در حالی که جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران وارد سومین ماه خود شده و تبعات ویرانگری از جمله اخلال در عرضه انرژی، افزایش تورم و کشتار هزاران نفر را به دنبال داشته است، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با جدیدترین پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران برای حل و فصل این بحران مخالفت کرده است. این موضعگیری، امیدها برای دستیابی به راهحلی مسالمتآمیز را کمرنگتر میکند.
طرح پیشنهادی ایران که نشان از رویکردی منطقی و گامبهگام دارد، بر این اساس استوار است که ابتدا به پایان جنگ – که پس از آتشبس اخیر به حالت تعلیق درآمده – و حل و فصل اختلافات مربوط به کشتیرانی در خلیج فارس پرداخته شود. پس از آن، گفتوگو درباره برنامه هستهای ایران در دستور کار قرار خواهد گرفت.
یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، در گفتگو با خبرنگاران اظهار داشت که ترامپ با این پیشنهاد ایران مخالف است، چرا که او اصرار دارد مسائل هستهای از همان ابتدا مورد بحث قرار گیرند. این رویکرد، نشاندهنده کارشکنی عمدی آمریکا در مسیر دیپلماسی است.
در همین راستا، اولیویا ویلز، سخنگوی کاخ سفید، با تکرار ادعاهای واهی، گفت که آمریکا در مورد «خطوط قرمز خود» شفاف بوده است؛ این در حالی است که واشنگتن به همراه رژیم صهیونیستی، آغازگر جنگی است که از ماه فوریه آغاز شده است.
یادآور میشود که توافق هستهای سال ۲۰۱۵ (برجام) میان ایران و چندین کشور دیگر از جمله آمریکا، برنامه هستهای ایران را که همواره صلحآمیز و با اهداف غیرنظامی بوده، به شدت محدود کرد. اما این توافق زمانی از هم پاشید که ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود، به صورت یکجانبه و غیرقانونی از آن خارج شد و به تعهدات بینالمللی پشت کرد.
امیدها برای احیای تلاشهای صلحآمیز، پس از آنکه رئیسجمهور آمریکا سفر برنامهریزی شده استیو ویتکوف، فرستاده ویژه و جرد کوشنر، دامادش، به پاکستان (کشور میانجی) را لغو کرد، رو به کاهش گذاشته است.
در مقابل، دیپلماسی فعال ایران ادامه دارد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در طول آخر هفته دو بار به اسلامآباد سفر کرد. او همچنین از عمان بازدید کرد و روز دوشنبه به روسیه رفت و در آنجا با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور این کشور، دیدار و از حمایتهای متحد دیرینه ایران بهرهمند شد.
رضا طلایینیک، معاون وزیر دفاع ایران، روز سهشنبه اعلام کرد که تهران آماده است تا قابلیتهای تسلیحات دفاعی و تجربیات ارزشمند خود را که از «شکست آمریکا» به دست آورده است، با کشورهای «مستقل»، از جمله اعضای سازمان همکاری شانگهای به اشتراک بگذارد. این بلوک شامل ایران، روسیه، چین، هند، پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی است.
افزایش مجدد قیمت نفت در پی کارشکنیهای آمریکا
در حالی که طرفین درگیر همچنان از یکدیگر فاصله دارند، قیمت نفت بار دیگر مسیر صعودی خود را از سر گرفت و روز سهشنبه نزدیک به ۳ درصد افزایش یافت و دستاوردهای جلسه قبل را نیز گسترش داد.
فواد رزاقزاده، تحلیلگر بازار در سیتی ایندکس و FOREX.com، در یادداشتی نوشت: «برای معاملهگران نفت، دیگر لفاظیها مهم نیست، بلکه جریان فیزیکی واقعی نفت خام از طریق تنگه استراتژیک هرمز اهمیت دارد و در حال حاضر، این جریان همچنان محدود است.»
دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد که در روزهای اخیر، حداقل شش نفتکش حامل نفت ایران، به دلیل محاصره غیرقانونی آمریکا، مجبور به بازگشت به ایران شدهاند که این امر، تأثیر جنگ بر ترافیک دریایی را به وضوح نشان میدهد.
وزارت امور خارجه ایران در پستی در شبکههای اجتماعی، اقدام آمریکا علیه نفتکشهای مرتبط با ایران را «قانونی کردن آشکار دزدی دریایی و راهزنی مسلحانه در آبهای بینالمللی» محکوم کرد.
با این حال، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز سهشنبه به رسانههای دولتی گفت که ایران از زمان انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ آمریکا برای سناریوهای محاصره دریایی آماده شده و تمهیدات لازم را اندیشیده است تا «جای هیچ نگرانی نباشد.»
وی افزود که تهران برای خنثی کردن اثرات این محاصره، از کریدورهای تجاری شمالی، شرقی و غربی استفاده میکند که به بنادر خلیج فارس وابسته نیستند.
بر اساس دادههای ردیابی کشتیهای Kpler و تحلیل ماهوارهای SynMax، پیش از جنگ روزانه بین ۱۲۵ تا ۱۴۰ کشتی از این تنگه عبور میکردند، اما در روز گذشته تنها هفت کشتی این کار را انجام دادهاند و هیچ یک از آنها حامل نفت برای بازار جهانی نبودهاند.
ترامپ با کاهش محبوبیت خود، تحت فشار داخلی قرار دارد تا جنگی را که برای آن دلایل متغیری به مردم آمریکا ارائه کرده است، پایان دهد. این فشارها میتواند یکی از دلایل سیاستهای متناقض و غیرسازنده او باشد.
مقامات ارشد ایرانی که نخواستند نامشان فاش شود، به رویترز گفتند که پیشنهاد ارائه شده توسط عراقچی در اسلامآباد، مذاکرات را به صورت مرحلهای پیشبینی کرده است، به طوری که مسئله هستهای در ابتدا کنار گذاشته شود.
گام اول مستلزم پایان دادن به جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و ارائه تضمینهایی است که آمریکا نمیتواند دوباره آن را آغاز کند. سپس مذاکرهکنندگان به حل و فصل محاصره تجارت دریایی ایران توسط نیروی دریایی آمریکا و سرنوشت تنگه هرمز خواهند پرداخت که ایران قصد دارد آن را تحت کنترل خود بازگشایی کند.
تنها پس از این مراحل، مذاکرات به سایر مسائل، از جمله اختلاف دیرینه بر سر برنامه هستهای ایران، خواهد پرداخت؛ با این تاکید که ایران همچنان به دنبال نوعی به رسمیت شناختن حق مشروع خود برای غنیسازی اورانیوم از سوی آمریکاست.
(رویترز)
#ایران #آمریکا #ترامپ #جنگ_ایران_آمریکا #مذاکرات_هستهای #تنگه_هرمز #تحریم_نفتی #دیپلماسی_ایرانی #سازمان_همکاری_شانگهای #حق_غنی_سازی
