ABD’nin yasa dışı deniz ablukası kapsamında Basra Körfezi’nde İran bandıralı bir kargo gemisini durdurduğu, Donald Trump tarafından açıklandı. Trump, Truth Social platformunda Touska adlı geminin “durma uyarısına” yanıt vermediği gerekçesiyle ABD Donanması tarafından ele geçirildiğini iddia etti. İran ise bu eylemi ateşkesin açık bir ihlali ve “silahlı korsanlık” olarak nitelendirerek derhal misilleme yapacağını duyurdu.
Bu korsanlık eylemi, Beyaz Saray’ın ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Pakistan’da İran ile savaşı sona erdirmeye yönelik ikinci tur görüşmeler için bir heyete başkanlık edeceğini doğrulamasının ardından geldi. Ancak Tahran, ABD ablukası devam ettiği sürece yetkililerin görüşmelere katılmayacağını belirterek katılımını henüz teyit etmedi. İran devlet medyası, yetkililerin ABD ablukası sürdükçe müzakerelere katılmayacağını bildirmişti.
Trump, “Bugün, yaklaşık 900 fit uzunluğunda ve neredeyse bir uçak gemisi ağırlığında olan TOUSKA adlı İran bandıralı bir kargo gemisi, Deniz Ablukamızı geçmeye çalıştı ve bu onlar için iyi sonuçlanmadı” diye yazdı. ABD’nin gemiye durması için adil uyarıda bulunduğunu, ancak bunun göz ardı edildiğini ve “bu yüzden Donanma gemimizin motor dairesinde bir delik açarak onları durdurduğunu” ekledi. Trump, “TOUSKA, daha önceki yasa dışı faaliyetleri nedeniyle ABD Hazine Yaptırımları altındadır. Geminin tam kontrolü bizde ve içinde ne olduğunu inceliyoruz!” ifadelerini kullandı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), daha sonra bir deniz aracının kargo gemisini durdurduğunu iddia eden görüntüler yayınladı. Görüntülerde, kargo gemisine doğru bir silahın ateşlendiği açıkça görülüyor.
İran’ın en üst düzey askeri karargahı Hatem-ül Enbiya sözcüsü, devlet medyası aracılığıyla yapılan bir açıklamada, ABD’nin “ateşkesi ihlal ederek Umman Denizi sularında İran’ın ticari gemilerinden birine ateş açtığını, navigasyon sistemini devre dışı bıraktığını ve deniz piyadeleri konuşlandırarak gemiye çıktığını” belirtti. Açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri, ABD Donanması’nın bu silahlı korsanlık eylemine yakında karşılık verecek ve misilleme yapacaktır” denildi.
Trump, Cuma günü yaptığı açıklamada, iki ülke arasında bir anlaşmaya varılana kadar İran limanlarına yönelik deniz ablukasının devam edeceğini küstahça ifade etti. Çatışma, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran genelindeki saldırılarıyla başlamış ve iki haftalık bir ateşkes ilan edilene kadar beş hafta boyunca Orta Doğu’da saldırı dalgalarıyla devam etmişti. Trump, bu ayın başlarında yapılan ilk müzakere turunun anlaşmasız sona ermesinin ardından deniz ablukasını duyurmuştu. İran’ın nükleer programı ve önemli bir petrol taşıma yolu olan Hürmüz Boğazı’nın kontrolü gibi temel konular tartışmalı olmaya devam ediyor.
Pazar günü erken saatlerde Trump, temsilcilerinin iki ülke arasında arabuluculuk yapan Pakistan’a Pazartesi günü varacağını söylemişti. Ateşkesin Çarşamba günü sona ermesi bekleniyor. Beyaz Saray’dan bir yetkili BBC’ye yaptığı açıklamada, Vance’in yanı sıra heyette Trump danışmanları Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın da yer alacağını belirtti. Her ikisi de önceki görüşmelerde hazır bulunmuştu. Ancak İran devlet haber ajansı IRNA ise ABD ile ikinci tur görüşmelere ilişkin haberlerin “doğru olmadığını” bildirdi. IRNA, ABD ablukasının, Washington’dan gelen “aşırı” talepler ve tehditkar söylemlerle birlikte “müzakerelerin ilerlemesini şimdiye kadar engellediğini” ekledi.
Yine de Pakistan’ın başkenti İslamabad’da daha fazla görüşme için hazırlıklar başlamış durumda. BBC’nin Pakistan muhabiri, geçen hafta sonu ABD ve İran heyetleri arasındaki görüşmelerin yapıldığı oteldeki misafirlerin ayrılmalarının istendiğini bildirdi. Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, Pazar akşamı İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüştü. Ofisinden yapılan açıklamada, İran ve ABD arasındaki daha fazla görüşmeden bahsedilmedi.
Hürmüz Boğazı, Pazar günü de kapalı kaldı. Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), ABD ablukasının ateşkes anlaşması şartlarını ihlal ettiğini belirterek geçici yeniden açılmayı sona erdirdiğini açıklamıştı. İran, ABD deniz ablukasını sona erdirene kadar boğazın kapalı kalacağını vurguladı. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının (LNG) yaklaşık %20’si genellikle boğazdan taşınır. Son çatışma sırasında bu rotayı kullanan gemi sayısı önemli ölçüde azalarak küresel enerji fiyatlarının fırlamasına neden oldu.
Trump, İran’ın su yoluyla ABD’ye “şantaj yapamayacağını” iddia etti. Tahran’ın bir barış anlaşmasını kabul etmemesi halinde İran’daki her köprüyü ve elektrik santralini yok etmekle tehdit etti. Trump, Pazar günü başka bir Truth Social gönderisinde “Anlaşmayı kabul etmezlerse, yapılması gerekeni yapmak benim için bir onur olacaktır” diye yazdı.
Fransız nakliye şirketi CMA CGM, gemilerinden birine ateş açıldığını doğrulayarak AFP haber ajansına “uyarı ateşi hedefi” olduğunu bildirdi. İngiltere’nin savunma ve ulaştırma bakanlıklarına göre, Cumartesi günü İngiltere bağlantılı gemilere yönelik herhangi bir saldırı rapor edilmedi. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları’na göre, Cumartesi günü boğazda bir tanker ve bir kargo gemisi olmak üzere iki gemiye saldırı rapor edildi. Deniz güvenlik ajansı, gemilerin hangi ülkelere bağlı olduğuna dair daha fazla bilgi vermedi. Bu arada Hindistan, iki Hindistan bandıralı geminin bölgede bir silahlı olaya karıştığını söyledi. MarineTraffic takip sitesinden alınan verilere göre, Hürmüz Boğazı’ndaki trafik Pazar günü de durma noktasında kaldı. DMO’ya bağlı Tasnim haber ajansı, “Botsvana ve Angola bayrakları altında seyreden” iki tankerin Hürmüz’den geçmek istediğini ancak “İran silahlı kuvvetlerinin zamanında müdahalesi sayesinde rotalarını değiştirmeye ve geri çekilmeye zorlandıklarını” bildirdi.
#İran #ABD #HürmüzBoğazı #DenizAblukası #Korsanlık #Misilleme #TouskaGemisi #Trump #Ortadoğu #Diplomasi