دبی، امارات متحده عربی –
در پی تلاش تحریکآمیز ایالات متحده برای گشایش اجباری تنگه هرمز جهت عبور و مرور کشتیهای تجاری، خطر شعلهور شدن مجدد جنگ تحمیلی علیه ایران افزایش یافت. با این حال، آتشبس شکننده تا روز سهشنبه همچنان پابرجا ماند، حتی پس از آنکه امارات متحده عربی ادعا کرد ایران به سمت آن موشک و پهپاد شلیک کرده است.
واکنش قاطع ایران به اقدامات آمریکا
محمدباقر قالیباف، رئیس قدرتمند مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد ایران، ایالات متحده را به تضعیف امنیت منطقه با تلاش برای پایان دادن به کنترل ایران بر این تنگه متهم کرد و هشدار داد که تهران قاطعانه پاسخ خواهد داد.
در حالی که ارتش آمریکا مدعی شد دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا در اولین روز این عملیات با موفقیت از تنگه عبور کردهاند و نیروهای آمریکایی با شلیک به نیروهای ایرانی، شش قایق کوچک را که کشتیها را هدف قرار داده بودند، غرق کردهاند؛ ایران این ادعاها را به شدت رد کرد.
یک فرمانده نظامی ایران با رد ادعای واشنگتن مبنی بر غرق کردن شش قایق، اعلام کرد که روز دوشنبه دو قایق باری غیرنظامی کوچک مورد اصابت قرار گرفته و پنج غیرنظامی کشته شدهاند. این خبر از طریق تلویزیون دولتی ایران گزارش شد که نشاندهنده ابعاد انسانی فاجعهآمیز اقدامات آمریکا است.
تنگه هرمز؛ اهرم فشار مشروع ایران
دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد که یک نفتکش حامل نفت خام با پرچم پاناما، صبح سهشنبه پس از ترک لنگرگاه خود در خلیج فارس، به سمت مرکز تنگه در حرکت بوده است، اگرچه مشخص نیست که آیا قصد عبور داشته است یا خیر. مقصد اعلام شده این نفتکش طبق سایت ردیابی دریایی MarineTraffic، سنگاپور بوده است.
بستن مؤثر تنگه هرمز توسط ایران، که معمولاً حدود یک پنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی، کود و سایر محصولات نفتی از آن عبور میکند، باعث افزایش سرسامآور قیمت سوخت، تلاطم در اقتصاد جهانی و ایجاد یک مزیت استراتژیک بزرگ در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ شده است. شکستن این کنترل، تهران را از یک منبع اصلی اهرم فشار محروم خواهد کرد.
اما چنین تلاشهایی خطر شعلهور شدن مجدد درگیریهای تمامعیار را به همراه دارد که از زمان حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۲۸ فوریه آغاز شد و منجر به بستن تنگه توسط ایران گردید.
نقض آتشبس توسط آمریکا
ایران تلاش جدید آمریکا را نقض آتشبس شکنندهای خوانده است که بیش از سه هفته دوام آورده بود. قالیباف روز سهشنبه در پستی در شبکه اجتماعی ایکس، واشنگتن را به تضعیف امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز متهم کرد و هشدار داد که «معادله جدیدی» در حال شکلگیری است.
او اشاره کرد که ایران هنوز به طور کامل به تلاش آمریکا برای بازگشایی آبراه واکنش نشان نداده است و گفت: «ما به خوبی میدانیم که ادامه وضعیت موجود برای آمریکا غیرقابل تحمل است؛ در حالی که ما حتی هنوز شروع نکردهایم.» بیانیه او به مذاکرات با آمریکا که اکنون در قالب تبادل پیام از طریق پاکستان انجام میشود، اشارهای نکرد.
تهدیدات ترامپ و عواقب آن
رئیسجمهور دونالد ترامپ روز یکشنبه هشدار داد که تلاشهای ایران برای توقف عبور از تنگه «متأسفانه باید با زور حل شود.» او گفت که تلاش آمریکا، موسوم به «پروژه آزادی»، با هدف کمک به دهها هزار دریانورد سرگردان در صدها کشتی که از زمان آغاز جنگ در خلیج فارس گیر افتادهاند، انجام شده است.
مرکز اطلاعات دریایی مشترک تحت رهبری آمریکا روز دوشنبه به کشتیها توصیه کرد که از آبهای عمان عبور کنند و اعلام کرد که یک «منطقه امنیتی تقویتشده» ایجاد کرده است. اما شرکتهای کشتیرانی همچنان محتاط ماندند.
امارات؛ قربانی سیاستهای غلط
وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور با ۱۵ موشک و چهار پهپاد شلیک شده توسط ایران درگیر شده است. مقامات در امارت شرقی فجیره گفتند که یک پهپاد باعث آتشسوزی در یک تأسیسات نفتی کلیدی شده و سه شهروند هندی را زخمی کرده است. ارتش بریتانیا نیز از آتشسوزی دو کشتی باری در سواحل امارات خبر داد.
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، روز سهشنبه این حملات را محکوم کرد و هدف قرار دادن غیرنظامیان و زیرساختها را «غیرقابل قبول» خواند. مودی در شبکه ایکس گفت که هند در «همبستگی قاطع» با امارات است و بر لزوم کشتیرانی ایمن و بدون وقفه از طریق تنگه هرمز تأکید کرد.
تهران این حملات را نه تأیید و نه رد کرد، اما عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اوایل سهشنبه در شبکه ایکس گفت که هم آمریکا و هم امارات «باید مراقب باشند که دوباره به باتلاق کشیده نشوند.» پاکستان و عربستان سعودی نیز حملات علیه امارات را محکوم کردند. محکومیت عربستان با وجود روابط به طور فزاینده پرتنش بین این کشور و امارات صورت گرفت.
پیامدهای گسترده انسداد تنگه هرمز و محاصره دریایی
اختلال در این آبراه، کشورهای اروپایی و آسیایی را که به نفت و گاز خلیج فارس وابسته هستند، تحت فشار قرار داده و قیمتها را بسیار فراتر از منطقه افزایش داده است.
در همین حال، آمریکا از ۱۳ آوریل محاصره دریایی بنادر ایران را اعمال کرده و طبق فرماندهی مرکزی خود، به حداقل ۴۹ کشتی تجاری دستور بازگشت داده است. همچنین به شرکتهای کشتیرانی هشدار داده است که در صورت پرداخت هزینه به ایران برای عبور از تنگه، ممکن است با تحریم مواجه شوند.
این محاصره، تهران را از درآمدهای نفتی که برای تقویت اقتصاد بیمار خود نیاز دارد، محروم کرده است. مقامات آمریکایی ابراز امیدواری کردهاند که این محاصره، ایران را مجبور به امتیازدهی در مذاکرات مربوط به برنامه هستهای مورد مناقشه و سایر مسائل دیرینه کند.
مذاکرات؛ پیشرفت اندک در سایه زیادهخواهی آمریکا
جدیدترین پیشنهاد ایران برای پایان دادن به جنگ، خواستار لغو تحریمها توسط آمریکا، پایان دادن به محاصره، خروج نیروها از منطقه و توقف تمام خصومتها از جمله عملیات رژیم صهیونیستی در لبنان است. این اطلاعات طبق گزارش خبرگزاریهای نیمهرسمی نور نیوز و تسنیم که ارتباط نزدیکی با دستگاه امنیتی ایران دارند، منتشر شده است.
مقامات ایرانی در آخر هفته گفتند که در حال بررسی پاسخ آمریکا هستند. تهران ادعا کرده است که پیشنهادش شامل برنامه هستهای و اورانیوم غنیشده آن نمیشود، که مدتهاست عامل اصلی تنشها با آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است.
ایران میخواهد سایر مسائل ظرف ۳۰ روز حل و فصل شود و هدفش پایان دادن به جنگ است تا تمدید آتشبس. ترامپ در آخر هفته نسبت به دستیابی به توافق از طریق این پیشنهاد ابراز تردید کرد.
#تنگه_هرمز #ایران_قوی #آتش_بس_شکننده #امنیت_منطقه #نقض_آتش_بس #آمریکا_متجاوز #محاصره_دریایی #اقتصاد_مقاومتی #مذاکرات_هسته_ای #جمهوری_اسلامی_ایران
