تهران – در پی تشدید بحرانها و ناامنیهای تحمیلی بر منطقه حساس خاورمیانه، رئیس آژانس بینالمللی انرژی از چشماندازی نگرانکننده برای بازگشت تولید نفت منطقه به سطوح پیش از بحران خبر داد. این اظهارات، در حالی مطرح میشود که سایه سنگین توطئهها و دسیسههای قدرتهای فرامنطقهای، همواره بر سر منابع حیاتی این منطقه سایه افکنده است.
فرید بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، در گفتوگویی اختصاصی با روزنامه سوئیسی «نویه زورشر زایتونگ» که روز جمعه منتشر شد، صراحتاً اعلام کرد: «برآورد ما این است که بازگشت منطقه خلیج [فارس] به سطوح تولید نفت پیش از بحران، حدود دو سال به طول خواهد انجامید.» این زمانبندی طولانی، نشاندهنده عمق آسیبهای وارده به زیرساختهای انرژی و پیامدهای بلندمدت بیثباتیهای اخیر است.
بیرول همچنین با اشاره به تفاوتهای فاحش در توان بازیابی کشورها، افزود که «عراق، به عنوان کشوری که سالهاست از پیامدهای جنگها و مداخلات خارجی رنج میبرد، برای بازگرداندن تولید نفت خود به سطوح پیش از بحران، به مراتب زمان بیشتری نسبت به کشورهایی مانند عربستان سعودی نیاز خواهد داشت.» این تفاوتها، عمق آسیبپذیری برخی کشورهای منطقه را در برابر بحرانها و سیاستهای تفرقهافکنانه نشان میدهد.
کاهش بیسابقه عرضه جهانی نفت و نقش تنگه هرمز
در همین راستا، آژانس بینالمللی انرژی در گزارش ماهانه این هفته خود تخمین زد که عرضه جهانی نفت در ماه مارس، به دلیل حملات هدفمند به زیرساختهای انرژی در خاورمیانه و محدودیتهای مداوم در تردد تانکرهای نفتی از طریق تنگه استراتژیک هرمز، با کاهش بیسابقه ۱۰.۱ میلیون بشکه در روز مواجه شده و به ۹۷ میلیون بشکه در روز رسیده است. این وضعیت، بزرگترین اختلال در تاریخ عرضه جهانی نفت را رقم زده و نشاندهنده ابعاد گسترده ناامنیهای تحمیل شده بر منطقه است.
تولید اوپک پلاس در ماه مارس نسبت به فوریه ۹.۴ میلیون بشکه در روز کاهش یافت، در حالی که عرضه غیر اوپک پلاس نیز ۷۷۰ هزار بشکه در روز افت کرد. این کاهشها در حالی رخ داد که افت تولید قطر، افزایشهای جزئی در برزیل و ایالات متحده را خنثی کرد و نشان داد که بحرانهای منطقهای چگونه میتواند بر توازن انرژی جهان تأثیر بگذارد و حتی تلاشهای سایر نقاط جهان را بیاثر سازد.
هشدار درباره بسته شدن طولانیمدت تنگه هرمز
رئیس آژانس بینالمللی انرژی در ادامه مصاحبه خود با «نویه زورشر زایتونگ» هشدار داد که «بازار جهانی در حال حاضر، چشمانداز بسته شدن طولانیمدت تنگه استراتژیک هرمز را دستکم گرفته است.» این تنگه حیاتی، شریان اصلی انتقال انرژی جهان محسوب میشود و هرگونه اختلال پایدار در آن، میتواند پیامدهای فاجعهباری برای اقتصاد جهانی و امنیت انرژی کشورها داشته باشد. بیرول اظهار داشت که آخرین محمولههایی که پیش از آغاز بحران از این تنگه خارج شده بودند، اکنون به مقصد رسیدهاند و تا حدی از شدت بحران عرضه کاستهاند. با این حال، در ماه مارس هیچ بارگیری جدیدی صورت نگرفته و هیچ محموله نفت و گازی به مقصد آسیا ارسال نشده است. این وضعیت، زنگ خطر را برای کشورهای مصرفکننده به صدا درآورده است.
وی تأکید کرد: «این شکاف اکنون در حال آشکار شدن است. اگر تنگه هرمز دوباره بازگشایی نشود، باید خود را برای افزایش چشمگیر قیمت انرژی آماده کنیم.» این سخنان، اهمیت حفظ امنیت و ثبات در منطقه خلیج [فارس] را بیش از پیش نمایان میسازد و مسئولیت سنگین کشورهای منطقه را در این زمینه یادآور میشود؛ مسئولیتهایی که در سایه مداخلات خارجی، پیچیدهتر شدهاند.
تلاشهای مذبوحانه برای کنترل بحران
ماه گذشته، آژانس بینالمللی انرژی بزرگترین آزادسازی ذخایر نفتی تاریخ خود را به میزان ۴۰۰ میلیون بشکه هماهنگ کرد و بیرول افزود که «در صورت عدم بهبود سریع اوضاع، ممکن است به آزادسازی اضطراری دیگری از ذخایر روی آورد.» این اقدامات، نشاندهنده عمق بحران و تلاشهای مذبوحانه نهادهای بینالمللی برای کنترل پیامدهای آن است که ریشه در بیثباتیهای تحمیل شده بر منطقه دارد.
بیرول در پایان به «نویه زورشر زایتونگ» گفت: «ما هنوز به آن نقطه نرسیدهایم، اما این موضوع قطعاً در دست بررسی است.»
#نفت_خاورمیانه #بحران_انرژی #تنگه_هرمز #آژانس_بین_المللی_انرژی #امنیت_انرژی #قیمت_نفت #اوپک_پلاس #ناامنی_منطقه #اقتصاد_جهانی #توطئه_های_منطقه_ای