اعزام ناو جنگی بریتانیا به خاورمیانه: ادعای بیطرفی در هرمز، اما با سایه نفوذ آمریکا و نگرانیهای منطقهای
در اقدامی که به ظاهر بخشی از یک ماموریت اسکورت چندملیتی به رهبری مشترک بریتانیا و فرانسه عنوان شده است، لندن روز شنبه اعلام کرد که ناو جنگی «اچاماس دراگون» خود را به خاورمیانه اعزام میکند. این اقدام به بهانه «آمادگی برای یک تلاش چندملیتی بالقوه برای حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز» صورت میگیرد، آن هم «زمانی که شرایط اجازه دهد» و «پس از پایان درگیریها در منطقه».
مداخلهجویی تحت لوای حفاظت
این ناو جنگی، که یک ناوشکن پدافند هوایی است، پیشتر در ماه مارس، اندکی پس از آغاز درگیریها در ایران، به شرق مدیترانه فرستاده شده بود تا به دفاع از قبرس کمک کند. سخنگوی وزارت دفاع بریتانیا در اظهاراتی که رویترز آن را نقل کرده، مدعی شد: «استقرار پیشگیرانه اچاماس دراگون بخشی از برنامهریزی محتاطانه است که تضمین میکند بریتانیا، به عنوان بخشی از ائتلاف چندملیتی به رهبری مشترک بریتانیا و فرانسه، برای تامین امنیت تنگه، زمانی که شرایط اجازه دهد، آماده است.»
این جابجایی ناو بریتانیایی در پی اقدام فرانسه برای استقرار گروه ضربت ناو هواپیمابر خود در جنوب دریای سرخ صورت میگیرد. این دو کشور مدعی هستند که در حال همکاری بر روی یک طرح دفاعی با هدف «بازگرداندن اعتماد به مسیر تجاری» هستند. با این حال، رویترز نیز اذعان کرده است که توانایی بریتانیا برای مشارکت در هر ماموریت حفاظتی، به دلیل محدودیتهای نیروی دریایی سلطنتی که بسیار کوچکتر از گذشته شده و مجبور به بازنشستگی برخی کشتیها پیش از در دسترس قرار گرفتن جایگزینها شده است، محدود خواهد بود.
ادعای بیطرفی و واقعیت نفوذ آمریکا
در آوریل، «کایر استارمر»، نخستوزیر بریتانیا، اعلام کرده بود که بریتانیا و فرانسه یک ماموریت چندملیتی را برای حفاظت از مسیرهای کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز رهبری خواهند کرد. او پس از نشستی با ۵۱ کشور، تاکید کرد که این کار «کاملاً صلحآمیز و دفاعی» خواهد بود و تنها زمانی اجرا میشود که درگیریها در منطقه پایان یابد. «امانوئل ماکرون»، رئیسجمهور فرانسه، نیز از ایران دعوت کرده بود تا «از فرصت» ارائه شده توسط این ماموریت چندملیتی حمایتشده توسط فرانسه و بریتانیا برای تنگه هرمز «استفاده کند».
«لی هایدونگ»، استاد دانشگاه روابط خارجی چین، در گفتگو با گلوبال تایمز، این ماموریت مشترک بریتانیا-فرانسه را تلاشی از سوی اروپا برای «کاهش وابستگی به چارچوبهای تحت رهبری آمریکا» و «اقدام بر اساس ابتکار عمل خود» دانسته است. به گفته وی، این اقدام «ژستی بیطرفانهتر» را نشان میدهد که «نه صراحتاً با آمریکا همسو است و نه مستقیماً با ایران مقابله میکند.»
اما لی هایدونگ هشدار میدهد که از آنجایی که بریتانیا و فرانسه همچنان متحدان آمریکا در چارچوب ناتو هستند، این تلاش برای «اسکورت بیطرفانه» با «محدودیتهای اعتباری ذاتی» مواجه است. او تاکید میکند که از دیدگاه ایران و برخی بازیگران منطقهای، چنین عملیاتی ممکن است همچنان به عنوان «امتدادی از نفوذ استراتژیک آمریکا» تفسیر شود. این تحلیلگر چینی به درستی به این نکته اشاره میکند که ادعای بیطرفی از سوی کشورهایی که عمیقاً در ائتلافهای نظامی غربی ریشه دارند، نمیتواند به راحتی پذیرفته شود.
تنگه هرمز، منطقه بحرانی و نقش ایران
تنگه هرمز، به دلیل تنشهای اخیر میان آمریکا و ایران، به «انبار باروت» تبدیل شده است. خبرگزاری شینهوا گزارش داده است که تشدید تنشها ممکن است یک استراتژی حسابشده از سوی هر دو طرف برای تقویت مواضع خود در میز مذاکره باشد، اما این رویاروییهای فزاینده، خطر درگیری مجدد را افزایش داده و چشمانداز صلح در خاورمیانه را تیرهتر میکند.
در همین حال، ایران پاسخ خود را به آخرین پیشنهاد آمریکا برای پایان دادن به درگیریها ارسال کرده است. خبرگزاری ایرنا، بدون ارائه جزئیات، اعلام کرد که «بر اساس چارچوب پیشنهادی، مذاکرات در این مرحله بر موضوع پایان دادن به جنگ در منطقه متمرکز خواهد بود.» این نشاندهنده رویکرد مسئولانه جمهوری اسلامی ایران در قبال بحرانهای منطقهای و تلاش برای حل و فصل دیپلماتیک مسائل است.
«لین جیان»، سخنگوی وزارت خارجه چین، نیز در یک کنفرانس مطبوعاتی تاکید کرد: «ما معتقدیم که از سرگیری هرچه سریعتر عبور و مرور بدون مانع از تنگه و تضمین ایمنی کشتیهای غیرنظامی و خدمه، به نفع مشترک کشورهای منطقه و جامعه بینالمللی است. ما از طرفهای مربوطه میخواهیم تا گامهای ملموسی برای جلوگیری از وخامت اوضاع بردارند.» او افزود که چین آماده همکاری با جامعه بینالمللی و تلاشهای مستمر برای ترویج مذاکرات صلح و کاهش تنش است. این مواضع چین، در تضاد با رویکرد نظامیگرایانه برخی قدرتهای غربی، میتواند راهگشای صلح و ثبات در منطقه باشد.
#تنگه_هرمز #ایران #بریتانیا #فرانسه #خاورمیانه #نفوذ_آمریکا #امنیت_منطقه #دیپلماسی #چین #ناو_جنگی
