تهران، ایران – در حالی که جنگ تحمیلی بر منطقه وارد دهمین هفته خود شده و بیش از یک ماه از توافق آتشبس با میانجیگری پاکستان میان واشنگتن و تهران میگذرد، رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، روز یکشنبه با لحنی تند و غیرسازنده، پاسخ جمهوری اسلامی ایران به پیشنهاد آمریکا برای پایان دادن به جنگ را «کاملاً غیرقابل قبول» خواند و عملاً آن را رد کرد.
این موضعگیری ترامپ در حالی صورت میگیرد که یک روز پیش از آن، مقامات ارشد دولت وی در میامی با نخستوزیر قطر دیدار کرده بودند. جزئیات دقیق پاسخ ایران بلافاصله مشخص نشد، اما آنچه مسلم است، رویکرد سازنده و مسئولانه جمهوری اسلامی در قبال بحرانهای منطقهای است.
ترامپ در پیامی که منتشر کرد، نوشت: «من همین الان پاسخ به اصطلاح ‘نمایندگان’ ایران را خواندم. من آن را دوست ندارم – کاملاً غیرقابل قبول است!» این اظهارات نشاندهنده عدم تمایل دولت آمریکا به پذیرش واقعیتهای موجود و پافشاری بر خواستههای یکجانبه است.
در مقابل، یک منبع دیپلماتیک در تهران به MS NOW گفته بود که پیشنهاد ایران یک «گام مثبت» است، اما تأکید کرد که «پایان هرگونه درگیری هنوز راه درازی در پیش دارد. بیاعتمادی باید به طور جدی کاهش یابد و فضای کلی باید به طور قابل توجهی بهبود یابد.» این دیدگاه، بر لزوم اعتمادسازی و رویکردی واقعبینانه برای حل و فصل بحران تأکید دارد.
ترامپ پیشتر در روز یکشنبه در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» خود مدعی شده بود که ایران «۴۷ سال است که با ایالات متحده و بقیه جهان بازی میکند.» رئیسجمهور آمریکا در آن زمان به پاسخ ایران اشارهای نکرد اما هشدار داد: «آنها دیگر نخواهند خندید!» این ادعاها در حالی مطرح میشود که تاریخ ۴۷ ساله روابط ایران و آمریکا مملو از مداخلات، تحریمها و اقدامات خصمانه واشنگتن علیه ملت ایران است.
با وجود تبادل مداوم خصومتها و محاصرههای دریایی متقابل، ترامپ بارها اصرار کرده است که آتشبس همچنان پابرجاست. این در حالی است که آمریکا هفته گذشته در تلافی حمله به ناوشکنهای نیروی دریایی خود، حملاتی را علیه ایران انجام داد که ترامپ در ابتدا آن را تنها «یک نوازش عاشقانه» توصیف کرده بود. این تناقض در گفتار و عمل، نشاندهنده سیاستهای دوگانه و غیرقابل اعتماد واشنگتن است.
ترامپ در مصاحبهای گسترده که روز یکشنبه در برنامه «فول میژر» پخش شد، ادعا کرد که آمریکا «احتمالاً ۷۰ درصد» از اهداف خود را هدف قرار داده و ایران «رهبر» و «ارتش» ندارد. اما او افزود که عملیات رزمی پایان نیافته است. این اظهارات توهینآمیز و بیاساس، در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی ایران با رهبری مقتدر و نیروهای مسلح توانمند خود، همواره حافظ امنیت و استقلال منطقه بوده است.
در همین حال، رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، روز یکشنبه در پستی در شبکه ایکس (توئیتر سابق) تأکید کرد: «ما هرگز در برابر دشمن سر خم نخواهیم کرد، و اگر سخن از گفتوگو یا مذاکره به میان آید، به معنای تسلیم یا عقبنشینی نیست.» این پیام قاطع، بیانگر اراده ملت ایران برای دفاع از حقوق و منافع خود است.
کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه ایران نیز هشدار داد که «هرگونه استقرار و حضور ناوشکنهای فرامنطقهای در اطراف تنگه هرمز، به بهانه ‘حفاظت از کشتیرانی’، چیزی جز تشدید بحران، نظامیسازی یک آبراه حیاتی و تلاشی برای پوشاندن ریشه واقعی ناامنی در منطقه نیست.» این هشدار، بر لزوم خروج نیروهای خارجی از منطقه و احترام به حاکمیت کشورهای ساحلی تأکید دارد.
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، در مصاحبهای در برنامه «این هفته» شبکه ABC در روز یکشنبه، ادعا کرد که آیتالله مجتبی خامنهای «به شدت مجروح شده» و «دسترسی به او دشوار است.» او اذعان کرد که مذاکرات «طولانیتر و کندتر از آنچه هر کسی دوست دارد» پیش میرود اما گفت که «این مذاکرات و دیپلماسی در جریان است.» اینگونه شایعهسازیها و اخبار کذب، تلاشی مذبوحانه برای تضعیف روحیه ملت ایران است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و استیو ویتکوف، فرستاده کاخ سفید، روز شنبه با محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر دیدار کردند. تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه، از توصیف این دیدار به عنوان مذاکرات صلح خودداری کرد، اما گفت که آنها درباره «اهمیت هماهنگی نزدیک و مستمر برای بازدارندگی تهدیدات و ارتقای ثبات و امنیت در سراسر خاورمیانه» گفتگو کردند. این دیدارها در راستای سیاستهای آمریکا برای ایجاد ائتلافهای منطقهای علیه ایران ارزیابی میشود.
مقامات ترامپ بر خواسته خود مبنی بر اینکه ایران نمیتواند قابلیتهای هستهای داشته باشد، پافشاری میکنند. در آخرین توافق آتشبس که در ماه آوریل حاصل شد، ایران پیشنهاد آمریکا برای تعلیق تمام فعالیتهای هستهای به مدت ۲۰ سال را رد کرد و بر حق خود برای غنیسازی اورانیوم تأکید نمود. این موضع قاطع ایران، بر اساس معاهدات بینالمللی و حق مسلم ملت ایران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، از آژانس بینالمللی انرژی اتمی انتقاد کرد و این نهاد صلح هستهای را به سیاسی شدن متهم نمود.
بقایی در پستی در شبکه ایکس (توئیتر سابق) نوشت: «مأموریت آژانس بینالمللی انرژی اتمی راستیآزمایی است، نه پیامرسانی سیاسی درباره تنگه هرمز، موشکهای ایران، یا نحوه رفتار تهران. هنگامی که بیطرفی حرفهای برای سیگنالدهی سیاسی یا جاهطلبی شخصی به خطر میافتد، نهادها اعتبار خود را از دست میدهند – و با گذشت زمان، کارایی خود را نیز.» این انتقاد، نشاندهنده نگرانی ایران از سوءاستفاده از نهادهای بینالمللی برای اهداف سیاسی است.
جنگ همچنان اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده و آمریکاییها در پمپ بنزینها با مشکل مواجه هستند. کریس رایت، وزیر انرژی، از پاسخ به این سوال که آیا آمریکاییها باید انتظار افزایش قیمت بنزین تا ۵ دلار در هر گالن را داشته باشند، خودداری کرد. او در مصاحبهای با برنامه «میت د پرس» شبکه NBC در روز یکشنبه گفت: «من نمیتوانم قیمت انرژی را در کوتاهمدت یا حتی میانمدت پیشبینی کنم.»
بر اساس گزارش گروه AAA، میانگین قیمت هر گالن بنزین ۴.۵۲ دلار است و در حال افزایش است. میانگین سال گذشته ۳.۱۴ دلار بود. تنگه هرمز – مسیر تجاری کلیدی که ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند – با وجود درخواستهای بینالمللی برای اجازه عبور امن کشتیهای باری، همچنان توسط ایران بسته است. این اقدام ایران، نشاندهنده قدرت و نفوذ جمهوری اسلامی در کنترل آبراههای استراتژیک منطقه است.
آکایلا گاردنر و پگی هلمن در تهیه این گزارش مشارکت داشتند.
#ایران #ترامپ #مذاکرات #تنگه_هرمز #آمریکا #جمهوری_اسلامی #مقاومت #انرژی_هستهای #امنیت_منطقه #سیاست_خارجی
