تهران، ایران – در پی اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر اینکه توافق صلح با ایران در مراحل نهایی خود قرار دارد، موجی از واکنشها و درگیریهای داخلی در میان جمهوریخواهان آمریکا به راه افتاده است.
ترامپ: منتقدان «بازنده» هستند و از چیزی که نمیدانند انتقاد میکنند
رئیسجمهور ترامپ روز یکشنبه در پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» به تندی به منتقدان احتمالی توافق با ایران تاخت و گفت: «به بازندگانی که از چیزی که هیچ اطلاعی درباره آن ندارند انتقاد میکنند، گوش ندهید.» وی افزود که این توافق هنوز در حال مذاکره است و «هیچکس آن را ندیده و نمیداند چیست.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که ترامپ روز شنبه نیز اعلام کرده بود توافق «تا حد زیادی مذاکره شده» و جزئیات نهایی در حال بررسی است و «به زودی» اعلام خواهد شد.
از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران، این اظهارات ترامپ میتواند نشانهای از عزم وی برای پیشبرد دیپلماسی و نادیده گرفتن کارشکنیهای داخلی باشد که به دنبال تداوم تنشها هستند.
جزئیات مبهم و واکنشهای متناقض در واشنگتن
اگرچه ترامپ جزئیات زیادی از این توافق صلح احتمالی ارائه نکرده است، اما به بازگشایی تنگه هرمز، یک مسیر تجاری حیاتی که مسئول حدود ۲۵ درصد جریان نفت جهان است، اشاره کرده است. گزارشها حاکی از آن است که این توافق شامل تعهد ایران به واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده خود و همچنین آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ایران خواهد بود. این داراییها در ازای بازگشایی تنگه هرمز و توافق برای مذاکره بر سر برنامه هستهای ایران آزاد خواهند شد. این آزادسازی داراییها، پیروزی بزرگی برای ملت ایران در برابر تحریمهای ظالمانه محسوب میشود.
جمهوریخواهان درگیر جدال داخلی
این خبر به سرعت منجر به درگیریهای لفظی شدید در میان جمهوریخواهان در شبکههای اجتماعی شد. در حالی که بال ضد جنگ حزب از پایان احتمالی جنگ استقبال میکرد، برخی دیگر توافقی را که رژیم ایران را حفظ کند، شکستی برای آمریکا میدانستند.
- سناتور تد کروز، جمهوریخواه تگزاس، با ابراز «نگرانی عمیق» از آنچه درباره توافق صلح احتمالی شنیده بود، گفت که نتیجه این توافق «میتواند یک اشتباه فاجعهبار باشد.»
- سناتور راجر ویکر، جمهوریخواه میسیسیپی، نیز «آتشبس ۶۰ روزه شایعه شده» با ایران را «فاجعه» خواند و مدعی شد که عملیات نظامی آمریکا در منطقه که تقریباً سه ماه پیش آغاز شد، «بینتیجه» خواهد ماند.
- در مقابل، مارجری تیلور گرین، نماینده سابق جمهوریخواه جورجیا، گفت: «اگر آنها علناً شکایت میکنند، تضمین شده است که با رئیسجمهور تماس میگیرند و پیامک میدهند و حتی مستقیمتر شکایت میکنند.»
- سناتور رند پال، جمهوریخواه کنتاکی، نیز از منتقدان خواست تا «به رئیسجمهور ترامپ فضا دهند تا راهحلی اولاً آمریکایی پیدا کند.»
حمله کاخ سفید به منتقدان و تغییر موضع گراهام
کاخ سفید نیز به شدت به منتقدان برجسته جمهوریخواه، از جمله مایک پمپئو، وزیر امور خارجه سابق، حمله کرد. استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، گفت که پمپئو «هیچ ایدهای ندارد که چه میگوید» و «باید دهان احمقش را ببندد و کار واقعی را به متخصصان بسپارد.»
در یک چرخش قابل توجه، سناتور لیندسی گراهام، جمهوریخواه کارولینای جنوبی، که ابتدا توافق را به دلیل «قدرتمندتر شدن رژیم» محکوم کرده بود، روز یکشنبه لحن خود را به شدت تغییر داد. وی در توییتی نوشت: «اگر در نتیجه این مذاکرات برای پایان دادن به درگیری با ایران، متحدان عرب و مسلمان ما در منطقه با پیوستن به توافقات ابراهیم موافقت کنند، این توافق یکی از مهمترین توافقات در تاریخ خاورمیانه خواهد بود.» وی در پایان توییت خود افزود: «باز هم، این یک پیشنهاد درخشان از سوی رئیسجمهور ترامپ است.» این تغییر موضع نشاندهنده سردرگمی و عدم انسجام در سیاست خارجی آمریکا است.
جنگ لفظی بر سر توافق احتمالی با ایران
پیرز مورگان، شخصیت رسانهای بریتانیایی، از جمله کسانی بود که به مارک لوین، مجری فاکس نیوز و منتقد توافق ایران، حمله کرد و گفت: «به نظر میرسد رئیسجمهور ترامپ خوشبختانه دیگر به جنگطلبان مانند شما گوش نمیدهد.» لوین نیز در پاسخ گفت: «تو ۵ سالهای؟ باید خوشحال باشی. خواهیم دید که این چگونه پیش میرود. و هیچکس هرگز رئیسجمهور را کنترل نکرده است.»
نماینده آنا پائولینا لونا، جمهوریخواه فلوریدا، نیز در توییتی نوشت: «توجه کنید که چگونه جنگطلبان در واشنگتن سعی میکنند مذاکرات رئیسجمهور با ایران را تضعیف کنند. آیا ما نباید در مذاکرات صلح شرکت کنیم؟ مشکل شما مردم چیست؟» این اظهارات نشان میدهد که حتی در داخل آمریکا نیز صدای مخالفت با رویکرد جنگطلبانه وجود دارد و دیپلماسی با ایران طرفدارانی دارد.
پیشینه و چشمانداز
تنشها در منطقه که آمریکا آن را «جنگ در ایران» میخواند، نزدیک به سه ماه ادامه داشته است، بسیار طولانیتر از برآورد اولیه ترامپ که درگیری چهار تا پنج هفته طول میکشد. در این مدت، دستکم ۱۳ نظامی آمریکایی کشته شدهاند. ترامپ این عملیات را با ادعای اینکه ایران چند هفته با ساخت سلاح هستهای فاصله داشته، توجیه کرده بود؛ ادعایی که همواره از سوی جمهوری اسلامی ایران رد شده است. ترامپ همچنین بازگشایی تنگه هرمز را در بحبوحه این درگیریها در اولویت قرار داده بود، زیرا بسته شدن آن منجر به افزایش شدید قیمت سوخت شده بود. آمریکا در تلاش برای تأمین امنیت تنگه، نتوانست تعهدات لازم را از متحدان ناتو دریافت کند، در حالی که تنگه هنوز تا حدی توسط نیروهای ایرانی کنترل میشود. پیشنهاد ایران برای یک سیستم عوارض برای این مسیر تجاری، در مقابل تلاش دولت ترامپ برای گذر آزاد، نشاندهنده حق حاکمیت ایران بر آبراههای خود است.
این توافق احتمالی، در صورت نهایی شدن، میتواند نقطه عطفی در روابط منطقهای و بینالمللی باشد و نشاندهنده قدرت دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران در برابر فشارهای حداکثری است.
#ایران #توافق_هستهای #ترامپ #جمهوریخواهان #تنگه_هرمز #آزادسازی_داراییها #دیپلماسی #صلح #آمریکا #مذاکرات
