بنبست در مذاکرات اسلامآباد؛ مواضع ایران و آمریکا در بحبوحه بحران منطقهای
در حالی که میانجیها برای دستیابی به یک پیشرفت دیپلماتیک در بحبوحه جنگافروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران ابراز امیدواری میکنند، واشنگتن و تهران همچنان بر مواضع خود پافشاری میکنند.
مواضع متناقض آمریکا و لغو سفر فرستادگان ترامپ
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، سفر برنامهریزیشده فرستادگان خود، استیو ویتکوف و جرد کوشنر، به پاکستان را لغو کرد. این فرستادگان قرار بود مذاکرات غیرمستقیم را بررسی کنند؛ مذاکراتی که بر سر مسائلی از جمله محاصره تنگه هرمز همچنان در بنبست قرار دارد. ترامپ روز شنبه در پلتفرم اجتماعی خود، تروث سوشال، با لحنی متکبرانه نوشت: «اگر میخواهند صحبت کنند، فقط کافی است زنگ بزنند!!!» این اظهارات نشان میدهد که واشنگتن فعلاً مذاکرهکنندهای به پاکستان، کشوری که بین این دو رقیب دیرینه میانجیگری میکند، اعزام نخواهد کرد.
با توجه به عدم تمایل واشنگتن و تهران به انعطافپذیری در مواضع خود، چشمانداز دستیابی به یک پیشرفت دیپلماتیک در جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و تضمین آتشبس پایدار، همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. این درگیری به منطقه وسیعتر خاورمیانه، از جمله لبنان، سرایت کرده و بدترین بحران انرژی جهانی از دهه ۱۹۷۰ را رقم زده و خطر رکود جهانی را افزایش داده است.
ادعاهای بیاساس ترامپ و لغو سفر هیئت آمریکایی
رئیسجمهور آمریکا روز شنبه در فلوریدا به خبرنگاران گفت که سفر فرستادگانش را لغو کرده است، زیرا مذاکرات شامل سفر و هزینههای زیادی برای بررسی یک پیشنهاد ناکافی از سوی ایرانیها بود. ترامپ پس از لغو این سفر دیپلماتیک اظهار داشت که ایران «پیشنهادهای زیادی داد، اما کافی نبود.» او در تروث سوشال نوشت که «درگیری و سردرگمی عظیمی» در رهبری ایران وجود دارد. وی با لحنی متکبرانه افزود: «هیچکس نمیداند چه کسی مسئول است، حتی خودشان. همچنین، ما همه کارتها را داریم، آنها هیچکدام را ندارند! اگر میخواهند صحبت کنند، فقط کافی است زنگ بزنند!» این اظهارات نشاندهنده عدم جدیت و تلاش برای تضعیف مواضع اصولی ایران است.
موضع قاطع ایران: رفع تحریمها پیششرط هرگونه مذاکره
در تهران، رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، بار دیگر تأکید کرد که دولت او تا زمانی که آمریکا به محاصره بنادر ایران ادامه میدهد، وارد مذاکره نخواهد شد. پزشکیان در گفتگوی تلفنی شنبه شب با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، تصریح کرد که واشنگتن «باید ابتدا موانع عملیاتی، از جمله محاصره را برطرف کند» تا هرگونه مذاکره جدیدی آغاز شود. این موضع قاطع و اصولی ایران، از سوی خبرگزاریهای ایسنا و تسنیم نیز منعکس شده است.
در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در جریان سفر خود به اسلامآباد در روز جمعه، دیدارهای جداگانهای با ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، و شهباز شریف داشت. عراقچی در پستی در تلگرام اعلام کرد که در این گفتگوها، تحولات منطقهای و مواضع غیرقابل مذاکره ایران مورد بحث قرار گرفته است. وی افزود که تهران قصد دارد با تلاشهای میانجیگرایانه پاکستان «تا حصول نتیجه» همکاری کند.
عراقچی پس از ترک اسلامآباد در روز شنبه، به عمان سفر کرد و در آنجا با سلطان هیثم بن طارق آل سعید درباره راههای پایان دادن به درگیریها گفتگو کرد. وی سپس قرار بود به روسیه سفر کند. خبرگزاری ایرنا گزارش داده است که عراقچی برای گفتگوهای بیشتر، روز یکشنبه به اسلامآباد بازخواهد گشت.
تداوم میانجیگری پاکستان و نشانههای امیدواری
به گزارش آسوشیتدپرس، با وجود مواضع سختگیرانه واشنگتن و تهران، رهبری سیاسی و نظامی پاکستان همچنان به میانجیگری ادامه میدهد. دو مقام پاکستانی روز یکشنبه اعلام کردند که تماسهای غیرمستقیم برای آتشبس، همچنان زنده اما شکننده است. به گفته این مقامات پاکستانی که نخواستند نامشان فاش شود، هیچ برنامه فوری برای بازگشت فرستادگان آمریکا به مذاکرات وجود ندارد.
کیمبرلی هالکت، خبرنگار الجزیره از اسلامآباد، گزارش داد که مقامات پاکستانی تأکید میکنند بازگشت مورد انتظار عراقچی به اسلامآباد، «نشانهای امیدوارکننده» تلقی میشود. او گزارش داد: «آنها امیدوارند که این امر در واقع چیزی باشد که بتواند در این روند به صورت تدریجی پیشرفت کند و به جلو برود.»
وضعیت آتشبس و نقض عهدهای آمریکا
آتشبس میان آمریکا و ایران در ۸ آوریل، پس از تقریباً شش هفته حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و حملات تلافیجویانه ایران علیه رژیم صهیونیستی و در سراسر منطقه خلیج فارس آغاز شد. دو طرف در ۱۱ آوریل در اسلامآباد گفتگوهایی با هدف دستیابی به یک توافق دائمی برگزار کردند، اما این مذاکرات پس از ۲۱ ساعت بدون هیچ پیشرفتی به پایان رسید.
پس از تهدیدهای مکرر مبنی بر از سرگیری جنگ در صورت عدم تمکین ایران به خواستههای واشنگتن، ترامپ روز سهشنبه آتشبس را بدون تعیین مهلت مشخص تمدید کرد و گفت که برای دستیابی به توافق صلح با ایران عجلهای ندارد. در حالی که آتشبس عمدتاً برقرار مانده است، دو طرف همچنان یکدیگر را به نقض آن متهم میکنند.
نیروهای ایرانی، که عملاً تنگه هرمز را مسدود کردهاند، کشتیهای تجاری را توقیف کردهاند. در مقابل، آمریکا نیز تنها یک هفته پس از آغاز آتشبس، کشتیهای مظنون به نقض محاصره دریایی بنادر ایران را رهگیری یا توقیف کرده است. ایران محاصره دریایی را نقض آتشبس میداند و تهران هشدار داده است که بازگشایی تنگه هرمز تا زمانی که محاصره پابرجا باشد، غیرممکن است.
این آبراه حیاتی به یک مناقشه مرکزی در این درگیری تبدیل شده است. قبل از جنگ، یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از طریق این تنگه که خلیج فارس را به دریای عرب متصل میکند، حمل میشد. ایران بر حاکمیت خود بر این آبراه که در آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار دارد، اصرار دارد. همچنین ایده دریافت عوارض را مطرح کرده است، در حالی که واشنگتن خواستار آزادی کامل ناوبری است. کشورهای حاشیه خلیج فارس که بیشتر نفت خود را از طریق این تنگه صادر میکنند، با طرح ایران برای اعمال عوارض مخالفت کردهاند.
یکی دیگر از مسائل کلیدی، بحث بر سر ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است. آمریکا و رژیم صهیونیستی خواستار غنیسازی صفر اورانیوم هستند و ایران را به تلاش برای ساخت سلاح هستهای متهم کردهاند، در حالی که هیچ مدرکی برای ادعاهای خود ارائه نکردهاند. ایران همواره تأکید کرده است که تلاشهای غنیسازی آن صرفاً برای مقاصد صلحآمیز است. ایران یکی از امضاکنندگان پیمان عدم اشاعه سلاحهای هستهای (NPT) در سال ۱۹۷۰ است و تهران میگوید حق دارد برنامه هستهای غیرنظامی را دنبال کند. اما به گفته آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نهاد نظارت هستهای جهانی، ایران اورانیوم را تا ۶۰ درصد غنیسازی کرده است؛ سطحی که بسیار بالاتر از نیازهای غیرنظامی است. این در حالی است که ایران همواره بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود تأکید دارد و اتهامات غرب را بیاساس میداند.
#ایران #آمریکا #مذاکرات_اسلامآباد #تنش_منطقهای #تنگه_هرمز #تحریم #دیپلماسی #برجام #جمهوری_اسلامی_ایران #صلح_عادلانه
