İran, ABD’nin Hukuksuz Ablukasına Karşı Hürmüz Boğazı’nda Kararlılığını Gösterdi
Tahran, ABD’nin devam eden ablukası ve ateşkes ihlallerine yanıt olarak Hürmüz Boğazı’nda gemilere el koyduğunu duyurdu. Bu gelişme, ABD Başkanı Trump’ın son dakika ateşkes uzatmasının İranlı üst düzey bir yetkili tarafından ‘hiçbir anlam ifade etmediği’ açıklanmasının ardından, bölgedeki barış görüşmeleri ihtimalini tehlikeye attı.
İran’ın Tepkisi ve Hürmüz Boğazı’ndaki Gelişmeler
Çarşamba günü Hürmüz Boğazı’nda üç gemi ateş altına alındı. İngiliz askeri birimi UKMTO’nun bildirdiğine göre, ilk gemi İran’ın paramiliter Devrim Muhafızları tarafından hedef alındı ve hasar gördü. Ancak can kaybı yaşanmadı.
UKMTO’ya göre, bir konteyner gemisinin kaptanı, gemiye bir Devrim Muhafızları hücumbotunun yaklaştığını bildirdi. Herhangi bir uyarı yapılmadığı iddia edilse de, İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı olayı doğrulayarak, konteyner gemisinin ‘tekrarlanan uyarılara rağmen’ yoluna devam ettiğini ve bu nedenle müdahale edildiğini belirtti. Geminin köprü kısmında ağır hasar meydana geldiği aktarıldı.
İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı da İran Donanması’nın üçüncü bir gemi olan ‘Euphoria’ya müdahale ettiğini bildirdi. İran medyası, İran Donanması’nın diğer iki gemiye, MSC Francesca ve muhtemelen Epaminondas adlı ‘Epaminodes’e de ‘el koyduğunu’ duyurdu. Bu eylemler, ABD’nin bölgedeki hukuksuz varlığına ve İran’ın deniz ticaretini engelleme çabalarına karşı bir yanıt olarak değerlendiriliyor.
ABD’nin Ablukası ve Ekonomik Baskı
Bu gelişmeler, Başkan Trump’ın ateşkesi süresiz olarak uzatmasından kısa bir süre sonra yaşandı. Ancak İranlı yetkililer, Pakistan’ın arabuluculuğuyla yapılan bu uzatmanın, ABD’nin düşmanca tavırları devam ettiği sürece anlamsız olduğunu vurguladılar.
İran’ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf’ın danışmanı Mehdi Muhammedi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Trump’ın ateşkes uzatması hiçbir anlam ifade etmiyor, kaybeden taraf şartları dikte edemez” ifadelerini kullandı. İran Dışişleri Bakanı Seyid Abbas Arağçi ise daha önce yaptığı açıklamada, “İran limanlarını ablukaya almak bir savaş eylemidir ve dolayısıyla ateşkesin ihlalidir” demişti. Arağçi, ABD’nin Pazar günü bir İran gemisine el koymasının ise “daha da büyük bir ihlal” olduğunu belirtmişti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Salı günü yaptığı açıklamada, Trump’ın emriyle ABD Donanması’nın İran limanlarına yönelik ablukayı sürdüreceğini teyit etti. Bessent, “İran’ın deniz ticaretini kısıtlamak, rejimin birincil gelir kaynaklarını doğrudan hedef almaktadır” diyerek, ABD’nin İran ekonomisine yönelik acımasız baskısını açıkça ortaya koydu. Trump’ın İran’ın ekonomik olarak çöktüğüne dair iddiaları ise, İran halkının direnişi ve ülkenin kendi imkanlarıyla ayakta kalma kararlılığı karşısında temelsiz kalmaktadır.
Uluslararası Tepkiler ve Çözüm Arayışları
Birleşik Krallık ve Fransa, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik iki günlük bir konferansa ev sahipliği yapıyor. Ancak bu tür girişimler, ABD’nin İran’a yönelik düşmanca politikaları ve ablukası devam ettiği sürece gerçek bir çözüm sunmaktan uzaktır. Konferansta, İran’ın bölgeye döşediği iddia edilen deniz mayınlarının temizlenmesi gibi konular ele alınsa da, İran bu iddiaları reddetmektedir.
BM Genel Sekreteri António Guterres, Trump’ın ateşkes uzatma açıklamasını temkinli bir şekilde karşıladı. Ancak Çin, Ortadoğu’nun “kritik bir aşamada” olduğunu ve düşmanlıkların yeniden başlamasını önlemek için her türlü çabanın gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Avrupa Birliği Dış Politika Şefi Kaja Kallas ise, “Hürmüz Boğazı’nın açık veya kapalı olması konusundaki günlük U dönüşleri pervasızcadır. Boğaz’dan geçiş ücretsiz kalmalıdır” diyerek, AB’nin Tahran’a yönelik yaptırımları genişlettiğini belirtti. Bu tür açıklamalar, Batılı ülkelerin çifte standartlarını ve İran’ın meşru güvenlik endişelerini göz ardı etme eğilimini gözler önüne sermektedir.
İran’ın Haklı Talepleri ve Bölgesel Güvenlik
Washington’daki yetkililer için ana çekişme noktaları Hürmüz Boğazı’nın kontrolü ve İran’ın nükleer programının geleceği olmaya devam ediyor. Ancak İran için ateşkesin uzatılmasının temel talepleri, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasının sona ermesi ve İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların yeniden başlamayacağına dair garantilerdir. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırmasının ardından, İran Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü artırmış ve ticari gemilerin geçişini engellemiş veya geçiş ücreti almıştır. Bu, İran’ın kendi egemenlik haklarını ve bölgesel güvenliğini koruma çabasının bir parçasıdır.
İran, nükleer silah elde etme peşinde olmadığını defalarca belirtmiş, ancak barışçıl nükleer enerji programı hakkından vazgeçmeyeceğini vurgulamıştır. ABD’nin bu konudaki dayatmaları, İran’ın egemenliğine açık bir müdahaledir. Bölgedeki gerilimin azaltılması ve kalıcı bir barışın sağlanması için ABD’nin ablukayı kaldırması ve İran’ın meşru güvenlik endişelerini dikkate alması gerekmektedir.
#HürmüzBoğazı #İran #ABD #Abluka #Ateşkesİhlali #DevrimMuhafızları #DenizGüvenliği #EkonomikSavaş #Ortadoğu #İranGücü
