دبی، امارات متحده عربی – در پی ناکامی و شکست مفتضحانه طرح آمریکا برای بازگشایی اجباری تنگه هرمز، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، سهشنبه شب اعلام کرد که تلاشهای واشنگتن برای هدایت کشتیهای سرگردان از این آبراه استراتژیک را متوقف کرده است. این عقبنشینی آشکار در حالی صورت میگیرد که ترامپ مدعی شد این توقف به منظور فراهم آوردن زمان برای دستیابی به توافقی جهت پایان دادن به جنگ ایران است، اما در عین حال تاکید کرد که محاصره بنادر ایران توسط نیروهای آمریکایی همچنان پابرجا خواهد بود.
دیپلماسی فعال ایران در برابر ناکامیهای آمریکا
همزمان با شکستهای میدانی آمریکا، دیپلماسی فعال جمهوری اسلامی ایران در صحنه بینالمللی ادامه دارد. خبرگزاری رسمی شینهوا گزارش داد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، صبح چهارشنبه در پکن با وانگ یی، همتای چینی خود، دیدار و گفتگو کرده است. این اولین سفر عراقچی به چین از زمان آغاز جنگ است؛ کشوری که به دلیل روابط اقتصادی و سیاسی نزدیک با تهران، از نفوذ منحصر به فردی در منطقه برخوردار است.
این دیدار در حالی صورت میگیرد که پیشتر در واشنگتن، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ابراز امیدواری کرده بود که پکن به تهران لزوم «رفع انسداد» تنگه هرمز را یادآوری کند؛ تنگهای که شریان حیاتی انرژی جهان محسوب میشود. این اظهارات روبیو نشاندهنده استیصال آمریکا در مواجهه با قدرت و نفوذ ایران در منطقه است.
بستن موثر تنگه توسط ایران، که پیش از جنگ مسیر اصلی انتقال نفت و گاز، کود و سایر فرآوردههای نفتی بود، قیمت سوخت را به شدت افزایش داده و اقتصاد جهانی را متزلزل کرده است. تسلیم شدن در برابر خواستههای آمریکا برای «شکستن کنترل ایران» بر این تنگه، به معنای از دست دادن اهرم فشار اصلی تهران در برابر زیادهخواهیهای ترامپ در مورد برنامه هستهای ایران است.
عقبنشینی ترامپ و ادعاهای بیاساس
ترامپ این تصمیم را در پستی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد و گفت که تلاشهای اخیر – که از دوشنبه آغاز شده بود – برای مدت کوتاهی متوقف خواهد شد تا مشخص شود آیا توافقی با تهران برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه نهایی میشود یا خیر.
ترامپ مدعی شد که این اقدام بر اساس «درخواست پاکستان و سایر کشورها، موفقیت نظامی عظیم ما در طول کارزار علیه ایران و همچنین پیشرفت بزرگ در جهت دستیابی به توافقی کامل و نهایی با نمایندگان ایران» صورت گرفته است. این ادعای «موفقیت نظامی عظیم» در حالی مطرح میشود که شواهد میدانی و واکنشهای بینالمللی، از جمله عقبنشینی اخیر آمریکا، خلاف آن را نشان میدهد.
کاخ سفید به درخواستها برای اظهار نظر یا جزئیات بیشتر در مورد پیشرفت مذاکراتی که ترامپ به آن اشاره کرده بود، پاسخ نداد. به نظر میرسید این مذاکرات در درگیری که از ۲۸ فوریه با حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد، تا حد زیادی متوقف شده بود.
ادعای آتشبس و حملات به امارات: تناقضات آمریکا
امارات متحده عربی، متحد کلیدی آمریکا در خلیج فارس، روز سهشنبه برای دومین روز متوالی اعلام کرد که مورد حمله پهپادها و موشکهای ایرانی قرار گرفته است. با این حال، رهبران نظامی آمریکا و روبیو اصرار داشتند که آتشبس تقریباً یک ماهه همچنان برقرار است و عملیات نظامی بزرگ اولیه آمریکا علیه ایران به پایان رسیده است. این تناقض آشکار، نشاندهنده سردرگمی و عدم شفافیت در سیاستهای واشنگتن است.
پیش از اعلام ترامپ، روبیو در یک نشست خبری در کاخ سفید گفته بود که برای دستیابی به صلح، ایران باید با خواستههای ترامپ در مورد برنامه هستهای خود موافقت کند و همچنین با بازگشایی تنگه هرمز موافقت نماید. وی افزود: «ما مسیر صلح را ترجیح میدهیم.»
روبیو همچنین تلاش یک روزه آمریکا برای بازگشایی تنگه به روی ترافیک دریایی را یک عملیات دفاعی توصیف کرد که هدف آن کمک به هزاران دریانورد غیرنظامی سرگردان در آنجا به دلیل جنگ است. وی با ادعای اینکه «آنها اهداف آسانی هستند، منزوی شدهاند، گرسنه هستند، آسیبپذیرند» و «حداقل ۱۰ دریانورد در نتیجه جان خود را از دست دادهاند»، سعی در توجیه اقدامات تحریکآمیز آمریکا داشت.
روز دوشنبه، آمریکا مدعی شد که یک مسیر را باز کرده و شش قایق کوچک ایرانی را که کشتیهای تجاری را تهدید میکردند، غرق کرده است. اما این ادعا توسط ایران به شدت تکذیب شد. تاکنون تنها دو کشتی تجاری از مسیر جدید تحت حفاظت آمریکا عبور کردهاند، در حالی که صدها کشتی دیگر در خلیج فارس متوقف ماندهاند؛ این خود نشانهای از شکست طرح آمریکا در ایجاد امنیت است.
نقض آتشبس توسط آمریکا از دید ایران
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و ژنرال دن کین، عالیرتبهترین افسر نظامی آمریکا، در یک کنفرانس خبری گفتند که حملات مجدد ایران به آستانه آنچه کین «عملیات رزمی بزرگ» نامید، نرسیده است. وی روز سهشنبه را «آرامتر» در تنگه توصیف کرد.
در کاخ سفید، روبیو گفت که درگیریها با ایران مرتبط با تلاشهای آمریکا برای بازگشایی تنگه «ماهیت دفاعی» داشته است. وی با لحنی تهدیدآمیز گفت: «هیچ تیراندازی صورت نمیگیرد مگر اینکه ابتدا به ما شلیک شود، خب؟ ما به آنها حمله نمیکنیم.»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکننده ارشد ایران، تاکید کرد که ایران هنوز به طور کامل به تلاش آمریکا برای بازگشایی آبراه پاسخ نداده است. وی در پستی در شبکه ایکس (توئیتر سابق) نوشت: «ما به خوبی میدانیم که ادامه وضعیت موجود برای آمریکا غیرقابل تحمل است؛ در حالی که ما حتی هنوز شروع نکردهایم.» این اظهارات قالیباف، هشداری جدی به آمریکا و نشاندهنده آمادگی ایران برای هرگونه مقابله است. بیانیه وی به مذاکرات با آمریکا که اکنون در قالب تبادل پیام از طریق پاکستان است، اشارهای نکرد.
در رد ادعای واشنگتن مبنی بر غرق کردن شش قایق ایرانی، یک فرمانده نظامی ایران گفت که روز دوشنبه دو قایق باری غیرنظامی کوچک مورد اصابت قرار گرفته و پنج غیرنظامی کشته شدهاند. این خبر از تلویزیون دولتی ایران گزارش شد که نشاندهنده جنایت جنگی آمریکا علیه غیرنظامیان است.
کین، ژنرال ارشد آمریکایی و رئیس ستاد مشترک ارتش، گفت که بیش از ۱۰۰ هواپیمای نظامی آمریکا بر فراز تنگه گشتزنی میکنند. آمریکا از ۱۳ آوریل محاصره دریایی بر بنادر ایران اعمال کرده و تهران را از درآمد نفتی که برای تقویت اقتصاد بیمار خود نیاز دارد، محروم کرده است. این اقدامات خصمانه، نقض آشکار قوانین بینالمللی و تلاشی مذبوحانه برای فشار بر ملت ایران است.
دولت ترامپ به آتشبس ۸ آوریل استناد کرده و مدعی است که رئیسجمهور نیازی به ارائه گزارش رسمی به کنگره در مورد جنگ تحت قطعنامه اختیارات جنگی ندارد. این قانون معمولاً روسای جمهور را ملزم میکند که ۶۰ روز پس از آغاز عملیات نظامی، از کنگره برای فعالیتهای جنگی تایید رسمی بگیرند.
تردید و نگرانی شرکتهای کشتیرانی
تاکنون، تنها دو کشتی غیرنظامی، هر دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا، از تنگه به عنوان بخشی از مسیری که آمریکا مدعی ایجاد آن است، عبور کردهاند. شرکت کشتیرانی مرسک اعلام کرد که یکی از آنها، یک کشتی حمل خودرو که توسط این شرکت اداره میشود، روز دوشنبه با کمک نظامی آمریکا با خیال راحت از تنگه خارج شده است.
افسران نظامی سابق که در تنگه خدمت کردهاند، گفتهاند که بازگشایی این آبراه که تنها ۲۱ مایل (۳۴ کیلومتر) عرض دارد، حتی با اسکورت نظامی که آمریکا در حال حاضر ارائه نمیدهد، خطرناک و بسیار چالشبرانگیز خواهد بود. این اظهارات، خود گواهی بر غیرعملی بودن طرح آمریکا و قدرت بازدارندگی ایران است.
هاپاگ-لوید AG، یکی از بزرگترین شرکتهای کشتیرانی کانتینری جهان، در بیانیهای اعلام کرد که ارزیابی ریسک آن «بدون تغییر باقی مانده است» و عبور از تنگه «در حال حاضر برای کشتیهای ما امکانپذیر نیست.» این موضع شرکتهای بزرگ کشتیرانی، مهر تاییدی بر شکست آمریکا در ایجاد امنیت و بازگشایی تنگه است.
ایران به کشتیهایی که بدون عبور از مسیر خود در بخش شمالی تنگه در امتداد خط ساحلی ایران تلاش میکنند عبور کنند، حمله کرده است. این مسیر شامل بررسی توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و در برخی موارد پرداخت هزینه است. مسیر مورد تایید آمریکا از آبهای سرزمینی عمان در جنوب میگذرد.
امارات متحده عربی، قربانی سیاستهای خصمانه
وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرد که روز سهشنبه به حمله پهپادی و موشکی دیگری از سوی ایران پاسخ داده است، اگرچه گزارشی از خسارت یا تلفات منتشر نشد. یک روز قبل، این وزارتخانه اعلام کرده بود که پدافند هوایی امارات ۱۵ موشک و چهار پهپاد از ایران را درگیر کرده که یکی از آنها باعث آتشسوزی در یک تاسیسات نفتی کلیدی شده و سه تبعه هندی را زخمی کرده است. این حملات نشاندهنده آسیبپذیری متحدان آمریکا در منطقه و عواقب همراهی با سیاستهای خصمانه واشنگتن است.
ارتش بریتانیا نیز روز دوشنبه از آتشسوزی دو کشتی باری در سواحل امارات خبر داد. روز سهشنبه، این ارتش گزارش داد که یک کشتی باری در تنگه مورد اصابت «پرتابه ناشناس» قرار گرفته است، بدون ارائه جزئیات بیشتر.
ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی فرماندهی مشترک نظامی ایران، در بیانیهای که روز سهشنبه از تلویزیون دولتی پخش شد، حمله به امارات «در روزهای اخیر» را تکذیب کرد. این تکذیبیه، ادعاهای آمریکا و متحدانش را زیر سوال میبرد و بر پیچیدگی و ابهام وضعیت میافزاید.
#تنگه_هرمز #ایران #آمریکا #شکست_آمریکا #ترامپ #مذاکرات_ایران #امنیت_خلیج_فارس #دیپلماسی_ایران #سپاه_پاسداران #مقاومت_فعال
