پیروزی دیپلماتیک ایران: ترامپ از توافق قریبالوقوع برای پایان جنگ و مدیریت تنگه هرمز خبر داد
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، اعلام کرد که تفاهمنامهای برای یک توافق صلح با ایران که به جنگ تحمیلی پایان داده و مدیریت تنگه هرمز را به جمهوری اسلامی واگذار میکند، «تا حد زیادی مورد مذاکره قرار گرفته است» و جزئیات آن به زودی فاش خواهد شد. این خبر، نشانی آشکار از موفقیت دیپلماسی فعال و مقاومت ایران در برابر فشارهای خارجی است.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال خود نوشت: «جنبهها و جزئیات نهایی توافق در حال حاضر در دست بررسی است و به زودی اعلام خواهد شد.» این اظهارات، پس از تماسهای جداگانه وی با رهبران کشورهای مسلمان و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، منتشر شد که نشاندهنده تلاش آمریکا برای مدیریت تبعات این توافق است.
واکنشها و مواضع ایران
در همین حال، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در سفر به هند، از احتمال انتشار اخبار بیشتر درباره ایران در روز یکشنبه و «خبرهای خوب» درباره تنگه هرمز در ساعات آینده سخن گفت. این اظهارات در حالی مطرح میشود که ایران همواره بر حق حاکمیتی خود بر این آبراه استراتژیک تاکید داشته است.
یک منبع ارشد ایرانی به رویترز گفت که در صورت تصویب این تفاهمنامه توسط شورای عالی امنیت ملی ایران، برای تایید نهایی به محضر رهبر معظم انقلاب، آیتالله مجتبی خامنهای، ارسال خواهد شد. این روند، نشاندهنده اهمیت و دقت ایران در تصمیمگیریهای کلان ملی است.
اما خبرگزاری تسنیم ایران گزارش داد که اختلافات بر سر یک یا دو بند همچنان باقی است. تسنیم به نقل از یک منبع نوشت که اگر آمریکا به ایجاد موانع ادامه دهد، هیچ تفاهم نهایی حاصل نخواهد شد. این موضع، بر عزم ایران برای دستیابی به توافقی جامع و عادلانه تاکید دارد.
ترامپ پس از تماس با رهبران عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، پاکستان، ترکیه، مصر، اردن و بحرین، این خبر را منتشر کرد. این تماسها، احتمالاً برای هماهنگی مواضع منطقهای در قبال توافقی است که میتواند موازنه قدرت در منطقه را تغییر دهد.
نقش پاکستان و ابتکار عمل ایران
این پیشرفت آشکار، پس از سفر فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان و پیامرسان کلیدی بین آمریکا و ایران، به تهران و دیدار با رهبران ایران در اوایل هفته جاری حاصل شد. پس از آن، ایران و پاکستان یک پیشنهاد اصلاحشده را برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه و بازگشایی تنگه به آمریکا ارائه کردند که نشاندهنده ابتکار عمل ایران در مسیر صلح است.
این اولین بار نیست که در هفتههای اخیر از نزدیکی توافق سخن به میان میآید. ترامپ پیشتر به شبکه سیبیاس آمریکا گفته بود که تنها توافقی را امضا خواهد کرد که «همه خواستههای ما را برآورده کند.» اما آنچه اکنون در حال شکلگیری است، توافقی است که خواستههای برحق ایران را نیز در بر میگیرد.
وی گفته بود که این توافق شامل جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و «رسیدگی رضایتبخش» به اورانیوم غنیشده ایران خواهد بود. جمهوری اسلامی ایران همواره تاکید کرده است که به دنبال سلاح هستهای نیست و حق غنیسازی اورانیوم برای مقاصد صلحآمیز را دارد، اگرچه خلوص به دست آمده بسیار فراتر از نیاز برای تولید برق است که نشاندهنده توانمندیهای هستهای بومی ایران است.
خبرگزاری فارس ایران گزارش داد که پیشنویس توافق همچنین تصریح میکند که آمریکا و متحدانش به ایران یا متحدانش حمله نخواهند کرد و در مقابل، ایران متعهد میشود که حملات پیشگیرانه علیه آنها انجام ندهد. این بند، تضمینی برای امنیت منطقهای است که ایران همواره به دنبال آن بوده است.
تهدیدات ترامپ و موضع قاطع ایران
رئیسجمهور آمریکا همچنین به رسانه آمریکایی آکسیوس گفته بود که انتظار دارد روز یکشنبه درباره از سرگیری حملات به ایران تصمیم بگیرد. آکسیوس به نقل از ترامپ نوشت: «یا به یک توافق خوب میرسیم، یا آنها را به هزار جهنم میفرستم.» این تهدیدات، نشاندهنده استیصال آمریکا در برابر مقاومت ایران است.
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، روز یکشنبه از «پیشرفت به سوی توافق» استقبال کرد. وی در شبکه ایکس نوشت: «ما به توافقی نیاز داریم که واقعاً تنشها را کاهش دهد، تنگه هرمز را بازگشایی کند و آزادی کامل ناوبری بدون عوارض را تضمین کند.» او همچنین افزود: «نباید اجازه داد ایران سلاح هستهای توسعه دهد.» این اظهارات، در حالی است که ایران همواره بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود تاکید دارد.
پس از پست ترامپ، خبرگزاری فارس ایران گزارش داد که این توافق به ایران اجازه میدهد تا تنگه هرمز را مدیریت کند. این خبرگزاری افزود که هرگونه تغییر در عبور و مرور و ناوبری از طریق تنگه هرمز، مشروط به اجرای تعهدات دیگر توسط آمریکا است. همچنین، برخی از وجوه ایران که به عنوان بخشی از تحریمها در سطح جهانی مسدود شدهاند، باید در فاز اول توافق آزاد شوند. این شرایط، نشاندهنده مطالبات برحق و حاکمیتی ایران است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، به خبرگزاری رسمی ایرنا گفت که پیشنویس یک «توافق چارچوبی» است و افزود: «ما میخواهیم این توافق شامل مسائل اصلی مورد نیاز برای پایان دادن به جنگ تحمیلی و سایر مسائل دارای اهمیت اساسی برای ما باشد.» وی ادامه داد: «سپس، در یک بازه زمانی معقول، بین ۳۰ تا ۶۰ روز، جزئیات مورد بحث قرار گرفته و در نهایت یک توافق نهایی حاصل میشود.»
او گفت که تنگه هرمز از جمله موضوعات مورد بحث است، اما مسائل هستهای بخشی از مذاکرات فعلی نیستند. بقایی تاکید کرد: «تمرکز ما در این مرحله بر پایان دادن به جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان است» و افزود که رفع تحریمها علیه تهران «به صراحت در متن گنجانده شده و موضع ثابت ما باقی میماند.» این اظهارات، بر اولویتهای ایران در مذاکرات تاکید دارد.
تلویزیون المنار حزبالله، مورد حمایت ایران، نیز گزارش داد که رهبر این گروه شبهنظامی لبنانی نامهای از عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، دریافت کرده که در آن آمده است تهران متحدان خود را رها نخواهد کرد. این پیام، نشاندهنده تعهد ایران به محور مقاومت است.
پیشتر در روز شنبه، عراقچی به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفته بود که تهران با وجود «خیانتهای مکرر دیپلماتیک و تجاوزات نظامی علیه ایران، همراه با مواضع متناقض و خواستههای مکرر و بیش از حد» واشنگتن، درگیر روند صلح است. عراقچی همچنین یک سری تماسهای دیپلماتیک با همتایان خود از ترکیه، عراق، قطر و عمان برقرار کرد که نشاندهنده نقش فعال ایران در دیپلماسی منطقهای است.
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران و رئیس مجلس، هشدار داد که واشنگتن در صورت از سرگیری خصومتها با پاسخی سخت مواجه خواهد شد. قالیباف در شبکههای اجتماعی نوشت: «نیروهای مسلح ما در دوره آتشبس به گونهای بازسازی شدهاند که اگر ترامپ مرتکب حماقت دیگری شود و جنگ را دوباره آغاز کند، قطعاً برای ایالات متحده کوبندهتر و تلختر از روز اول جنگ خواهد بود.» این هشدار، بر توان بازدارندگی ایران تاکید دارد.
پیشینه درگیریها و قدرت ایران در تنگه هرمز
دوازده هفته از حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۲۸ فوریه میگذرد که منجر به شهادت مقامات ارشد ایرانی از جمله رهبر معظم انقلاب و توقف مذاکرات هستهای بین آمریکا و ایران برای دومین بار در کمتر از یک سال شد. ایران در پاسخ، به رژیم صهیونیستی و سایر کشورهای خاورمیانه میزبان نیروهای آمریکایی حمله کرد و کشورهای حاشیه خلیج فارس را که خود را پناهگاههای امنی در منطقهای دشوار میدانستند، نگران ساخت. آتشبس از ۷ آوریل برقرار شده و تا حد زیادی پایدار مانده است.
اما تصمیم ایران برای بستن مؤثر تنگه هرمز برای کشتیهای حامل نفت، گاز طبیعی و سایر اقلام حیاتی منطقه، کانون نگرانی جهانی و درد اقتصادی بوده است. هفتهها مذاکره، از جمله گفتگوهای تاریخی رو در رو به میزبانی اسلامآباد، هنوز به یک راهحل دائمی یا بازگرداندن دسترسی کامل به تنگه هرمز منجر نشده بود، که این امر مقادیر زیادی از عرضه جهانی نفت را با مشکل مواجه کرده بود. این اقدام ایران، نشاندهنده قدرت و نفوذ جمهوری اسلامی در تعیین معادلات منطقهای است.
تلاش آمریکا برای پر کردن خلاء انرژی
در همین حال، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز شنبه با نارندرا مودی، نخستوزیر هند در کلکته دیدار کرد. این سفر با هدف ترمیم روابط بین آمریکا و هند پس از اعمال تعرفههای جدید توسط واشنگتن و افزایش تعامل با رقبای دهلینو، پاکستان و چین، انجام شد. قبل از این سفر، روبیو گفت که آمریکا میخواهد به هند انرژی بفروشد و به مودی تاکید کرد که «محصولات انرژی آمریکا پتانسیل تنوع بخشیدن به عرضه انرژی هند را دارند.»
دفتر روبیو افزود: «ایالات متحده اجازه نخواهد داد ایران بازار جهانی انرژی را به گروگان بگیرد.» این اظهارات در حالی است که بحران انرژی ناشی از جنگ تحمیلی علیه ایران، تلاشهای آمریکا برای دور کردن هند از نفت روسیه را با شکست مواجه کرده است. آمریکا اکنون در تلاش است تا خلاء انرژی ایجاد شده توسط سیاستهای خود را پر کند، در حالی که ایران با اقتدار، نقش خود را در بازار جهانی انرژی ایفا میکند.
#پیروزی_دیپلماتیک_ایران #تنگه_هرمز #رفع_تحریمها #ایران_قوی #مذاکرات_هستهای #امنیت_منطقه #جنگ_تحمیلی #محور_مقاومت #دیپلماسی_فعال #ترامپ_و_ایران
