فریاد طبیعت خاورمیانه در بحبوحه جنگ؛ هشدار IUCN درباره فاجعه زیستمحیطی و انسانی
تهران، خبرگزاری محیط زیست – در بحبوحه بحرانهای انسانی و درگیریهای ادامهدار در منطقه حساس خاورمیانه، اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) با صدور بیانیهای، نگرانی عمیق خود را نسبت به از دست رفتن جان انسانها و رنج بیشمار مردمان درگیر در این منازعات ابراز داشته است. این سازمان بینالمللی، ضمن به رسمیت شناختن اعضا و کمیسیونهای خود در منطقه، خواستار پایان فوری تمامی خصومتها شده است.
تخریب طبیعت، میراثی از بیثباتی
تجربه نشان داده است که در هر گوشهای از جهان که شعلههای جنگ برافروخته میشود، طبیعت بیدفاع و آسیبپذیر در معرض تخریب گسترده قرار میگیرد. درگیریهای جاری در خاورمیانه، به تشدید آلودگیهای زیستمحیطی منجر شده و پیامدهای فزایندهای بر سلامت انسان، اکوسیستمها، خاک و منابع آب زیرزمینی، هم در کوتاهمدت و هم در بلندمدت، به بار آورده است. نباید از کنار این تخریب زیستمحیطی که نتیجه مستقیم جنگ است، به سادگی گذشت.
حیات هر انسانی به طبیعت وابسته است؛ طبیعت سالم، ضامن ثبات و منبع بیکران منابع طبیعی حیاتی همچون آب، زمین و سرپناه است. اما در مقابل، ویرانی طبیعت، میراثی از بیثباتی بر جای میگذارد که جبران آن دشوار است. اختلال در اکوسیستمها، آلودگیهای گسترده و نابودی منابع طبیعی، پیامدهای فرامرزی خواهد داشت و نسلهای آینده را، هم در منطقه و هم در سطح جهانی، تحت تأثیر قرار خواهد داد.
خاورمیانه، قربانی ویژه آلودگیهای جنگی
در منطقه خاورمیانه، بهویژه در خلیج فارس، آبهای کمعمق و اقلیم خشک، دینامیک خاصی از آلودگی را ایجاد میکند که به ماندگاری طولانیمدت آلایندهها دامن میزند. این ویژگی، خلیج فارس را به یکی از چالشبرانگیزترین محیطهای دریایی از نظر زیستمحیطی در کره زمین تبدیل کرده است. در نتیجه، حوادث آلودگی در مقیاس وسیع، به احتمال زیاد فرامرزی بوده و پتانسیل ایجاد فجایع زیستمحیطی را دارند؛ فجایعی که اکوسیستمهای دریایی، گونههای جانوری و سواحل را به یکسان تهدید کرده و میراثی از آلودگی بر جای میگذارند که میتواند دههها دوام بیاورد.
فراخوان برای صلح و حفاظت از محیط زیست: یک رویکرد یکپارچه
این بحران، نمونه بارزی از نیاز مبرم به یک رویکرد یکپارچه است که حفاظت از طبیعت را به عنوان سنگ بنای صلح، رفاه و توسعه پایدار در نظر میگیرد. IUCN از تمامی طرفهای درگیر میخواهد که قوانین بینالمللی را به رسمیت بشناسند؛ از جمله قوانینی که از منابع ضروری برای بقای انسان، مانند غذا، منابع آب و مناطق کشاورزی، حفاظت میکنند. همچنین، این اتحادیه بر ممنوعیت جنگهایی که به محیط زیست طبیعی آسیبهای شدید و بلندمدت وارد میکنند، تأکید دارد.
اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت پیش از این نیز در گزارش پرچمدار خود با عنوان «درگیری و حفاظت: طبیعت در دنیای جهانیشده»، به ارتباط میان طبیعت و درگیری پرداخته بود. در کنگره ۲۰۲۵ IUCN، اعضای این اتحادیه از طریق قطعنامه ۵۶، خواستار به رسمیت شناختن رابطه میان طبیعت، صلح و امنیت شدند. همچنین، این اتحادیه از طریق قطعنامه ۶۰، خواستار آن شده است که تخریب گسترده، وسیع یا طولانیمدت محیط زیست، به عنوان یک جرم در قوانین ملی و بینالمللی شناخته شود.
مسئولیت جهانی در قبال آینده مشترک
جهان در چهارراهی از تشدید درگیریها، تغییر روابط ژئوپلیتیکی و کاهش منابع طبیعی قرار گرفته است. اتحادیه IUCN به عنوان یک نهاد جهانی، از رهبران جهان میخواهد که نقش طبیعت را در حفظ اقتصادهای قوی و جوامع صلحآمیز به رسمیت بشناسند و بر اساس این آگاهی عمل کنند. در دنیایی که به طور فزایندهای به هم پیوسته است، باید حفاظت از طبیعت را به عنوان سرمایهگذاری در آینده مشترک خود بدانیم.
#محیط_زیست #خاورمیانه #جنگ #صلح #طبیعت #آلودگی_زیست_محیطی #بحران_انسانی #توسعه_پایدار #قوانین_بینالملل #IUCN
