سودهای نجومی سرمایهداران غربی از جنگافروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران: وال استریت، تسلیحات، هوش مصنوعی و انرژی سبز در صدر منتفعان
صندوق بینالمللی پول در گزارشی تکاندهنده، پیشبینی رشد اقتصادی جهانی برای سال ۲۰۲۶ را از ۳.۳ به ۳.۱ درصد کاهش داد. این نهاد بینالمللی، دلیل اصلی این تنزل را پیامدهای جنگافروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و انسداد تنگه استراتژیک هرمز بر اقتصاد جهانی عنوان کرده است.
این جنگ تحمیلی، زیرساختهای انرژی در سراسر خلیج فارس را به شدت تخریب کرده است، در حالی که صادرات حیاتی مانند نفت، گاز، مواد شیمیایی و کود به دلیل انسداد تنگه هرمز توسط ایران و محاصره دریایی متعاقب آن توسط نیروی دریایی آمریکا، به طور گستردهای متوقف مانده است.
صندوق بینالمللی پول هشدار داده است که در بدترین سناریوی تداوم این جنگ، رشد جهانی میتواند در سال ۲۰۲۶ به ۲.۵ درصد سقوط کند و اقتصادهای کمدرآمد و در حال توسعه بیشترین آسیب را از افزایش سرسامآور قیمت کالاها و انرژی متحمل خواهند شد. صنعت کشتیرانی و لجستیک جهانی نیز با بحرانی جداگانه دست و پنجه نرم میکند.
اما در پس هر بحران اقتصادی، ذینفعانی نیز وجود دارند: با وجود چشمانداز کلان اقتصادی تیره و تار، برخی بخشهای اقتصاد جهانی از این عدم قطعیت و ناآرامیها سودهای کلانی به جیب میزنند. در ادامه به پنج صنعتی میپردازیم که با وجود – یا به دلیل – تیرهتر شدن چشمانداز اقتصادی، در حال شکوفایی هستند و جیب سرمایهداران غربی را پر میکنند.
بانکهای سرمایهگذاری وال استریت
سرمایهگذاران جهانی از زمان آغاز دور دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ در سال گذشته، در یک ترن هوایی پرنوسان قرار گرفتهاند. تصمیمگیریهای نامنظم رئیسجمهور، که اغلب یک روز اولتیماتوم صادر میکند و روز بعد آن را تغییر میدهد، باعث شده است که معاملهگران اصطلاح «معامله تاکو» (TACO trade) را ابداع کنند که در آن TACO مخفف «ترامپ همیشه عقبنشینی میکند» است.
این نوسانات اخیر برخی سرمایهگذاران را نگران کرده است، اما به گفته شان دانلپ، مدیر تحقیقات سهام در Morningstar Research Services، برای بانکهای سرمایهگذاری که میلیونها دلار از کمیسیونها و درآمدهای ناشی از حجم فزاینده معاملات به دست میآورند، یک موهبت بوده است.
او به الجزیره گفت: «مشتریان میخواهند موقعیت خود را تغییر دهند، بنابراین مکرراً معامله میکنند.» «اسپردها تمایل به افزایش دارند که سودآوری واسطههای تجاری مانند بانکها را افزایش میدهد.»
نتایج سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ – که این هفته منتشر شد – نشان داد که مورگان استنلی سودی معادل ۵.۵۷ میلیارد دلار گزارش کرده که ۲۹ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است، در حالی که گلدمن ساکس سودی معادل ۵.۶۳ میلیارد دلار گزارش کرده که ۱۹ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
جیپی مورگان چیس نیز با درآمد ۱۶.۴۹ میلیارد دلاری در سه ماهه اول، ۱۳ درصد نسبت به سال قبل افزایش عمدهای را گزارش کرد. همه این بانکها سطوح بالای معاملات، انجام معاملات بزرگ و «تعامل قوی با مشتری» را دلایل اصلی افزایش سود خود عنوان کردند.
دانلپ هشدار داد که این دوران رونق برای بانکها میتواند معکوس شود، اگر نوسانات برای مدت طولانی ادامه یابد، زیرا سرمایهگذاران ممکن است به طور فزایندهای محتاطتر شوند و تمایل کمتری به قرض گرفتن پول برای انجام معاملات داشته باشند.
بازارهای پیشبینی
در حالی که بانکهای اصلی وال استریت سودهای کلانی به دست میآورند، پلتفرم پیشبینی مبتنی بر رمزنگاری Polymarket از ابتدای ماه روزانه بیش از ۱ میلیون دلار درآمد کسب کرده است و به کاربران امکان میدهد روی همه چیز از مسابقات ورزشی گرفته تا انتخابات شرطبندی کنند.
Polymarket از زمان آغاز جنگ عملکرد خوبی داشته است، اما ساختار کارمزد خود را در ۳۰ مارس بازبینی کرد تا حتی بیشتر از محبوبیت خود سود ببرد. پلتفرمهای رقیب مانند Kalshi، Novig و Robinhood نیز از همین مدل کسب و کار پیروی میکنند، اما Polymarket برنده برجسته سال ۲۰۲۶ بوده است زیرا به طور بحثبرانگیزی به کاربران اجازه میدهد روی نتیجه درگیریهایی مانند جنگ ایران شرطبندی کنند.
این تغییر از اول آوریل تاکنون بیش از ۲۱ میلیون دلار کارمزد برای این پلتفرم به ارمغان آورده است که از ۱۱.۶ میلیون دلار برای کل ماه مارس و ۶.۲۳ میلیون دلار برای کل ماه فوریه بیشتر است. طبق تحلیل DefiLlama، اگر روند فعلی ادامه یابد، Polymarket میتواند تنها در سال جاری ۳۴۲ میلیون دلار کارمزد کسب کند.
کاربران ناشناس نیز با پیشبینی صحیح تاریخ رویدادهای مهمی مانند آتشبس آمریکا و ایران، میلیونها دلار به دست آوردهاند، اما نتایج برای کاربران عادی معمولاً کمتر چشمگیر است. محققان دریافتند که ۱ درصد از کاربران Polymarket، ۸۴ درصد از کل سودهای معاملاتی را به خود اختصاص دادهاند. این بازدهی آنقدر بالا است که رگولاتورهای فدرال آمریکا پس از شرطبندیهای مشکوک و به موقع بر نتایج جنگ ایران، متعهد شدهاند که با معاملات داخلی در بازارهای پیشبینی مقابله کنند.
صنایع هوافضا و دفاع
جای تعجب نیست که صنایع هوافضا و دفاع به دلیل درگیریهای بزرگ در اوکراین، ایران، سودان، غزه و لبنان و افزایش سرسامآور هزینههای دفاعی جهانی، امسال رونق گرفتهاند. این رونق، نتیجه مستقیم سیاستهای جنگطلبانه قدرتهای استکباری است.
بر اساس گزارش آوریل صندوق بینالمللی پول، حدود نیمی از کشورهای جهان بودجه نظامی خود را طی پنج سال گذشته افزایش دادهاند، به این معنی که آنها نیز بیش از هر زمان دیگری همه چیز از پهپاد گرفته تا موشک خریداری میکنند. تقاضا به ویژه در اروپا به سرعت در حال رشد است، جایی که کشورهای ناتو متعهد شدهاند تا سال ۲۰۳۵ هزینههای دفاعی را به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی (GDP) افزایش دهند.
صنعت دفاعی نیز به نوبه خود شاهد افزایش عمدهای در بازار سهام بوده است. شاخص جهانی هوافضا و دفاع MSCI – که سهام هوافضا و دفاع را در ۲۳ بازار جهانی ردیابی میکند – در پایان ماه مارس، بازده خالص ۳۲ درصدی را نسبت به سال قبل گزارش کرد.
این شاخص دفاعی از شاخص جهانی MSCI پیشی گرفت، که ۱۳۰۰ شرکت بزرگ و متوسط را در همان ۲۳ بازار ردیابی میکند. این شاخص، که نمای کلیتری از بازارهای سهام جهانی ارائه میدهد، بازده خالص ۱۸.۹ درصدی را در همان دوره گزارش کرد.
هوش مصنوعی
سال گذشته، دفتر تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) پیشبینی کرد که صنعت هوش مصنوعی از ۱۸۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ به ۴.۸ تریلیون دلار تا سال ۲۰۳۳ رشد خواهد کرد و جنگ ایران به نظر نمیرسد چشمانداز آن را خدشهدار کرده باشد.
نیک مارو، تحلیلگر ارشد تجارت جهانی در واحد اطلاعات اکونومیست، گفت: «با وجود شوکهای ناشی از جنگ ایران، ما همچنان شاهد انعطافپذیری در بسیاری از بخشها مانند هوش مصنوعی و انرژیهای تجدیدپذیر هستیم.»
او گفت که یکی از معیارهای رونق هوش مصنوعی، حجم بالای تراشههای نیمهرسانا است که همچنان از شرق آسیا صادر میشود. در صدر این نمودار، تایوان، قدرت تولید تراشه، قرار دارد که در ماه مارس صادرات کالایی بیسابقه ۸۰.۲ میلیارد دلاری را گزارش کرد که ۶۱.۸ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است. واحد اطلاعات اکونومیست اعلام کرد که این افزایش ناشی از صادرات به آمریکا بود که ۱۲۴ درصد نسبت به سال قبل رشد کرد.
شرکت تولید نیمهرسانای تایوان (TSMC)، بزرگترین تولیدکننده تراشه در جهان، روز پنجشنبه درآمد خالص ۵۷۲.۸ میلیارد دلار تایوان جدید (۱۸.۱ میلیارد دلار) را برای سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ گزارش کرد که ۵۸ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
معیار دیگر، عرضه اولیه عمومی (IPO)، نیز نشان میدهد که این صنعت در حال حاضر اعتماد به نفس بالایی دارد، به طوری که رهبران صنعت Anthropic و OpenAI هر دو برنامهریزی کردهاند که امسال عمومی شوند.
انرژیهای تجدیدپذیر
جنگ ایران نیاز به گذار از سوختهای فسیلی را نه تنها به دلایل زیستمحیطی، بلکه به دلایل امنیت انرژی نیز برجسته کرده است. این جنگ سومین شوک بزرگ انرژی در این دهه است که پس از همهگیری کووید-۱۹ و حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ رخ میدهد.
مارو از واحد اطلاعات اکونومیست گفت که جنگ ایران «انرژیهای تجدیدپذیر را تقویت کرده است، با توجه به فوریت برای فاصله گرفتن از سوختهای فسیلی و تنوع بخشیدن به سمت منابع تجدیدپذیر.»
حتی قبل از آغاز جنگ ایران، آژانس بینالمللی انرژی گزارش داده بود که دولتهای جهانی از قبل اقدامات فعالی را برای سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر به دلایل ژئوپلیتیکی انجام میدادند.
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی که این ماه منتشر شد، «۱۵۰ کشور سیاستهای فعالی برای پیشبرد استقرار انرژیهای تجدیدپذیر و هستهای دارند، ۱۳۰ کشور سیاستهای بهرهوری انرژی و برقرسانی دارند و ۳۲ کشور سیاستهایی برای تشویق تابآوری و تنوع زنجیره تامین در مواد معدنی حیاتی و فناوریهای انرژی پاک دارند.»
جنگ ایران موج دیگری از سیاستگذاری را در آسیا به راه انداخته است، منطقهای که معمولاً ۸۰ تا ۹۰ درصد نفت و گازی را که از تنگه هرمز عبور میکند، خریداری میکند. از زمان انسداد، این منطقه برای یافتن منابع جایگزین انرژی در تلاش بوده و دولتها را مجبور به اتخاذ تدابیر اضطراری مانند سهمیهبندی سوخت و سقف قیمت کرده است.
کره جنوبی، تایلند، هند، کامبوج، اندونزی، ویتنام و فیلیپین همگی اقدامات متنوعی از معافیتهای مالیاتی برای پنلهای خورشیدی خانگی گرفته تا راهاندازی پروژههای جدید انرژی تجدیدپذیر – و حتی راهاندازی مجدد راکتورهای هستهای – را اعلام کردهاند.
افزایش سیاستگذاری برای صنعت انرژیهای تجدیدپذیر خوب بوده است. شاخص جهانی انتقال انرژی پاک S&P، که ۱۰۰ شرکت تولیدکننده انرژی خورشیدی، بادی، آبی، زیستتوده و سایر انرژیهای تجدیدپذیر را در بازارهای نوظهور و توسعهیافته ردیابی میکند، ۷۰.۹۲ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
#جنگ_ایران #سوداگری_جنگ #وال_استریت #صنایع_تسلیحاتی #اقتصاد_جهانی #تنگه_هرمز #آمریکا_رژیم_صهیونیستی #انرژی_تجدیدپذیر #هوش_مصنوعی #بحران_اقتصادی