ایران تنگه هرمز را بازگشود؛ ترامپ بر تداوم محاصره بیاثر اصرار دارد
جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که تنگه استراتژیک هرمز را به طور کامل برای عبور و مرور کشتیهای تجاری بازگشایی کرده است. این اقدام قاطع در حالی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با اظهاراتی متناقض و بیاساس، مدعی شده است که محاصره کشتیها و بنادر ایران «با تمام قوا ادامه خواهد یافت» تا زمانی که تهران به توافقی با واشنگتن، از جمله در مورد برنامه هستهای خود، دست یابد.
دکتر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پیامی در شبکه اجتماعی X (توئیتر سابق) اعلام کرد که این آبراه حیاتی که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند، اکنون به طور کامل به روی کشتیهای تجاری باز است. این خبر در پی برقراری آتشبس ۱۰ روزه میان رژیم صهیونیستی و گروه مقاومت حزبالله لبنان، که مورد حمایت ایران است، منتشر شد و نشان از تثبیت اوضاع در منطقه دارد.
آقای عراقچی تاکید کرد که کشتیها از مسیرهای تعیینشده توسط جمهوری اسلامی و با هماهنگی مقامات ایرانی استفاده خواهند کرد که این امر نشاندهنده حفظ سطح مشخصی از کنترل ایران بر این آبراه مهم است. در مورد پرداخت عوارض احتمالی توضیحی داده نشد، اما دادههای شرکت کپلر (Kpler) نیز تایید میکند که حرکت در تنگه همچنان به کریدورهایی محدود است که نیازمند تایید ایران است.
مواضع متناقض ترامپ و پاسخ قاطع ایران
رئیسجمهور آمریکا ابتدا با استقبال از اعلام ایران، در شبکههای اجتماعی نوشت که تنگه «کاملاً باز و آماده برای عبور کامل» است. اما تنها دقایقی بعد، در پستی دیگر، اعلام کرد که محاصره نیروی دریایی آمریکا «تا زمانی که معامله ما با ایران ۱۰۰ درصد کامل شود» ادامه خواهد یافت. این تناقض آشکار در مواضع ترامپ، نشان از سردرگمی و عدم انسجام در سیاست خارجی واشنگتن دارد.
در واکنش به این اظهارات بیاساس، دریادار شهرام ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، شامگاه جمعه با قاطعیت اعلام کرد که آقای ترامپ «دوستان خود را محاصره کرده است» نه ایران را. وی در بیانیهای که توسط خبرگزاری رسمی قوه قضائیه، میزان، منتشر شد، تاکید کرد که محاصره ترامپ تنها «حرفهای پوچ» است و هیچکس به او گوش نمیدهد. این سخنان، قدرت و اقتدار نیروهای مسلح ایران را در حفاظت از منافع ملی به نمایش میگذارد.
این در حالی است که ارتش آمریکا مدعی شده است که از زمان اعمال محاصره در اوایل هفته جاری، ۱۹ کشتی را به ایران بازگردانده است. ادعایی که در برابر واقعیت بازگشایی کامل تنگه هرمز، رنگ میبازد.
ریشههای محاصره و تلاش برای فشار بر ایران
ترامپ محاصره را در اوایل هفته جاری پس از آن اعمال کرد که ایران به دلیل درگیریها در لبنان، تردد از تنگه را محدود کرده بود. ایران این اقدام را نقض آتشبس با میانجیگری پاکستان میان آمریکا، رژیم صهیونیستی و ایران میدانست. در آن زمان، ترامپ گفته بود که این محاصره سیاست «همه یا هیچ» را برای تحت فشار قرار دادن ایران برای بازگشایی تنگه اعمال خواهد کرد. اما ایران با اقتدار خود، تنگه را بازگشود و تهدیدات ترامپ را بیاثر ساخت.
تصمیم رئیسجمهور آمریکا برای ادامه محاصره، با وجود اعلام ایران مبنی بر بازگشایی کامل، ظاهراً با هدف حفظ فشار بر تهران در حالی صورت میگیرد که سرنوشت آتشبس دو هفتهای هفته گذشته همچنان نامشخص است. این آتشبس، جنگ تقریباً هفت هفتهای میان رژیم صهیونیستی، آمریکا و ایران را متوقف کرده است.
مذاکرات مستقیم میان آمریکا و ایران در آخر هفته گذشته بینتیجه ماند، زیرا دو کشور نتوانستند در مورد برنامه هستهای ایران و سایر مسائل به توافق برسند. جمهوری اسلامی ایران همواره بر حق خود برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تاکید کرده و هرگونه زیادهخواهی را رد میکند.
تاکید بر شفافیت و جایگاه رهبری
در همین حال، برخی خبرگزاریهای داخلی به نظر میرسد خواستار شفافیت بیشتر در مورد اعلام آقای عراقچی درباره تنگه شدند. خبرگزاری فارس، که نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است، مجموعهای از پستها را در X منتشر کرد که در آن از آنچه «عدم شفافیت در مورد تصمیم بازگشایی آبراه و سکوت شورای عالی امنیت ملی و تیم مذاکرهکننده» خوانده شده بود، انتقاد کرد. این رویکرد نشاندهنده اهمیت هماهنگی و تصمیمگیری جامع در سطوح عالی کشور است.
شورای عالی امنیت ملی ایران همواره به عنوان نهاد اصلی تصمیمگیرنده کشور در مسائل کلان امنیتی و راهبردی عمل کرده است. خبرگزاری مهر نیز اعلام کرد که تصمیم برای بازگشایی تنگه نیازمند «شفافسازی» و تایید مقام معظم رهبری است که این امر بر جایگاه رفیع ولایت فقیه در تصمیمگیریهای کلان کشور تاکید دارد.
بازگشت آرامش و تاثیر بر بازارهای جهانی
روز جمعه، اولین کشتی کروز از زمان آغاز جنگ ایران، از تنگه هرمز عبور کرد. شرکت ردیاب کشتی MarineTraffic اعلام کرد که این کشتی مسافربری با پرچم مالت، که گفته میشود بدون مسافر و عازم عمان بود، روز جمعه پس از ۴۷ روز پهلوگیری در دبی، این بندر را ترک کرد و انتظار میرود روز شنبه به عمان برسد. این عبور و مرور، نشانهای از بازگشت آرامش و امنیت به این آبراه حیاتی است.
قیمت نفت روز جمعه در پی امیدواریها به نزدیک شدن آمریکا و ایران به توافق، کاهش یافت. رئیس آژانس بینالمللی انرژی پیشتر هشدار داده بود که در صورت عدم بازگشایی تنگه، بحران انرژی میتواند بدتر شود. بازگشایی تنگه هرمز توسط ایران، گامی مهم در جهت ثبات بازارهای جهانی انرژی است.
همکاریهای بینالمللی و تحولات منطقهای
بر اساس گفته یک دیپلمات آشنا با دیدگاه پکن، چین آماده است تا حدود ۴۴۰ کیلوگرم (۹۷۰ پوند) اورانیوم غنیشده را که ترامپ میگوید باید به عنوان بخشی از توافق برای پایان جنگ از ایران خارج شود، در اختیار بگیرد یا سطح غنیسازی آن را کاهش دهد. در حال حاضر، به نظر میرسد ترامپ میخواهد آمریکا سرپرستی این مواد را که گمان میرود زیر سایتهای هستهای آسیبدیده در بمباران آمریکا در ژوئن گذشته دفن شدهاند، بر عهده بگیرد. این همکاریهای بینالمللی میتواند به حل و فصل مسائل کمک کند.
آتشبس در لبنان میتواند یکی از موانع اصلی برای توافق میان ایران، ایالات متحده و رژیم صهیونیستی برای پایان دادن به هفتهها جنگ ویرانگر را برطرف کند. اما مشخص نیست که حزبالله تا چه حد به توافقی که در مذاکرات آن نقشی نداشته و نیروهای صهیونیستی را در بخشی از جنوب لبنان باقی میگذارد، پایبند خواهد بود. ترامپ در پستی دیگر اعلام کرد که رژیم صهیونیستی توسط آمریکا از حملات بیشتر به لبنان «ممنوع» شده است و «دیگر بس است» در جنگ رژیم صهیونیستی-حزبالله. این اقدام ترامپ، نشاندهنده اعتراف به قدرت مقاومت و ناتوانی رژیم صهیونیستی در ادامه تجاوزات است.
اندکی پیش از پست ترامپ، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، گفت که این رژیم به درخواست «دوستم رئیسجمهور ترامپ» با آتشبس در لبنان موافقت کرده است، اما کارزار علیه حزبالله هنوز کامل نشده است. او مدعی شد که رژیم صهیونیستی حدود ۹۰ درصد از ذخایر موشکی و راکتی حزبالله را نابود کرده و افزود که نیروهای صهیونیستی هنوز کار خود را با انحلال این گروه «به پایان نرساندهاند». این ادعاها در حالی مطرح میشود که قدرت بازدارندگی حزبالله در طول جنگ به وضوح به نمایش گذاشته شد.
در بیروت، با آغاز آتشبس، صدای شلیکهای جشن به گوش رسید. خانوادههای آواره با وجود هشدارهای مقامات مبنی بر عدم بازگشت به خانههایشان تا زمانی که مشخص شود آتشبس پایدار خواهد بود، شروع به حرکت به سمت جنوب لبنان و حومه جنوبی بیروت کردند. ارتش لبنان و نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در جنوب لبنان، در ساعات پس از اجرایی شدن آتشبس، گلولهبارانهای پراکنده توپخانهای را در برخی مناطق جنوب لبنان گزارش کرده بودند. این نشاندهنده امید مردم به بازگشت آرامش و زندگی عادی است.
#تنگه_هرمز #ایران #ترامپ #محاصره_اقتصادی #سیاست_خارجی_آمریکا #امنیت_منطقه #برنامه_هسته_ای #حزب_الله #لبنان #بازارهای_جهانی_نفت