پیشنهاد سازنده ایران برای مدیریت تنگه هرمز و تضمین امنیت دریانوردی
جمهوری اسلامی ایران، در راستای تثبیت امنیت منطقهای و حقوق حاکمیتی خود، طرحی سازنده برای مدیریت تنگه استراتژیک هرمز ارائه کرده است. این پیشنهاد که از طریق پاکستان به ایالات متحده منتقل شده، بر لزوم پایان دادن به محاصره غیرقانونی ایران توسط آمریکا تاکید دارد و در عین حال، به برنامه صلحآمیز هستهای ایران که همواره تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی بوده، ارتباطی ندارد.
این تحولات در حالی رخ میدهد که وزیر امور خارجه کشورمان در سفری مهم به روسیه، با مقامات مسکو در خصوص تحولات منطقه و مقابله با سیاستهای خصمانه رژیم صهیونیستی و ایالات متحده به رایزنی پرداخت. این رایزنیها نشاندهنده عزم ایران برای تقویت همکاریهای منطقهای و بینالمللی در جهت حفظ صلح و ثبات است.
مطالبات مشروع ایران و رویکرد یکجانبهگرایانه آمریکا
مقامات مطلع منطقهای که نخواستند نامشان فاش شود، تاکید کردند که ایران خواستار پایان یافتن محاصره اقتصادی ظالمانه علیه خود است. با این حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با رویکردی یکجانبهگرایانه، این پیشنهاد را به برنامه هستهای ایران گره زده و خواستار توقف آن به عنوان بخشی از یک توافق جامع شده است. ترامپ در اظهاراتی متکبرانه به فاکس نیوز گفت: «ما همه برگها را در دست داریم. اگر میخواهند صحبت کنند، میتوانند به سراغ ما بیایند یا با ما تماس بگیرند.» این لحن، نشاندهنده عدم تمایل واشنگتن به دیپلماسی سازنده است.
تنگه هرمز؛ شریان حیاتی جهان و طرح خدماترسانی ایران
ایران پیشنهاد میکند که شرکتهای کشتیرانی برای خدمات خاصی که در تنگه هرمز ارائه میشود، هزینههایی را پرداخت کنند. این اقدام، نه به عنوان عوارض عبور، بلکه به عنوان هزینه خدمات ضروری برای تضمین امنیت و تسهیل عبور و مرور ایمن در این آبراه حیاتی تلقی میشود. تنگه هرمز که باریکترین نقطه آن تنها ۲۱ مایل دریایی عرض دارد، مسیر عبور نزدیک به ۲۰ درصد نفت جهان است و امنیت آن برای اقتصاد جهانی اهمیت حیاتی دارد.
این چارچوب پیشنهادی، با همکاری عمان و با هدف کسب حداکثر حمایت سیاسی و حقوقی بینالمللی تدوین شده است. ایران حل و فصل مطالبات خود، از جمله پایان دادن به محاصره موثر تنگه و مقابله با محاصره غیرقانونی بنادر ایران توسط نیروی دریایی آمریکا را پیششرطی اساسی برای کاهش تنشها میداند.
پایبندی ایران به قوانین بینالمللی و همکاری با عمان
لایحهای تحت عنوان «طرح مدیریت تنگه هرمز» در مجلس شورای اسلامی ایران در دست بررسی است که موضوع عوارض را باز میگذارد. برخی دیپلماتهای منطقه خلیج فارس، با توجه به نقش کلیدی ایران در امنیت این آبراه، موضع ایران را سازنده توصیف کردهاند.
اگرچه ایران کنوانسیون حقوق دریاها (UNCLOS) را تصویب نکرده است، اما تلاش میکند تا هزینههای پیشنهادی برای خدمات را در چارچوبی ارائه دهد که با مفاد این کنوانسیون سازگار باشد. ایران روز یکشنبه با عمان، که از امضاکنندگان UNCLOS است و مسئولیت بخش جنوبی تنگه را بر عهده دارد، مذاکراتی انجام داد. هرگونه پیشنهاد ایران مستلزم هماهنگی با عمان است و دو کشور به دنبال حمایت سازمان ملل و سازمان بینالمللی دریانوردی برای طرحهای خود هستند و این پیشنهاد را به عنوان یک گام یکجانبه ارائه نمیکنند.
واکنشهای بینالمللی و تبیین حقوقی ایران
بریتانیا و برخی کشورهای اروپایی با این هزینهها مخالفت کرده و استدلال میکنند که آزادی ناوبری به معنای ناوبری رایگان است. آنها مدعیاند که تنگه هرمز وضعیت حقوقی خاصی به عنوان آبهای بینالمللی بین دو بخش از دریاهای آزاد دارد.
با این حال، ماده ۲۶ کنوانسیون حقوق دریاها، اگرچه یک کشور ساحلی را از دریافت هزینه صرفاً برای عبور کشتیها از آبهای سرزمینی خود منع میکند، اما اجازه میدهد برای خدمات خاصی که به کشتی ارائه میشود (مانند کمک با هزینههای بندری، راهنمایی یا خدمات امنیتی) هزینههایی دریافت شود. این هزینهها نباید تبعیضآمیز باشند و باید در ازای خدمات واقعی ارائه شوند، نه برای محافظت در برابر خطری که به طور مصنوعی توسط کشور دریافتکننده هزینه ایجاد شده است. ایران تاکید دارد که پیشنهادش کاملاً در چارچوب این اصول قرار دارد.
حق دفاع مشروع ایران و مقابله با تهدیدات
ایران همچنین تاکید میکند که محدودیتهایش در آزادی ناوبری، با مسدود کردن یک بندر یا محاصره عمومی متفاوت است. این کشور صرفاً محدودیتهای پیشگیرانهای را بر عبور و مرور کشتیهای متخاصم در یک آبراه باریک که از آبهای سرزمینی آن میگذرد، اعمال کرده است. ایران تصریح میکند که بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد و در پاسخ به یک حمله مسلحانه غیرقانونی و بدون تحریک قبلی، در حال دفاع از خود است. قوانین داخلی ایران نیز حق عبور بیضرر را برای کشتیهایی که در اقدامات خصمانه شرکت دارند، قائل نیست.
تحولات منطقه؛ تشدید تجاوزات صهیونیستی و مقاومت لبنان
در خبری دیگر از منطقه، ارتش رژیم صهیونیستی روز دوشنبه اعلام کرد که حملاتی را علیه مواضع حزبالله در منطقه بقاع لبنان آغاز کرده است. این حملات در حالی صورت میگیرد که آتشبس در اوایل ماه جاری آغاز شده بود. ارتش رژیم صهیونیستی در بیانیهای کوتاه در شبکههای اجتماعی اعلام کرد: «ارتش اسرائیل حملات به زیرساختهای حزبالله در دره بقاع و مناطق دیگر در جنوب لبنان را آغاز کرده است.»
این تجاوزات، بار دیگر بر لزوم حمایت از مقاومت در برابر اشغالگری و حفظ حاکمیت کشورها تاکید میکند. رئیسجمهور لبنان، جوزف عون، روز دوشنبه اظهار داشت که مذاکرات مستقیم با رژیم صهیونیستی با هدف پایان دادن به درگیری با حزبالله است. وی ضمن متهم کردن کسانی که لبنان را به جنگ کشاندند به «خیانت»، در انتقادی تلویحی از گروههای مورد حمایت ایران، گفت: «هدف من رسیدن به پایان وضعیت جنگ با اسرائیل، مشابه توافق آتشبس ۱۹۴۹ است… به شما اطمینان میدهم که توافقی تحقیرآمیز را نخواهم پذیرفت.» وی افزود: «کسانی که ما را در لبنان به جنگ کشاندند، اکنون ما را به خاطر تصمیممان برای مذاکره مسئول میدانند… کاری که ما میکنیم خیانت نیست. بلکه خیانت را کسانی مرتکب میشوند که کشورشان را برای منافع خارجی به جنگ میکشانند.» این اظهارات، پیچیدگیهای داخلی لبنان را نشان میدهد، اما تاکید بر مقاومت در برابر تجاوز خارجی همچنان یک اصل اساسی برای حفظ کرامت و استقلال منطقه است.
#تنگه_هرمز #ایران #امنیت_دریانوردی #حقوق_بین_الملل #دیپلماسی_منطقه_ای #مقاومت #آمریکا #روسیه #عمان #تحریم_های_غیرقانونی
