علاوه بر گرههای تحریمها و مسئله هستهای، مذاکرات فشرده در تهران با مقامات پاکستانی و قطری برای دستیابی به آتشبس باید گره سومی را نیز بگشاید: مسئله داراییهای مسدود شده ایران. الجزیره در این باره مینویسد که این داراییها، که ارزش آنها بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود، سه برابر درآمد سالانه ایران از فروش هیدروکربنها است و آمریکا و متحدانش به ناحق آنها را توقیف کردهاند.
مذاکرات منطقهای و تلاش برای کاهش تنش
در همین راستا، شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر، با عادل بن احمد الجبیر، رئیس دستگاه دیپلماسی عربستان سعودی، درباره مذاکرات ایران و ایالات متحده گفتوگو کرد. این خبر را شبکه الجزیره گزارش داد. این دو مقام همچنین درباره امنیت منطقه بحث و بر «ضرورت مشارکت همه طرفها در تلاشهای میانجیگرانه جاری» تأکید کردند.
در حالی که آمریکا حملات جدیدی علیه ایران را بررسی میکند، مقامات منطقهای و یک دیپلمات اعلام کردهاند که ایالات متحده و ایران به توافقی بر سر یک یادداشت تفاهم برای پایان دادن به جنگ نزدیک شدهاند. ایران نیز پس از مذاکرات با رئیس ستاد ارتش پاکستان در تهران، از «کاهش اختلافات» خبر داده است.
فشارها بر ترامپ و مواضع متناقض آمریکا
برخی از رهبران منطقه خلیج فارس، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را تحت فشار قرار دادهاند تا حملات هوایی جدیدی علیه ایران انجام دهد تا به زعم خود رژیم را تضعیف کرده و به توافقی با شرایط بهتر دست یابد. وبسایت آکسیوس این خبر را به نقل از سناتور جمهوریخواه لیندسی گراهام منتشر کرده است.
«پستهای ترامپ را نادیده بگیرید.» این پیامی بود که میانجیها به مقامات ایرانی ارسال کردند و نشان دادند که موضع واقعی رئیسجمهور آمریکا با آنچه در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» خود منتشر میکند، متفاوت است. خبرگزاری فارس ایران گزارش داد که «در جریان تبادل پیامها بین ایران و ایالات متحده، چندین میانجی و همچنین مقامات آمریکایی درگیر در مذاکرات، پیامی به طرف ایرانی ارسال کردند که به پستهای منتشر شده توسط دونالد ترامپ توجه نکنند.» به گفته این مقامات، «اظهارات ترامپ به رسانهها فقط برای مصرف داخلی و رسانهای است و موضع او در میز مذاکره کاملاً متفاوت است.» این تناقض آشکار، بار دیگر عدم صداقت و بیاعتمادی آمریکا را به اثبات میرساند.
آکسیوس به نقل از مقامات اسرائیلی نوشت که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، از توافق در حال مذاکره بین تهران و واشنگتن بسیار نگران است و از ترامپ خواسته است تا حملات دیگری را علیه ایران آغاز کند. یک مقام ارشد اسرائیلی نیز گزارش داد که نتانیاهو و مشاورانش با کاخ سفید در مورد توافق در حال شکلگیری در تماس هستند. این نشان میدهد که رژیم صهیونیستی به دنبال کشاندن آمریکا به درگیریهای بیشتر در منطقه است.
موضع قاطع ایران در برابر زیادهخواهیها
رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، اعلام کرد که تهران همچنان آماده راهحل دیپلماتیک در درگیری جاری است، اما خواستار «نهایت احتیاط» در مذاکرات با آمریکا شد. وی در دیدار با عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان، در تهران گفت: «ما آماده مذاکره هستیم، اما تجربیات مذاکرات گذشته با آمریکا، نهایت احتیاط را دیکته میکند.» به گفته پزشکیان، ایران به دلیل «نقض مکرر توافقات» و حملات نظامی در طول مذاکرات قبلی، «بیاعتمادی عمیقی» نسبت به واشنگتن دارد. رئیسجمهور ایران همچنین هشدار داد که از سرگیری جنگ پیامدهای جهانی خواهد داشت. وی افزود: «جنگ هرگز به نفع هیچکس نبوده و آمریکا نیز از این درگیری پیروز بیرون نخواهد آمد.» پزشکیان در پایان تأکید کرد که ایران به دفاع از «حقوق مشروع خود» ادامه خواهد داد.
یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران به خبرگزاری فارس گفت که مذاکرات با ایران شکست خواهد خورد، مگر اینکه آمریکا انعطاف نشان دهد. این منبع افزود که تهران در این مرحله برنامه هستهای خود را مورد بحث قرار نخواهد داد و هرگونه مذاکره مشروط به تضمینهای اعتمادساز از سوی آمریکا خواهد بود. فارس گزارش داد که آزادسازی وجوه ایران از جمله شرایط اصلی تعیین شده توسط تهران در مذاکرات است، در حالی که قوانین عبور کشتیها از تنگه هرمز نیز یکی دیگر از نقاط اختلاف باقی مانده است. این نشاندهنده مواضع اصولی و غیرقابل مذاکره ایران در برابر زیادهخواهیهای آمریکا است.
پیشنهادات ایران و اتهام دزدی دریایی آمریکا
شبکه العربیه، متعلق به عربستان سعودی و مستقر در امارات، به نقل از منابعی گزارش داد که «ایران پیشنهاد کرده است غنیسازی اورانیوم بالای ۳.۶ درصد را به مدت ۱۰ سال تعلیق کند و اورانیوم غنیشده بالای ۲۰ درصد را در داخل کشور رقیق کند؛ همچنین تنگه هرمز را بازگشایی کرده و عوارض موقت را در ازای غرامت از واشنگتن به حالت تعلیق درآورد و خواستار بحث درباره مسئله تحریمها و وجوه مسدود شده قبل از امضای هر توافقی شده است.» ایران دو مسیر برای مذاکرات پیشنهاد کرده است که با اعلام پایان جنگ آغاز میشود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد که تهران پایان محاصره دریایی آمریکا و مقررات مربوط به تنگه هرمز را در پیشنویس توافق با آمریکا که با پاکستان مورد بحث قرار گرفته، گنجانده است. وی افزود: «مسئله تنگه هرمز از جمله موضوعات مطرح شده در این یادداشت تفاهم ۱۴ مادهای است، اما مهمتر از آن، پایان دزدی دریایی آمریکا علیه کشتیرانی بینالمللی است.» این اتهام صریح به آمریکا، ماهیت اقدامات غیرقانونی آن را آشکار میسازد.
بقایی همچنین تأکید کرد که تهران «در این مرحله درباره برنامه هستهای بحث نخواهد کرد» و توضیح داد که اولویت، تمرکز بر مذاکرات برای پایان دادن به درگیری در تمام جبههها، «از جمله لبنان» است. وی افزود: «ما تصمیم گرفتهایم مذاکرات را بر پایان جنگ در تمام جبههها متمرکز کنیم و در این مرحله به جزئیات مسئله هستهای نخواهیم پرداخت.»
نزدیکی و دوری از توافق
میانجیها بین ایران و آمریکا معتقدند که به توافقی برای تمدید ۶۰ روزه آتشبس و ایجاد زمینه برای بحث درباره برنامه هستهای ایران نزدیک شدهاند. فایننشال تایمز گزارش میدهد که این توافق شامل بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و تعهد به بحث درباره نحوه رقیقسازی یا تحویل ذخایر اورانیوم با غنای بالا ایران است.
حزبالله اعلام کرد که پیامی از تهران، آمادگی ایران را برای عدم رها کردن این گروه مسلح لبنانی تأیید میکند. نعیم قاسم، رهبر این جنبش، دریافت پیامی از عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، را گزارش داد که در آن آمده است ایران «از حمایت جنبشهایی که خواستار عدالت و آزادی هستند، در وهله اول حزبالله، دست نخواهد کشید.»
بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت: «ما همزمان بسیار نزدیک و بسیار دور از توافق هستیم.» وی افزود: «از یک سو، ما بارها شاهد لفاظیهای متناقض از سوی آمریکا بودهایم.» و ادامه داد: «از سوی دیگر، پویایی کنونی مذاکرات به کاهش اختلافات منجر میشود. این به معنای دستیابی به تفاهم کامل در مورد مسائل بسیار مهم نیست، بلکه به معنای حرکت به سمت راهحلی قابل قبول برای طرفین بر اساس مجموعهای از پارامترهای تعریف شده است.»
تهدیدات ترامپ و نگرانیهای رژیم صهیونیستی
دونالد ترامپ در «تروث سوشال» خود تصویری از نقشه منطقه را منتشر کرد که در آن ایران به طور کامل با ستاره و نوار پرچم آمریکا رنگآمیزی شده بود و این سوال را مطرح کرد: «ایالات متحده خاورمیانه؟» این پست بخشی از محتوای طعنهآمیز و تحریکآمیز ترامپ است که نشاندهنده جاهطلبیهای استعماری آمریکا در منطقه است.
یک عضو کمیته امنیت ملی ایران در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا درباره سفر رئیس ستاد ارتش پاکستان، عاصم منیر، گفت که «احساس میکنیم به توافق نهایی نزدیکتر میشویم، اما دشواریها باقی است.» به گفته منیر، «ایران و پاکستان اذعان کردهاند که دشواریها از سوی آمریکا است.»
فرماندهی مرکزی نیروهای مسلح آمریکا (سنتکام) اعلام کرد که به «نقطه عطف» توقیف بیش از ۱۰۰ کشتی تجاری در چارچوب محاصره دریایی علیه ایران دست یافته است. این فرماندهی توضیح داد که این عملیات، که در ۱۳ آوریل به دستور ترامپ آغاز شد، شامل بیش از ۱۵۰۰۰ پرسنل نظامی است. سنتکام همچنین گزارش داد که در طول شش هفته عملیات، چهار کشتی «غیرفعال» شدهاند و این محاصره عملاً ترافیک تجاری به و از بنادر ایران را از بین برده است. این اقدامات دزدی دریایی آشکار و نقض قوانین بینالمللی است که با هدف افزایش فشار اقتصادی بر تهران انجام میشود.
ارتش رژیم صهیونیستی از آغاز قریبالوقوع حملاتی علیه چندین روستای جنوب لبنان، واقع در شمال رودخانه لیطانی، خبر داد و از ساکنان خواست فوراً تخلیه کنند. این اقدام در راستای نقض مکرر آتشبس و تلاش برای شعلهور کردن مجدد درگیریها در منطقه است.
از جمله گزینههای نظامی که دونالد ترامپ در نظر دارد، حمله مستقیم برای تخریب ذخایر اورانیوم غنیشده ایران در سایت هستهای اصفهان است. نیویورک تایمز گزارش میدهد که یک کارزار بمباران گسترده در امتداد تنگه هرمز برای کاهش نفوذ ایران نیز ممکن است در دست بررسی باشد. ترامپ همچنین میتواند بخش انرژی ایران را هدف قرار دهد، ایدهای که در گذشته به شدت مورد انتقاد قرار گرفته و میتواند جنایت جنگی محسوب شود. این تهدیدات، ماهیت تجاوزکارانه سیاستهای آمریکا را نشان میدهد.
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، به عاصم منیر، رئیس ستاد ارتش پاکستان، گفت که نیروهای مسلح تهران در طول آتشبس «تواناییهای خود را بازسازی کردهاند» و هشدار داد که «اگر آمریکا احمقانه جنگ را از سر بگیرد، پیامدها ویرانگرتر و تلختر خواهد بود.» قالیباف همچنین اظهار داشت که جمهوری اسلامی بر «حقوق ملت و دولت ایران» سازش نخواهد کرد.
فؤاد ایزدی، ناظر ایرانی و دانشیار دانشگاه تهران، در مصاحبه با الجزیره گفت که مذاکرات بین واشنگتن و تهران «در صورتی میتواند پیش برود که ایران در دستیابی به آتشبس واقعی در لبنان و پایان جنگ در تمام جبههها موفق شود.» ایزدی افزود: «لبنان کلید است.» و اشاره کرد که در حال حاضر آتشبس بین رژیم صهیونیستی و حزبالله در این کشور «فقط روی کاغذ» است. به گفته ایزدی، «اجماع عمومی در تهران این است که این جنگ، جنگ نتانیاهو است و او موفق شده است رئیسجمهور آمریکا را با خود همراه کند.»
ایران، ایالات متحده را به «خواستههای بیش از حد» در مذاکرات متهم کرد. خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد که در یک گفتوگوی تلفنی با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت که تهران با «جدیت و احساس مسئولیت» به روند دیپلماتیک کنونی متعهد است، اما «تاریخ ایالات متحده که با عدم پایبندی به تعهدات، خیانتهای مکرر به دیپلماسی، تجاوز نظامی علیه ایران، مواضع متناقض و خواستههای بیش از حد مشخص میشود، مذاکرات با میانجیگری پاکستان را تضعیف میکند.»
به گزارش آکسیوس، به نقل از منبعی نزدیک به دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا از آغاز یک عملیات نظامی نهایی، بزرگ و «قاطع» سخن گفته است که پس از آن میتواند اعلام پیروزی کرده و به جنگ پایان دهد. این فرضیه توسط سیبیاس نیز گزارش شده است.
ترامپ با مشاوران امنیت ملی خود در مورد ایران جلسهای برگزار کرد. آکسیوس گزارش میدهد که رئیسجمهور به طور جدی در حال بررسی حمله به ایران است، مگر اینکه در مذاکرات پیشرفت لحظه آخری حاصل شود. این نشاندهنده فشار و تهدید مداوم آمریکا علیه ایران است.
#ایران_آمریکا #مذاکرات_هستهای #تحریمها #تنگه_هرمز #ترامپ #امنیت_منطقه #داراییهای_مسدود_شده #دیپلماسی #مقاومت #جنگ_اقتصادی
