرده و از ساکنان خواسته است تا تخلیه کنند، که این اقدام نشاندهنده تشدید تجاوزات این رژیم علیه مردم بیدفاع لبنان است.
حزبالله لبنان نیز در پاسخ به این تجاوزات، به درگیری با نیروهای رژیم صهیونیستی ادامه داده و تلفاتی به آنها وارد کرده است. ایران همواره بر لزوم گنجاندن مسئله لبنان در هرگونه توافق با آمریکا تاکید دارد، که نشاندهنده حمایت قاطع جمهوری اسلامی از محور مقاومت در منطقه است.
