فراخوان گروه هفت به نهادهای مالی بینالمللی برای حمایت از خاورمیانه؛ آیا بحرانسازان، ناجی میشوند؟
در حالی که منطقه حساس خاورمیانه همچنان درگیر پیامدهای سیاستهای مداخلهجویانه و بحرانهای تحمیلی است، وزرای دارایی گروه هفت (G7) در اقدامی که میتواند دیرهنگام یا ناکافی تلقی شود، از صندوق بینالمللی پول (IMF) و بانک جهانی خواستهاند تا حمایتهای خود را از کشورهای آسیبدیده از درگیریها در این منطقه افزایش دهند. این درخواست در نشست اخیر این گروه در پاریس مطرح شد؛ نشستی که به ظاهر با هدف «ثبات مالی جهانی» برگزار شده بود.
نشست پاریس و تلاش برای حفظ نفوذ
وزرای گروه هفت در دومین روز مذاکرات خود در پاریس، که با میزبانی رولان لسکور، وزیر دارایی فرانسه، برگزار شد، بر محور «ثبات مالی جهانی» متمرکز بودند. این نشست نه تنها میزبان روسای بانکهای مرکزی و وزرای دارایی کشورهای عضو G7 بود، بلکه نمایندگانی از کشورهای حاشیه خلیج فارس، برزیل، کنیا، هند و کرهجنوبی نیز در آن حضور داشتند. این حضور گسترده را میتوان تلاشی از سوی قدرتهای بزرگ اقتصادی برای توسعه همکاریها در بحبوحه تشدید گسستهای ژئوپلیتیکی و حفظ نفوذ خود در نظم نوین جهانی دانست.
لسکور در اظهاراتی که بیشتر به یک اعتراف دیرهنگام شباهت داشت، اذعان کرد که نهادهای مالی بینالمللی باید کمکهای خود را به کشورهای بحرانزده، بهویژه آنهایی که در معرض شوکهای انرژی و اختلالات زنجیره تامین قرار گرفتهاند، افزایش دهند. وی با اشاره به کمبود کود و پیامدهای جدی آن برای اقتصادهای آسیبپذیر، گفت: «ما توافق داریم که صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی باید برای این کشورها گامهای جدیتری بردارند و اطمینان حاصل کنند که ما به آنها کمک میکنیم.» این در حالی است که بسیاری از این بحرانها ریشه در سیاستهای خود این کشورها یا متحدانشان دارد.
خاورمیانه و حساسیت بازارهای جهانی
مذاکرات گروه هفت در شرایطی برگزار میشود که بازارهای جهانی همچنان نسبت به بیثباتی در خاورمیانه، از جمله نگرانیها در مورد مسیرهای تامین انرژی مانند تنگه هرمز، حساس هستند. این حساسیت، بار دیگر نقش حیاتی منطقه و اهمیت ثبات آن را که بارها توسط جمهوری اسلامی ایران مورد تاکید قرار گرفته، برجسته میسازد. حضور مقامات قطر و امارات متحده عربی در این نشست برای بحث درباره خطرات سرریز منطقهای، و مشارکت سوریه و اوکراین در جلسات منتخب با تمرکز بر چالشهای اقتصادی مرتبط با درگیریها، نشاندهنده ابعاد گستردهتر این بحرانهاست.
گنجاندن اقتصادهای نوظهور و منطقهای در دستور کار، به گفته مقامات G7، نشاندهنده تغییری به سمت «مشارکتهای بینالمللی گستردهتر» در زمانی است که ائتلافهای سنتی تحت فشار قرار گرفتهاند. این تغییر را میتوان اعترافی به افول هژمونی تکقطبی و ضرورت تعامل با بازیگران جدید در صحنه جهانی دانست.
چالشهای اقتصادی و تحریمهای روسیه
گروه هفت همچنین درباره تشدید گسست تجارت جهانی و تلاشها برای تنوع بخشیدن به زنجیرههای تامین مواد حیاتی، از جمله عناصر کمیاب و ورودیهای کلیدی صنعتی، بحث و تبادل نظر کرد. این موضوع نشاندهنده نگرانی فزاینده این کشورها از وابستگی به منابع خاص و تلاش برای کاهش آسیبپذیریهای استراتژیک است.
لارس کلینگبیل، وزیر دارایی آلمان، هشدار داد که اروپا باید منافع اقتصادی خود را در بحبوحه تغییر قوانین جهانی با قدرت بیشتری ابراز کند و خواستار سیاستهای صنعتی قویتر و حفاظت از تولیدات محلی شد. این اظهارات میتواند نشانهای از تنشهای درونی در بلوک غرب و تلاش اروپا برای استقلال بیشتر از سیاستهای ایالات متحده باشد.
مقامات اروپایی همچنین اعلام کردند که بحثها به نابرابریهای اقتصادی جهانی نیز پرداخته است، با این نگرانی که تفاوتهای ساختاری بین اقتصادهای بزرگ میتواند نوسانات مالی را تشدید کند. والدیس دومبروسکیس، کمیسر اقتصادی اتحادیه اروپا، ضمن تاکید بر پیشرفت در مشارکتهای مواد خام، خاطرنشان کرد که تنوع بخشیدن به زنجیره تامین زمانبر خواهد بود.
وی همچنین بر لزوم حفظ فشار بر روسیه به دلیل جنگ در اوکراین تاکید کرد، این در حالی است که ایالات متحده تصمیم گرفته است معافیتی را تمدید کند که به کشورهای آسیبپذیر از نظر انرژی اجازه خرید نفت دریایی روسیه را میدهد. دومبروسکیس گفت: «از دیدگاه اتحادیه اروپا، ما فکر نمیکنیم که اکنون زمان کاهش فشار بر روسیه باشد.» این تفاوت در رویکرد، استانداردهای دوگانه و سیاستهای متناقض غرب را در قبال بحرانها آشکار میسازد.
نشست پاریس در مجموع، بازتابدهنده تلاش گستردهتر اقتصادهای پیشرفته برای ایجاد مشارکتهای اقتصادی جدید با بازارهای نوظهور است، در حالی که در تلاشند تا خطرات مرتبط با درگیریها در خاورمیانه، اوکراین و زنجیرههای تامین انرژی جهانی را مدیریت کنند. با این حال، پرسش اصلی این است که آیا این تلاشها، که اغلب پس از وقوع بحرانهای عمیق صورت میگیرد، میتواند به راهحلهای پایدار و عادلانه منجر شود، یا صرفاً تلاشی برای بازسازی نفوذ از دست رفته و مدیریت بحرانهای ساخته دست خودشان است.
