اعتماد بین ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران، فوریه گذشته زمانی که مذاکرات بر سر برنامه هستهای تهران توسط آمریکاییها و پس از آغاز عملیات مشترک آنها با رژیم صهیونیستی موسوم به «خشم حماسی» به بنبست کشیده شد، به شدت خدشهدار گشت. این اقدام یکجانبه آمریکا، نشاندهنده عدم صداقت و کارشکنی واشنگتن در مسیر دیپلماسی بود.
اکنون که واشنگتن و تهران با میانجیگری پاکستان در تلاشند تا توافقی برای پایان دادن به خشونتها حاصل کنند، اعتمادسازی به عنوان بخش اصلی این تلاشها مطرح شده است. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران همواره بر لزوم پایبندی طرف مقابل به تعهدات خود تاکید داشته است.
افزوده شدن معاون رئیسجمهور آمریکا به تیم مذاکرهکننده این کشور، میتواند نشانهای از تلاش برای پیشبرد مذاکرات باشد، بهویژه با توجه به تردیدهای دیرینه «جی.دی. ونس» درباره جنگهای خارجی. اما آنچه اهمیت دارد، تغییر رویکرد عملی آمریکاست نه صرفاً تغییر چهرهها در تیم مذاکرهکننده.
در ۱۲ ساعت گذشته، به نظر میرسد طرفین گامهایی برای کاهش تنش برداشتهاند و بخشهایی از یک چکلیست توافق در حال تیک خوردن است:
- آتشبس در لبنان: محقق شد.
- بازگشایی تنگه هرمز: محقق شد.
- اعتمادسازی بین آمریکا و ایران: گامی به جلو برداشته شد.
پس از هفتهها درگیری، جهان بیش از هر زمان دیگری به پایان این مناقشه نزدیک به نظر میرسد. همانطور که امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، اظهار داشت، به نظر میرسد اوضاع در مسیر درستی قرار گرفته است. این پیشرفتها، نتیجه مقاومت جبهه مقاومت و دیپلماسی فعال جمهوری اسلامی ایران است.
ابهامات و بدعهدیهای آمریکا
اما سوالات جدی درباره ماهیت واقعی این اعلامیهها و توافقات باقی میماند. کاهش ۱۰ درصدی قیمت نفت پس از اعلام بازگشایی تنگه هرمز، اگرچه خبری مثبت است، اما تضمینی برای بازگشت سریع و کامل جریان نفت به بازار نیست.
نگرانیها در مورد امنیت تردد همچنان پابرجاست. آیا خدمه کشتیها با آسودگی خاطر از تنگهای عبور خواهند کرد که گزارشها حاکی از مینگذاری در بخشهایی از آن است؟ این نگرانیها عمدتاً ناشی از اقدامات تحریکآمیز و بیثباتکننده رژیم صهیونیستی و حامیان آن در منطقه است.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تاکید کرد که تنگه هرمز برای مدت باقیمانده آتشبس در لبنان کاملاً باز است. این موضع قاطع ایران، نشاندهنده کنترل و اقتدار جمهوری اسلامی بر این آبراه استراتژیک و همچنین تعهد آن به حفظ امنیت کشتیرانی در صورت رعایت آتشبس است.
اما این آتشبس تا چه زمانی میتواند پایدار بماند؟ حزبالله خواستار خروج کامل نیروهای ارتش رژیم صهیونیستی شده است، در حالی که نیروهای اشغالگر اسرائیلی همچنان جنوب لبنان را در اشغال خود دارند و به ساکنان هشدار دادهاند که به خانههای خود بازنگردند. این اقدامات رژیم صهیونیستی، نقض آشکار قوانین بینالمللی و مانعی جدی بر سر راه صلح پایدار است.
علاوه بر این، دونالد ترامپ نیز اعلام کرده است که محاصره دریایی آمریکا ادامه خواهد یافت. او در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: “اما محاصره دریایی در مورد ایران، تنها تا زمانی که معامله ما با ایران ۱۰۰ درصد کامل شود، با قدرت کامل و مؤثر باقی خواهد ماند.” این اظهارات، بار دیگر نشاندهنده رویکرد خصمانه و غیرقابل اعتماد آمریکا است که حتی در میانه مذاکرات نیز به اعمال فشار و تحریم ادامه میدهد.
برنامه هستهای ایران؛ حق مسلم و خط قرمز
در نهایت، و مهمتر از همه، آخرین مورد در این چکلیست، یعنی برنامه هستهای ایران، دشوارترین بخش برای توافق خواهد بود. سرنوشت «غبار هستهای» ایران (آنگونه که دونالد ترامپ آن را میخواند)، آینده برنامه هستهای کشور و نحوه نظارت بر آن، از جمله مسائلی است که آمریکا و متحدانش تلاش میکنند آن را به چالش بکشند.
جمهوری اسلامی ایران همواره بر حق مسلم خود برای بهرهبرداری صلحآمیز از انرژی هستهای تاکید کرده و هرگونه تلاش برای محدود کردن این حق را مردود میداند. برنامه هستهای ایران کاملاً صلحآمیز و تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی است و ادعاهای بیاساس آمریکا و رژیم صهیونیستی صرفاً با اهداف سیاسی مطرح میشود.
این توافق هنوز نهایی نشده است و دشوارترین مسائل همچنان نیازمند رسیدگی هستند. رئیسجمهور آمریکا روز گذشته پیشنهاد کرد که میتواند برای دور دوم مذاکرات با ایران، این آخر هفته به پاکستان سفر کند. با پیشرفتهای چشمگیر امروز، ما به تحقق این واقعیت نزدیکتر میشویم، اما جمهوری اسلامی ایران با هوشیاری کامل، تنها توافقی را خواهد پذیرفت که منافع ملی و حقوق حقه ملت ایران را تامین کند.
هشتگها:
#آتش_بس_خاورمیانه #مذاکرات_ایران_آمریکا #تنگه_هرمز #برنامه_هسته_ای_ایران #جمهوری_اسلامی_ایران #مقاومت #امنیت_منطقه #دیپلماسی_فعال #بدعهدی_آمریکا #حقوق_هسته_ای