New York Times’ın ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre, Rusya, İran’ın saldırı kapasitesini yeniden inşa etmesine yardımcı olmak amacıyla Hazar Denizi üzerinden İran’a insansız hava aracı (İHA) bileşenleri gönderiyor.
Raporda, Hazar Denizi’nin iki müttefik arasında hayati bir ticaret yolu haline geldiği belirtildi. Rusya’nın, geleneksel olarak Hürmüz Boğazı üzerinden geçen malları artık Hazar Denizi kıyısındaki limanlara sevk ettiği ifade ediliyor.
İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı’ndaki abluka nedeniyle alternatif ticaret yolları açmaya çalıştıklarını belirtiyor. Habere göre, Hazar Denizi’ndeki dört liman, buğday, mısır, hayvan yemi ve ayçiçek yağı gibi malzemeleri getirmek için gece gündüz çalışıyor.
Bir Rus iş insanı, Hazar Denizi’ndeki kargo tonajının yıl sonuna kadar iki katına çıkabileceğine inandığını dile getirdi. Rusya’nın denizcilik endüstrisini takip eden bir şirketin analitik başkanı Vitaly Chernov, “Orta Doğu’daki istikrarsızlık ortamında, İran’a giden Hazar rotaları çok daha cazip görünüyor,” dedi.
Rusya ve İran, Yaptırımlardan Kaçmak İçin Hazar’ı Kullanıyor
Raporda, Hazar Denizi’ndeki ticaretin uzaktan takip edilmesinin zor olduğu vurgulandı. Bölgede düzenli olarak seyreden gemilerin takip sistemlerini kapattığı ve yalnızca Hazar’a kıyısı olan beş ülkenin denize erişimi olduğu belirtildi.
Ek olarak, Moskova ve Tahran’ın buğday gibi malların ticaretini kamuoyuna açıkça yaparken, savunma amaçlı ticaretlerinin farklı bir hikaye olduğu ifade edildi. Paris’teki Sciences Po’dan Prof. Nicole Grajewski, “Yaptırımlardan kaçınma ve askeri transferler için ideal bir yer düşünüyorsanız, burası Hazar’dır,” yorumunu yaptı.
Rusya’nın İHA parçaları sevkiyatı, Tahran’ın askeri yetenekleri için belirleyici olmasa da, rejimin saldırı kapasitesini yeniden inşa etmesine yardımcı oluyor. Rapora göre, İran’ın İHA cephaneliğinin %60’ı İsrail, İran ve ABD arasındaki savaş sırasında kullanıldı. Bilgili kaynaklar NYT’ye, sevkiyatların devam etmesi halinde Tahran’ın cephaneliğini daha hızlı bir şekilde yeniden inşa edebileceğini söyledi.
Geçtiğimiz yıllarda ticaret her iki yönde de akış gösterdi. NYT, Ukrayna’daki savaşın başlangıcında İran’ın, Kremlin’in zaten İHA’nın geliştirilmiş bir versiyonunu üretmiş olmasına rağmen, savaş alanında kullanılması için Rusya’ya Şahid İHA’ları gönderdiğini belirtti.
Hudson Enstitüsü kıdemli araştırmacısı Luke Coffey, NYT’ye verdiği demeçte, “Amerikalı politika yapıcılar için Hazar jeopolitik bir kara delik; neredeyse yokmuş gibi,” dedi. Coffey, Hazar’a kıyısı olan ülkelerin ABD’li askeri planlamacılar için parçalanmış durumda olduğunu ekledi: Merkez Komutanlığı İran, Türkmenistan ve Kazakistan’ı kontrol ederken, Avrupa Komutanlığı Azerbaycan ve Rusya’yı kontrol ediyor.
Hazar Denizi’nin potansiyel önemi, Rus ordusunun 2022’de buradaki gemileri Ukrayna’ya ateş açmak için kullanmasıyla gündeme geldi. İran da Ukrayna savaşının başlangıcında Rus birliklerine mühimmat ikmali yapmak için Hazar Denizi’ni kullanmıştı.
Washington Enstitüsü’nde Rusya’nın Orta Doğu politikası uzmanı Anna Borshchevskaya, NYT’ye, “Rusya ve İran, yaptırım rejimini aşmanın yollarını buldular,” dedi. “İsraillilerin limanı bombalamasının nedeni tam da buydu. Çünkü bu küçük, çok önemli ticaret yolu aracılığıyla Rusya’nın İran’a çok fazla yardım sağlayabileceğini anlamışlardı.”
#HazarDenizi #Rusyaİran #İHAProgramı #YaptırımKaçırma #Jeopolitik #TicaretYolu #Askeriİşbirliği #DroneTeknolojisi #OrtaDoğu #Uluslararasıİlişkiler
