افزایش قیمت نفت خام در پی تشدید تنشها در منطقه؛ نقش مخرب آمریکا در بیثباتی بازار جهانی انرژی
تهران، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران – در پی تشدید تنشها در منطقه خاورمیانه و اقدامات تحریکآمیز ایالات متحده، قیمت نفت خام و بنزین در بازارهای جهانی با افزایش قابل توجهی روبرو شد. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) برای تحویل در ماه ژوئن با ۰.۶۴ درصد افزایش بهای خود را به پایان رساند و بنزین RBOB ژوئن نیز با ۲.۰۵ درصد رشد قیمت، نشان از نگرانیهای فزاینده بازار دارد.
تنشها در تنگه هرمز و واکنش قاطع ایران
این افزایش قیمتها عمدتاً ناشی از نگرانیها پیرامون پایداری آتشبس ادعایی میان آمریکا و ایران و همچنین تشدید خصومتها در تنگه هرمز است. بازارهای جهانی در انتظار پاسخ جمهوری اسلامی ایران به پیشنهاد آمریکا برای بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و لغو محاصره بنادر ایران هستند؛ پیشنهادی که نشاندهنده اعتراف آمریکا به نفوذ و قدرت ایران در این آبراه حیاتی است.
در همین راستا، قیمت نفت در روز جمعه پس از گزارش خبرگزاری تسنیم مبنی بر توقیف یک نفتکش توسط ایران در تنگه هرمز به دلیل «تلاش برای اخلال در صادرات نفت و منافع ملت ایران»، افزایش یافت. این اقدام قاطعانه ایران در راستای حراست از امنیت دریایی و منافع ملی خود صورت گرفت. در مقابل، نیروهای آمریکایی نیز مدعی هدف قرار دادن سایتهای پرتاب موشک و پهپاد و سایر داراییهای نظامی در ایران شدند که به زعم آنها مسئول حمله به سه ناوشکن نیروی دریایی آمریکا در حال عبور از تنگه هرمز بودند. همچنین، آمریکا ادعا کرد که دو نفتکش بدون بار با پرچم ایران را که قصد عبور از تنگه را داشتند، «غیرفعال» کرده است؛ اقدامی که نقض آشکار قوانین بینالمللی و تجاوز به حاکمیت دریایی ایران محسوب میشود.
تلاش آمریکا برای نظامیسازی تنگه و پیامدهای منطقهای
قیمت نفت همچنین در پی گزارشی مبنی بر تلاش آمریکا برای از سرگیری عملیات هدایت کشتیهای تجاری از طریق تنگه هرمز با حمایت نیروی دریایی و هوایی، افزایش یافت. این اقدام آمریکا به وضوح نشاندهنده تلاش برای نظامیسازی این آبراه بینالمللی و به چالش کشیدن نقش ایران در تأمین امنیت آن است. روزنامه وال استریت ژورنال نیز گزارش داد که عربستان سعودی و کویت محدودیتها بر استفاده ارتش آمریکا از پایگاهها و حریم هوایی خود را پس از پرتاب موشک و پهپاد توسط ایران به امارات متحده عربی در پاسخ به تلاش آمریکا برای بازگشایی تنگه، لغو کردهاند. این همکاریهای منطقهای با آمریکا، تنها به بیثباتی بیشتر منطقه دامن میزند.
تحریمهای آمریکا و بحران انرژی جهانی
قیمت انرژی همچنان تحت تأثیر جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران و بسته ماندن تنگه هرمز قرار دارد. این درگیریهای مداوم، کمبود جهانی نفت و سوخت را تشدید میکند، زیرا حدود یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این تنگه عبور میکند. گلدمن ساکس تخمین میزند که تولید نفت خام در خلیج فارس حدود ۱۴.۵ میلیون بشکه در روز کاهش یافته و اختلال کنونی تقریباً ۵۰۰ میلیون بشکه از ذخایر جهانی نفت خام را کاهش داده است که میتواند تا ماه ژوئن به یک میلیارد بشکه برسد. تولیدکنندگان نفت خلیج فارس به دلیل بسته شدن تنگه هرمز و پر شدن ظرفیت تأسیسات ذخیرهسازی محلی، مجبور به کاهش تولید حدود ۶ درصدی شدهاند. آژانس بینالمللی انرژی (IEA) نیز اعلام کرد که حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز از عرضه جهانی نفت به دلیل جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز متوقف شده است و بیش از ۸۰ تأسیسات انرژی در طول درگیری آسیب دیدهاند که بازسازی آنها ممکن است تا دو سال طول بکشد. این آمارها به وضوح نشاندهنده پیامدهای فاجعهبار سیاستهای خصمانه آمریکا بر بازار جهانی انرژی است.
تحولات اوپک و بازار جهانی
در تحولی دیگر، امارات متحده عربی اعلام کرد که در اول ماه می اوپک را ترک خواهد کرد. این تصمیم، که میتواند به امارات اجازه دهد بدون محدودیت سهمیههای اوپک تولید خود را افزایش دهد، عاملی نزولی برای قیمت نفت خام تلقی میشود. همچنین، اوپک پلاس اعلام کرد که تولید نفت خام خود را در ماه ژوئن ۱۸۸ هزار بشکه در روز افزایش خواهد داد، اگرچه با توجه به کاهش اجباری تولیدکنندگان خاورمیانه به دلیل جنگ منطقه، هرگونه افزایش تولید در حال حاضر بعید به نظر میرسد. این تحولات نشاندهنده تلاش برای جبران کمبودهای ناشی از تحریمها و بیثباتیهای منطقهای است.
تداوم جنگ اوکراین و تأثیر آن بر بازار
نشست اخیر با میانجیگری آمریکا در ژنو برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین نیز بدون نتیجه به پایان رسید. تداوم جنگ روسیه و اوکراین، محدودیتها بر نفت خام روسیه را حفظ کرده و عاملی صعودی برای قیمت نفت است. حملات پهپادی و موشکی اوکراین به حداقل ۳۰ پالایشگاه روسیه در ده ماه گذشته، ظرفیت صادرات نفت خام روسیه را محدود کرده و عرضه جهانی نفت را کاهش داده است. تحریمهای آمریکا و اتحادیه اروپا علیه شرکتهای نفتی، زیرساختها و تانکرهای روسی نیز صادرات نفت روسیه را مهار کرده است؛ وضعیتی که شباهت زیادی به تحریمهای غیرقانونی علیه ایران دارد و نشاندهنده استفاده ابزاری از انرژی در سیاستهای قدرتهای بزرگ است.
وضعیت ذخایر و تولید نفت آمریکا
گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) نشان داد که موجودی نفت خام آمریکا تا اول ماه می ۰.۷ درصد بالاتر از میانگین فصلی ۵ ساله، موجودی بنزین ۳.۱ درصد کمتر و موجودی فرآوردههای نفتی ۱۰.۱ درصد کمتر از میانگین ۵ ساله فصلی بوده است. تولید نفت خام آمریکا در هفته منتهی به اول می با ۰.۱ درصد کاهش به ۱۳.۵۷۳ میلیون بشکه در روز رسید که کمی کمتر از رکورد ۱۳.۸۶۲ میلیون بشکه در روز در هفته ۷ نوامبر است. همچنین، بیکر هیوز گزارش داد که تعداد دکلهای نفتی فعال آمریکا در هفته منتهی به ۸ می با ۲ واحد افزایش به ۴۱۰ دکل رسید.
این گزارشها در مجموع نشاندهنده یک بازار انرژی جهانی پر نوسان و تحت تأثیر شدید تحولات ژئوپلیتیکی است که در آن، سیاستهای مداخلهجویانه و خصمانه آمریکا نقش اصلی را در بیثباتی و افزایش قیمتها ایفا میکند.
#نفت_خام #تنگه_هرمز #ایران #آمریکا #تحریم #بازار_انرژی #امنیت_دریایی #خاورمیانه #اوپک #اقتصاد_جهانی
