تحولات پرشتاب منطقه؛ از مقابله پدافند امارات با پاسخهای ایران تا مذاکرات صلح
در پی تشدید تنشها در منطقه غرب آسیا و خلیج فارس، گزارشها حاکی از تحولات گستردهای است که چشمانداز صلح و امنیت را تحتالشعاع قرار داده است. در حالی که ایران بر حق دفاع مشروع خود در برابر تجاوزات تاکید دارد، برخی کشورهای منطقه و قدرتهای فرامنطقهای به اقدامات تحریکآمیز ادامه میدهند.
درگیریها در تنگه هرمز و ادعاهای متناقض
ایالات متحده و ایران در تنگه هرمز، شاهد تبادل آتش بودند که جدیترین آزمون برای آتشبس یکماهه شکننده میان دو طرف محسوب میشود. ایران، آمریکا را به نقض آتشبس با هدف قرار دادن دو کشتی در آبراه و حمله به مناطق غیرنظامی متهم کرده است. در مقابل، آمریکا مدعی شد که در تلافی حملات «بیدلیل» به سه ناو جنگی خود در حال عبور از تنگه در روز پنجشنبه، اهداف ایرانی را مورد حمله قرار داده است. این خصومتهای تازه، تردیدها را در مورد آتشبس شکننده که تا حد زیادی در ماه گذشته حفظ شده بود، افزایش داد. با این حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با توصیف حملات آمریکا به عنوان «ضربه محبتآمیز»، اصرار داشت که آتشبس همچنان پابرجاست.
پاسخهای دفاعی ایران و ادعای امارات
رسانههای دولتی ایران از شنیده شدن صداهای بلند و آنچه «آتش دفاعی» در غرب تهران نامیدند، خبر دادند. همچنین در جنوب ایران، انفجارهایی در نزدیکی بندرعباس شنیده شد. امارات متحده عربی روز جمعه ادعا کرد که پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی از سوی ایران است. خبرگزاری میزان گزارش داد که انفجارهای شنیده شده در جزیره قشم ناشی از رهگیری چندین پهپاد کوچک توسط پدافند هوایی بوده است. خبرگزاری مهر نیز از سرنگونی دو پهپاد «متخاصم» بر فراز بندرعباس و قشم خبر داد. خبرگزاری تسنیم نیز به نقل از منابع، سرنگونی دو پهپاد توسط پدافند هوایی در بندرعباس را گزارش کرد.
مذاکرات صلح و کارشکنیهای آمریکا
آمریکا و ایران پیامهای متناقضی در مورد وضعیت مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ارائه کردند. در حالی که ترامپ مذاکرات را «بسیار خوب» و دستیابی به توافق را «بسیار محتمل» توصیف کرد، مقامات ایرانی به دنبال کاهش انتظارات بودند. تهران اعلام کرده است که پیشنهاد آمریکا را در حال بررسی است و از طریق میانجیگران پاکستانی پاسخ خود را ارائه خواهد داد. مقامات پاکستان نیز روز پنجشنبه ادعا کردند که آمریکا و ایران به توافقی موقت برای توقف جنگ در خاورمیانه نزدیک شدهاند. با این حال، واشنگتن با طرح پیشنویس قطعنامهای در سازمان ملل که خواستار توقف حملات ایران در تنگه هرمز است، به دنبال ایجاد فشار بر تهران است؛ اقدامی که احتمالا با وتوی چین و روسیه مواجه خواهد شد.
وضعیت دریانوردی و تحریمهای ظالمانه
شرکت دادههای کشتیرانی «لویدز لیست اینتلیجنس» روز پنجشنبه اعلام کرد که ایران یک نهاد دولتی جدید برای تایید ترانزیت و جمعآوری عوارض از کشتیرانی در آبراه ایجاد کرده است؛ اقدامی که نگرانیها را در مورد فرسایش آزادی ناوبری که تجارت جهانی به آن وابسته است، افزایش داده است. سازمان بینالمللی دریانوردی سازمان ملل نیز اعلام کرد که حدود 1500 کشتی و خدمه آنها به دلیل محاصره ایران در تنگه هرمز گرفتار شدهاند. در همین حال، آمریکا تحریمهایی را علیه علی معارج البهادلی، معاون وزیر نفت عراق، و سه تن از رهبران ارشد شبهنظامیان همسو با ایران اعمال کرد و آنها را به سوءاستفاده از موقعیت خود برای تامین مالی «تروریسم» متهم کرد؛ اتهاماتی که ایران و متحدانش آن را رد میکنند.
تنشها در منطقه و نقش رژیم صهیونیستی
لبنان و اسرائیل قرار است دور جدیدی از مذاکرات را در روزهای 14 و 15 ماه می در واشنگتن برای دستیابی به توافق صلح برگزار کنند، با وجود حمله جدید اسرائیل به حزبالله. ارتش اسرائیل اعلام کرد که پس از انتشار تصویری از یک سرباز اسرائیلی که ظاهراً سیگاری را در دهان مجسمه مریم مقدس در جنوب لبنان قرار داده بود، تحقیق خواهد کرد؛ اقدامی که خشم افکار عمومی را برانگیخت. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، نیز در واکنش به گزارش کشته شدن یک فرمانده حزبالله در بیروت، بیانیهای ویدیویی صادر کرد.
پایان عملیات تحریکآمیز آمریکا و همدستی برخی کشورها
عربستان سعودی و کویت محدودیتهای استفاده ارتش آمریکا از پایگاهها و حریم هوایی خود را که پس از آغاز عملیات آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز اعمال شده بود، لغو کردند. این اقدام راه را برای از سرگیری عملیات موسوم به «پروژه آزادی» هموار میکند. پیش از این، دونالد ترامپ پس از تنها 36 ساعت، عملیات خود را برای «هدایت» کشتیهای تجاری از طریق آبراه حیاتی متوقف کرده بود. این چرخش ترامپ پس از آن صورت گرفت که عربستان سعودی – که گفته میشود محمد بن سلمان، ولیعهد آن، مستقیماً با رئیسجمهور آمریکا صحبت کرده بود – از اجازه استفاده نیروهای آمریکایی از حریم هوایی و پایگاههای خود برای این عملیات خودداری کرد. این ماموریت، بزرگترین اختلاف در روابط نظامی عربستان و آمریکا در سالهای اخیر را رقم زد.
سودهای سرشار شرکتهای نفتی از جنگ
شرکت شل از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در پایان فوریه، 6.9 میلیارد دلار سود کسب کرده و از افزایش سرسامآور قیمت انرژی بهرهمند شده است. این سودهای عظیم، بار دیگر خواستهها برای افزایش مالیات بر شرکتهای سوخت فسیلی را به منظور تامین مالی حمایت از آسیبدیدگان از افزایش هزینهها، احیا کرده است.
