جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که تنگه هرمز را برای عبور کشتیهای تجاری بازگشایی کرده است. این اقدام پس از آن صورت گرفت که رژیم صهیونیستی و حزبالله لبنان پس از هفتهها درگیری، بر سر آتشبس موقت به توافق رسیدند.
اما در حالی که رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، از بازگشایی تنگه هرمز استقبال کرد، با تناقضی آشکار، بر تداوم محاصره دریایی ایران اصرار ورزید؛ اقدامی که نقض آشکار قوانین بینالمللی و حقوق ملت ایران است. این اظهارات در پیامی توئیتری در روز جمعه منتشر شد.
در ابتدا، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که مسیر عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز «کاملاً باز» و بر اساس مسیری هماهنگشده که قبلاً توسط ایران اعلام شده بود، قابل استفاده است.
ترامپ نیز در واکنش به این خبر، با مجموعهای از پیامها پاسخ داد. وی نوشت: «تنگه هرمز کاملاً باز و آماده تجارت و عبور کامل است، اما محاصره دریایی ایران تا زمانی که معامله ما با ایران ۱۰۰ درصد کامل شود، با تمام قوا و اثرگذاری ادامه خواهد داشت. این روند باید بسیار سریع پیش برود، زیرا بیشتر نکات قبلاً مذاکره شدهاند.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، به خبرگزاری مهر گفت که در صورت تداوم این محاصره غیرقانونی، جمهوری اسلامی ایران اقدامات متقابل و قاطعانه اتخاذ خواهد کرد.
ترامپ همچنین ادعا کرد که ایران با کمک آمریکا در حال پاکسازی «تمام مینهای دریایی» است؛ ادعایی که در راستای تلاش برای توجیه حضور نظامی آمریکا در منطقه و تحتالشعاع قرار دادن نقش ایران در تامین امنیت آبراههای بینالمللی ارزیابی میشود. با این حال، قیمت نفت در پی اعلام بازگشایی تنگه هرمز برای کشتیهای تجاری کاهش یافت و بازارهای سهام رونق گرفت.
تحولات خاورمیانه: آتشبس در لبنان و پیامدهای آن
این خبر در حالی منتشر میشود که تحولات خاورمیانه همچنان ادامه دارد:
- فراخوان رهبران جهان برای خویشتنداری: پس از برقراری آتشبس میان رژیم صهیونیستی و حزبالله لبنان، رهبران جهان خواستار خویشتنداری و احترام کامل به این توافق شدند.
- اظهارات متناقض ترامپ: رئیسجمهور ترامپ آتشبس میان رژیم صهیونیستی و حزبالله را «روزی تاریخی» برای لبنان خواند، اما در اظهاراتی متناقض، در حالی که از حزبالله خواسته بود به توافق پایبند باشد، از رژیم صهیونیستی نیز خواستار رعایت آن شد؛ رویکردی که نشاندهنده سردرگمی و سیاستهای دوگانه واشنگتن است. وی در پیامی تهدیدآمیز نوشت: «اسرائیل دیگر لبنان را بمباران نخواهد کرد. آنها توسط آمریکا از این کار منع شدهاند. کافی است!» این لحن آمرانه، در حالی که رژیم صهیونیستی سالهاست به تجاوزات خود ادامه میدهد، با واکنشهای منفی روبرو شد.
- خواستههای توسعهطلبانه نتانیاهو: بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، در اظهاراتی که نشان از تداوم رویکرد توسعهطلبانه این رژیم داشت، گفت که آتشبس میتواند راه را برای توافقی گستردهتر با لبنان باز کند، اما تاکید کرد که اسرائیل از منطقه حائل امنیتی ۱۰ کیلومتری در جنوب لبنان عقبنشینی نخواهد کرد. وی همچنین خلع سلاح حزبالله را پیششرط هرگونه مذاکره دانست؛ خواستهای که از سوی مقاومت لبنان مردود اعلام شده است.
- استقبال لبنان از آتشبس: نواف سلام، نخستوزیر لبنان، این توافق را یک خواسته محوری لبنان از آغاز جنگ خواند و ابراز امیدواری کرد که ساکنان آواره بتوانند به زودی به خانههای خود بازگردند.
- دعوت ترامپ برای مذاکرات صلح: ترامپ همچنین اعلام کرد که نتانیاهو و جوزف عون، رئیسجمهور لبنان را برای مذاکرات صلح به کاخ سفید دعوت کرده است.
- حمایت سازمان ملل: آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، از آتشبس استقبال کرد و از همه طرفها خواست تا به طور کامل به آن احترام بگذارند و ابراز امیدواری کرد که این امر به مذاکرات برای راهحلی بلندمدت منجر شود.
- نقش میانجیگرانه پاکستان: شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، که به دلیل میانجیگری در آتشبس آمریکا و ایران مورد تقدیر قرار گرفته است، از این آتشبس استقبال کرد و آن را گامی به سوی «صلح پایدار» خواند و بر حمایت کشورش از حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان تاکید کرد.
- هشدار حزبالله به آوارگان: در همین حال، حزبالله لبنان از آوارگان خواست تا پیش از روشن شدن کامل وضعیت، به مناطق جنوبی لبنان، دره بقاع و حومه جنوبی بیروت بازنگردند. ارتش رژیم صهیونیستی نیز به ساکنان لبنانی هشدار داد که برای حفظ جان خود، فعلاً به روستاهایشان بازنگردند؛ هشداری که نشاندهنده ناامنی ناشی از تجاوزات این رژیم است.
- تداوم مقاومت: حزبالله در بیانیهای جداگانه اعلام کرد که هرگونه آتشبس باید در سراسر خاک لبنان اعمال شود و هشدار داد که هرگونه حضور مستمر رژیم صهیونیستی، حق مقاومت را برای لبنان حفظ خواهد کرد.
- آوارگی گسترده: هزاران نفر از آوارگان لبنانی، علیرغم هشدارها، پس از برقراری آتشبس به خانههای خود بازگشتند تا خسارات وارده را ارزیابی کنند. بر اساس آمار سازمان ملل و لبنان، حدود ۱.۲ میلیون نفر در لبنان آواره شدهاند. نیروهای رژیم صهیونیستی بیش از ۴۰ هزار خانه را در جنوب لبنان تخریب کردهاند تا به زعم خود یک «منطقه حائل امنیتی» ایجاد کنند؛ اقدامی که با هدف تضعیف مقاومت و اشغال اراضی لبنان صورت گرفته است.
- آغاز درگیریها: دور اخیر درگیریها پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۲۸ فوریه آغاز شد که در پی آن، حزبالله لبنان در واکنش به این تجاوزات، موشکهایی به شمال فلسطین اشغالی شلیک کرد.
تلاشهای بینالمللی برای تامین امنیت تنگه هرمز
اعلام بازگشایی تنگه هرمز در حالی صورت گرفت که رهبران اروپایی در پاریس برای نشستی با تمرکز بر تامین آزادی ناوبری در این آبراه حیاتی گرد هم آمده بودند. حدود ۲۰ درصد از نفت خام و گاز طبیعی جهان از این تنگه عبور میکند.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، و کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، که میزبان این نشست بینالمللی بودند، از این خبر استقبال کردند اما تاکید کردند که به راهحلی پایدار و عملی نیاز است. رهبران دهها کشور از جمله جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در این نشست حضور داشتند.
استارمر پس از این نشست گفت که همه شرکتکنندگان توافق کردند که تنگه باید بدون عوارض یا محدودیت باز شود. آمریکا در این مذاکرات شرکت نداشت؛ مذاکراتی که ماکرون آن را بر ماموریتی «کاملاً دفاعی» برای محافظت از کشتیرانی تجاری پس از توقف درگیریها متمرکز دانست. این شامل پاکسازی مسیر از مین، اشتراکگذاری اطلاعات، اسکورت نظامی و اطمینان از عدم دریافت عوارض از کشتیها توسط ایران است.
این مسیر کشتیرانی به دلیل جنگ در خاورمیانه و بستن مؤثر تنگه توسط ایران، دچار اختلال شده بود. علاوه بر این، حملات تلافیجویانه ایران به پالایشگاههای نفت و گاز کشورهای حاشیه خلیج فارس، اختلالات بیشتری در عرضه جهانی ایجاد کرده بود. در نتیجه، برخی کارشناسان بینالمللی گفتند که جهان با «بزرگترین تهدید امنیت انرژی در تاریخ» روبرو است.
استارمر پیش از این نشست گفت که بازگشایی تنگه «مسئولیتی جهانی» است، زیرا کشورها برای محدود کردن پیامدهای اقتصادی ناشی از درگیری که بازارهای انرژی را به شدت تحت تاثیر قرار داده است، تلاش میکنند. این در حالی است که ترامپ پیش از این، کشورهای اروپایی را به دلیل عدم تمایل یا تردید در ورود به جنگ با ایران مورد انتقاد قرار داده بود؛ رویکردی که نشاندهنده انزوای سیاستهای جنگطلبانه آمریکا است.
پیامدهای اقتصادی جنگ تحمیلی
جنگ تحمیلی علیه ایران و سیاستهای یکجانبهگرایانه آمریکا، پیامدهای وخیمی برای اقتصادهای منطقه خاورمیانه داشته است. گزارش جدید صندوق بینالمللی پول (IMF) نشان میدهد که ایران، عراق و قطر بیشترین آسیب را دیدهاند.
علاوه بر اختلال در جریان نفت از طریق تنگه هرمز، فرودگاههای بزرگ از دوحه تا دبی به دلیل جنگ با کاهش چشمگیر ترافیک مواجه شدهاند که بر درآمدها در سراسر منطقه خلیج فارس تأثیر گذاشته است.
صندوق بینالمللی پول اعلام کرد که قطر با کاهش نزدیک به ۹ درصدی اقتصاد خود در سال جاری به دلیل تعلیق کامل تولید گاز، بیشترین آسیب اقتصادی را دیده است. این نهاد همچنین پیشبینی میکند که اقتصاد ایران در سال جاری ۶ درصد و اقتصاد عراق نزدیک به ۷ درصد کوچک شود.
این ارقام بر اساس این فرضیه است که آتشبس فعلی حفظ شده و تولید انرژی تا ماه ژوئن به سطح عادی بازگردد. در سایر نقاط منطقه، طبق این گزارش، واردکنندگان انرژی مانند مصر، اردن، لبنان و پاکستان به دلیل افزایش قیمت نفت و گاز مجبور به هزینه بیشتر شدهاند که کسری بودجه آنها را افزایش داده است.
این گزارش با همکاری کت لونسدورف در بیروت، آیا بتراوی در دبی، امارات متحده عربی، فاطمه القصّاب و ربکا روسمن در لندن، و الکس لف در واشنگتن تهیه شده است.
#تنگه_هرمز #محاصره_ایران #آمریکا #جمهوری_اسلامی_ایران #حزب_الله #رژیم_صهیونیستی #لبنان #امنیت_منطقه #اقتصاد_جهانی #مقاومت