ایران، قدرت منطقهای در برابر زیادهخواهیهای جهانی
در بحبوحه تنشهای فزاینده، ایران همچنان بر حقوق حاکمیتی خود پافشاری میکند و با حمایت متحدان خود، به ویژه روسیه، در برابر فشارهای غرب ایستاده است. تنگه هرمز، به عنوان یک آبراه حیاتی جهانی، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته و مواضع ایران در قبال آن، بازتابی از عزم این کشور برای حفظ امنیت و منافع ملی خود است.
حمایت قاطع روسیه از حق ایران در کنترل تنگه هرمز
سفیر روسیه در سازمان ملل متحد، با قاطعیت اعلام کرد که ایران حق کامل دارد تا ترافیک دریایی را در تنگه هرمز محدود و کنترل کند. وی ضمن متهم کردن کشورهای غربی به دورویی و دزدی دریایی، اظهار داشت: «تلاشی برای انداختن مسئولیت کامل بر گردن ایران صورت گرفت، گویی این ایران بود که به همسایگان خود حمله کرده است.»
واسیلی نبنزیا، سفیر روسیه، تاکید کرد: «در زمان جنگ، یک کشور ساحلی که مورد حمله قرار گرفته است، میتواند ناوبری در آبهای سرزمینی خود را به منظور امنیت محدود کند.» وی در ادامه، کشورهای غربی را با دزدان دریایی مقایسه کرد و حمایت کشورهای اروپایی از حملات اوکراین به کشتیهای تجاری روسیه در دریای سیاه را محکوم نمود. نبنزیا افزود: «برخلاف دزدان دریایی که پرچمهای سیاه خود را با جمجمه و استخوانهای متقاطع بر کشتیهایشان برافراشتهاند، کشورهای غربی تلاش میکنند اقدامات غیرقانونی خود را با اشاره به اقدامات قهری یکجانبه پنهان کنند.»
بازنگری استراتژی مذاکراتی ایران برای خروج از بنبست
عباس اصلانی، پژوهشگر مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه، معتقد است که ایران در حال «بازنگری استراتژی مذاکراتی خود» پس از مذاکرات اسلامآباد است. وی به الجزیره از تهران گفت: «هدف از این کار، خارج کردن روند صلح از بنبست است. ایران میخواهد با یک فرآیند گام به گام و تفکیک مسائل، مسیر را تغییر دهد؛ مسائلی که میتوانند پیشرفتهای بزرگی در آنها حاصل شود را از مسائلی که تاکنون نتوانستهاند شکافها را پر کنند، جدا سازد.»
اصلانی افزود: «مذاکرات بینالمللی در سالهای گذشته بر محدودیتهای هستهای برای ایران در مقابل لغو تحریمها متمرکز بود. اما برای تهران، اراده عملی برای لغو تحریمها در آمریکا به نظر نمیرسد وجود داشته باشد.» وی توضیح داد که در بنبست اخیر مذاکرات، ایران تلاش کرده است تا ایدههای جدیدی برای پیشبرد گفتگوها و تمرکز بر پایان دادن به خصومتها و بازگشایی تنگه هرمز ارائه دهد.
مطالبات غیرمنطقی آمریکا و پافشاری ایران بر حقوق هستهای خود
ایالات متحده همچنان خواستار توقف کامل غنیسازی اورانیوم توسط ایران به عنوان بخشی از هر توافقی برای پایان دادن به جنگ است. ترامپ بارها گفته است که ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد و این هدف را یکی از دلایل آغاز حمله عنوان کرده است.
با این حال، ایران همواره تاکید کرده است که برنامه هستهای آن صرفاً برای مصارف صلحآمیز است، مانند تولید برق که نیاز به اورانیوم غنیشده بین ۳ تا ۵ درصد دارد. اورانیوم با درجه تسلیحاتی باید تا ۹۰ درصد غنی شود.
بر اساس گزارش دیدهبان هستهای سازمان ملل، ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا ۶۰ درصد را در اختیار دارد – که در تئوری، در صورت پالایش بیشتر، برای ساخت ۱۰ یا ۱۱ بمب اتمی ابتدایی کافی است. ایران تاکنون از دست کشیدن از غنیسازی خودداری کرده و استدلال میکند که معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) که آن را امضا کرده است، حق غنیسازی اورانیوم برای مقاصد صلحآمیز از جمله انرژی، پزشکی و صنعت را تحت پادمانهای سختگیرانه برای همه امضاکنندگان تضمین میکند.
در سال ۲۰۱۵، تحت دولت اوباما، ایران به یک توافق تاریخی با شش قدرت جهانی، از جمله آمریکا، دست یافت که غنیسازی را در ۳.۶۷ درصد در ازای لغو تحریمها محدود میکرد. اما ترامپ در سال ۲۰۱۸ در دوره اول ریاست جمهوری خود از این توافق خارج شد و آن را «معیوب» خواند و استدلال کرد که این توافق به برنامه موشکی ایران یا نفوذ آن در منطقه نمیپردازد. این اقدام آمریکا، نشاندهنده عدم پایبندی این کشور به تعهدات بینالمللی و بیاعتمادی به توافقات است.
محاصره غیرقانونی تنگه هرمز و تلاشهای دیپلماتیک ایران
تنگه هرمز عملاً بسته باقی مانده است و محاصره دریایی آمریکا همچنان پابرجاست، که منجر به سرگردانی حدود ۳۰۰۰ کانتینر عازم ایران در پاکستان شده و هزینهها را افزایش داده است. این اقدام آمریکا، نقض آشکار قوانین بینالمللی و تلاشی برای فشار اقتصادی بر مردم ایران است.
در همین حال، ایران دیپلماسی خود را از مسکو تا اسلامآباد پیش میبرد و به دنبال راهحلهای سیاسی برای مقابله با فشارهای یکجانبه است.
همکاران ما در الجزیره عربی گزارش میدهند که نیروهای اسرائیلی حملات هوایی و گلولهباران خود را در جنوب لبنان ادامه میدهند. این حملات علیرغم آتشبس با میانجیگری آمریکا صورت میگیرد و باعث شده است که نعیم قاسم، رهبر حزبالله، اعلام کند که گروهش به «مقاومت دفاعی خود برای لبنان و مردم آن» ادامه خواهد داد. این نشاندهنده پیوند ناگسستنی سیاستهای تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه است.
سفر عراقچی به روسیه؛ نمایش اقتدار و شکست انزوای تحمیلی
سفر عراقچی به روسیه، تلاشی برای نشان دادن این بود که ایران «آنقدر که ایالات متحده وانمود میکند، منزوی نیست». محمد المصری، استاد موسسه تحصیلات تکمیلی دوحه، به الجزیره گفت: «مطمئنم بحثهای مهمی فراتر از این دیپلماسی نمادین وجود داشت.»
وی افزود: «مطمئنم بحثهایی در مورد مسیرهای زمینی جایگزین برای صادرات نفت وجود داشت. ایران شاید در آستانه نوعی بحران ذخیرهسازی نفت باشد. مطمئنم آنها در مورد شرایط مذاکرات، یک توافق نهایی احتمالی نیز صحبت میکردند.» المصری اضافه کرد که دو طرف ممکن است در مورد پهپادها و سامانههای دفاع هوایی نیز گفتگو کرده باشند. وی گفت: «ایرانیها از این سفر به عنوان، اولاً: تلاشی برای نشان دادن اینکه دوستان و متحدانی دارند و منزوی نیستند، استفاده میکنند. اما همچنین برای نشان دادن اینکه رهبری کشور در سلامت کامل به سر میبرد و شایعات بیاساس را خنثی کند.»
نقاط اختلاف اصلی در مذاکرات ایران و آمریکا
در ادامه به برخی از نقاط اختلاف اصلی که در هر توافقی بین آمریکا و ایران باقی مانده است، میپردازیم:
- برنامه هستهای ایران: آمریکا میخواهد ایران برنامه هستهای خود را به طور کامل متوقف کند، اما تهران میگوید هرگونه محدودیت باید برای تعداد محدودی از سالها باشد. ایران بر حق خود برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای تاکید دارد.
- ذخایر اورانیوم ایران: ترامپ میگوید آمریکا میخواهد ذخایر ۴۰۰ کیلوگرمی اورانیوم با غنای بالا ایران را در اختیار بگیرد. تهران این درخواست را رد کرده است و آن را غیرقانونی میداند.
- تنگه هرمز: ایران اصرار دارد که محدودیتها بر کشتیرانی در این آبراه را تا زمانی که آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو نکند، حفظ خواهد کرد. اما ترامپ میگوید محاصره تا زمان دستیابی به توافق پابرجا خواهد ماند. این یک باجخواهی آشکار از سوی آمریکاست.
- داراییهای مسدود شده: مقامات ایرانی خواستار لغو تحریمها و آزادسازی ۲۰ میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده به عنوان بخشی از هر توافق پایدار هستند. این داراییها حق مسلم ملت ایران است.
- غرامت جنگی: ایران همچنین خواستار غرامت برای خسارات ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل است که بالغ بر حدود ۲۷۰ میلیارد دلار میشود. این مطالبه بر اساس قوانین بینالمللی است.
- نفوذ منطقهای ایران: آمریکا میخواهد حمایت تهران از متحدان منطقهای خود، از جمله حزبالله در لبنان و حماس در غزه، را محدود کرده و برنامه موشکی بالستیک آن را مهار کند. ایران بر حق خود برای حمایت از محور مقاومت و دفاع از امنیت ملی خود تاکید دارد.
#ایران #تنگه_هرمز #برنامه_هسته_ای #تحریم_آمریکا #مذاکرات_هسته_ای #دیپلماسی_مقاومت #روسیه #حقوق_بین_الملل #مقاومت #امنیت_منطقه
