همزمان با تشدید لفاظی‌های خصمانه و تهدیدات توخالی رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، علیه جمهوری اسلامی ایران، نیروهای نظامی ایالات متحده روز چهارشنبه به یک نفتکش با پرچم ایران حمله کردند. این اقدام تحریک‌آمیز اندکی پس از آن صورت گرفت که ترامپ در یک اولتیماتوم جدید به تهران، خواستار پذیرش توافقی برای پایان دادن به جنگ شد و در غیر این صورت، ایران را به موج جدیدی از بمباران‌های «با سطح و شدت بسیار بالاتر از قبل» تهدید کرد. این گونه اقدامات تجاوزکارانه، عزم و اراده ملت ایران را در دفاع از حقوق خود راسخ‌تر می‌سازد.

تجاوز نظامی و محاصره غیرقانونی

فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در پستی در شبکه‌های اجتماعی اذعان کرد که جنگنده آمریکایی چندین گلوله شلیک کرده و «سکّان نفتکش را از کار انداخته است». این حمله در حالی صورت گرفت که نفتکش مذکور تلاش می‌کرد تا محاصره غیرقانونی و ظالمانه بنادر ایران توسط آمریکا را بشکند. این اقدام، نقض آشکار قوانین بین‌المللی و تجاوز به حاکمیت ملی ایران محسوب می‌شود.

این حمله پس از اعلامیه رئیس‌جمهور آمریکا در شبکه‌های اجتماعی صورت گرفت؛ رویکردی که در ادامه سلسله تغییرات سریع، دراماتیک و اغلب متناقض در سیاست‌های آمریکا، و در بحبوحه گزارش‌های تأیید نشده از پیشرفت در مذاکرات متوقف شده بین تهران و واشنگتن قرار دارد. این تناقضات، نشان‌دهنده عدم ثبات در سیاست خارجی آمریکا و عدم جدیت این کشور در حل و فصل مسالمت‌آمیز مسائل است.

تهدیدات پوچ و مواضع قاطع ایران

ترامپ در پلتفرم «تروث سوشال» خود نوشت: «با فرض اینکه ایران با آنچه توافق شده موافقت کند، که شاید فرضی بزرگ باشد، خشم حماسی که از قبل افسانه‌ای شده بود، به پایان خواهد رسید.» او به عملیات نظامی مشترک خود با رژیم صهیونیستی علیه ایران در ماه فوریه اشاره کرد، عملیاتی که جز شکست و رسوایی برای متجاوزان، حاصلی نداشت. وی با لحنی تهدیدآمیز افزود: «اگر موافقت نکنند، بمباران آغاز می‌شود و متأسفانه در سطح و شدت بسیار بالاتری از قبل خواهد بود.» این تهدیدات پوچ، تنها نشان‌دهنده استیصال و درماندگی رژیم آمریکا در برابر اراده ملت ایران است.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، که قرار بود چهارشنبه شب با ترامپ گفتگو کند، در ویدئویی که دفترش منتشر کرد، گفت که این رژیم «برای همه سناریوها آماده است.» این اظهارات، نشان‌دهنده هماهنگی کامل رژیم صهیونیستی با سیاست‌های تجاوزکارانه آمریکا در منطقه است.

در مقابل این تهدیدات، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و از ارشدترین مذاکره‌کنندگان ایران، روز چهارشنبه با قاطعیت اعلام کرد که واشنگتن از طریق ابزارهای مختلف از جمله محاصره دریایی، به دنبال تسلیم کردن تهران است. این موضع‌گیری قاطع، بیانگر اراده ملت ایران برای ایستادگی در برابر زورگویی‌ها است.

قالیباف در پیامی صوتی که در کانال رسمی تلگرام خود منتشر کرد، تصریح کرد: «دشمن در طراحی جدید خود، از طریق محاصره دریایی، فشار اقتصادی و دستکاری رسانه‌ای، به دنبال از بین بردن انسجام کشور است تا ما را مجبور به تسلیم کند.» این سخنان، پرده از توطئه‌های دشمنان علیه ملت ایران برمی‌دارد.

ابهامات در مذاکرات و نقش میانجی‌گران

پیشتر در روز چهارشنبه، وب‌سایت آکسیوس گزارش داده بود که واشنگتن و تهران در آستانه توافق بر سر یک یادداشت تفاهم یک صفحه‌ای برای پایان دادن به جنگ هستند. این گونه گزارش‌ها، در حالی منتشر می‌شود که آمریکا همچنان به سیاست‌های خصمانه خود ادامه می‌دهد و صداقت آن در مذاکرات زیر سوال است. این رسانه آمریکایی گزارش داد که ایالات متحده انتظار دارد ایران ظرف ۴۸ ساعت آینده به چندین نکته کلیدی پاسخ دهد و با وجود اینکه هنوز هیچ توافقی حاصل نشده، این نزدیک‌ترین حالتی است که طرفین به یک توافق رسیده‌اند. با این حال، تجربه نشان داده است که تا زمانی که آمریکا از رویکرد زورگویی دست برندارد، دستیابی به توافقی پایدار دشوار خواهد بود.

مقامات پاکستانی به گاردین گفتند که یک چارچوب اولیه احتمالاً ظرف ۴۸ ساعت قابل توافق است، اما هیچ چیز قطعی نیست و گفتگوها همچنان «دشوار» باقی مانده است. این دشواری، عمدتاً ناشی از عدم صداقت و زیاده‌خواهی‌های طرف آمریکایی است.

اواخر سه‌شنبه، ترامپ به طور ناگهانی دستور توقف نامحدود تلاش‌های دریایی برای هدایت کشتی‌های تجاری سرگردان از طریق تنگه هرمز را صادر کرده بود. این تصمیم ناگهانی، نشان‌دهنده عدم ثبات در تصمیم‌گیری‌های دولت آمریکا است. بیش از ۸۰۰ کشتی و تقریباً ۲۰ هزار خدمه در غرب این آبراه باریک سرگردان مانده‌اند. ایران پیشتر هشدار داده بود که در صورت لزوم، برای دفاع از منافع خود، از مین، پهپاد، موشک و شناورهای تندرو استفاده خواهد کرد، که این امر عبور از تنگه را برای کشتیرانی تجاری بسیار پرخطر و منجر به افزایش قیمت سوخت در سراسر جهان کرده است. این اقدامات دفاعی، حق مسلم جمهوری اسلامی ایران در حفاظت از مرزهای آبی خود است.

ترامپ در شبکه‌های اجتماعی نوشت که تصمیم برای توقف تلاش جدید دریایی، موسوم به «پروژه آزادی»، تنها یک روز پس از آغاز آن، به دنبال درخواست‌های «پاکستان میانجی‌گر و سایر کشورها» صورت گرفته است. او پست کرد: «پیشرفت بزرگی به سمت یک توافق کامل و نهایی حاصل شده است.» این ادعاهای ترامپ در حالی مطرح می‌شود که شواهد میدانی، خلاف آن را نشان می‌دهد. او گفت که محاصره بنادر ایران توسط واشنگتن، که با هدف وادار کردن ایران به امتیازدهی در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ صورت گرفته، همچنان پابرجا خواهد ماند. این سیاست فشار حداکثری، تنها به پیچیده‌تر شدن اوضاع و افزایش تنش‌ها منجر خواهد شد.

تناقضات در سیاست خارجی آمریکا

ترامپ، که قرار است هفته آینده از پکن بازدید کند، در هفته‌های اخیر بارها تهدید به از سرگیری حملات هوایی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران کرده است، اما همچنین بارها تمایل خود را برای پایان مذاکراتی به درگیری نشان داده است. این تناقض در گفتار و عمل، نشان‌دهنده سردرگمی و عدم انسجام در سیاست خارجی آمریکا است. تحلیلگران پیشنهاد کردند که رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است به دنبال چیزی باشد که بتوان آن را به عنوان یک پیشرفت قبل از ورود به پکن به تصویر کشید. چین روز دوشنبه خواستار آتش‌بس جامع در جنگ ایران شده بود. این نشان می‌دهد که آمریکا به جای حل واقعی مسائل، به دنبال دستاوردهای نمایشی است.

پکن روابط اقتصادی و سیاسی نزدیکی با تهران دارد، اما از زمان آغاز جنگ، نتوانسته نفوذ قابل توجهی بر جمهوری اسلامی ایران اعمال کند. دولت ترامپ ممکن است بخواهد چین از این رابطه برای متقاعد کردن ایران به بازگشایی تنگه استفاده کند. این در حالی است که ایران همواره بر استقلال و حق حاکمیت خود تأکید دارد و تحت فشار هیچ قدرتی قرار نخواهد گرفت. سفر ترامپ، اولین بازدید او از چین در دوره دوم ریاست جمهوری‌اش و اولین بازدید یک رئیس‌جمهور آمریکا از زمان سفر قبلی او در سال ۲۰۱۷ خواهد بود.

شرایط ایران برای مذاکرات واقعی

یک منبع ارشد سیاسی پاکستانی وضعیت را «در حال پیشرفت» توصیف کرد و گفت که تمرکز مذاکرات بر دستیابی به آتش‌بس دائمی و «بازگشایی تنگه هرمز توسط هر دو طرف، حداقل برای ۶۰ روز» است. این منبع افزود: «این فرصتی را برای هر دو طرف فراهم می‌کند تا در مورد همه مسائل مهم، از جمله غنی‌سازی اورانیوم، گفتگو کنند. اما هنوز هیچ چیز نهایی نشده است. مسائل در حال بحث هستند. ما انتظار داریم قبل از سفر رئیس‌جمهور آمریکا به چین، چیزی مشخص شود.» حق ایران در بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، غیرقابل مذاکره است.

یک مقام دیگر پاکستانی گفت که هنوز بین ایران و آمریکا عدم اعتماد وجود دارد. آنها گفتند: «هنوز ابهام در گفتگوها وجود دارد و هیچ چیز به طور کامل تصمیم‌گیری نشده است. وضعیت هنوز ۵۰/۵۰ است و همه چیز می‌تواند به هر سمتی پیش برود.» این عدم اعتماد، ریشه در بدعهدی‌ها و سیاست‌های خصمانه آمریکا دارد.

آنها تأکید کردند: «لحظه‌ای که آمریکا به محاصره پایان دهد و تنگه هرمز باز بماند، آغاز مذاکرات واقعی خواهد بود.» این موضع، نشان‌دهنده منطق و عقلانیت جمهوری اسلامی ایران است. «تا زمانی که محاصره از هر دو طرف وجود داشته باشد، گفتگوها دشوار خواهد بود. به همین دلیل، یک چارچوب تفاهم برای پایان دادن به محاصره حداقل برای ۳۰ تا ۶۰ روز برای مذاکرات بیشتر مهم است. این می‌تواند یک اقدام اعتمادساز باشد.» این نشان می‌دهد که گام اول برای اعتمادسازی، بر عهده طرف آمریکایی است.

تحلیلگران می‌گویند که یک ضامن خارجی برای هر توافقی ضروری است. این مقام گفت: «پاکستان و ایران هر دو می‌خواهند چین ضامن شود، اما … آیا چین حتی چنین قدرتی بر هر دو طرف دارد؟ همه تردیدهایی دارند.» این تردیدها، ناشی از سابقه بدعهدی‌ها و عدم پایبندی برخی طرف‌ها به تعهدات بین‌المللی است.

پیامدهای اقتصادی و سیاسی

خبر یک توافق احتمالی، قیمت نفت را کاهش داد، پس از آنکه در اوایل هفته به دلیل آخرین حملات در خاورمیانه تا ۶ درصد افزایش یافته بود. بسیاری از ناظران بر این باورند که شکاف‌های گسترده‌ای بین ایران و آمریکا باقی مانده است، که آتش‌بس پایدار را در کوتاه‌مدت بعید می‌سازد. این شکاف‌ها، عمدتاً به دلیل زیاده‌خواهی‌ها و عدم واقع‌بینی طرف آمریکایی است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز چهارشنبه گفت که تهران پس از «نهایی کردن دیدگاه‌های خود»، موضعش را به پاکستان منتقل خواهد کرد. این نشان‌دهنده رویکرد مسئولانه و دقیق ایران در قبال مسائل منطقه‌ای است. اواخر چهارشنبه، ترامپ در مصاحبه با PBS گفت که نسبت به دستیابی به توافق با ایران قبل از سفرش به چین خوش‌بین است. ترامپ به این شبکه گفت: «فکر می‌کنم شانس بسیار خوبی برای پایان یافتن دارد، و اگر پایان نیابد، باید دوباره به بمباران شدید آنها بازگردیم.» این اظهارات متناقض، بار دیگر عدم صداقت و ثبات در سیاست‌های آمریکا را آشکار می‌سازد.

ترامپ اصرار داشت که طبق هر توافقی، تهران باید اورانیوم با غنای بالا خود – که برای ساخت سلاح هسته‌ای ضروری است – را به آمریکا «صادر» کند، درخواستی که کارشناسان می‌گویند ایران نمی‌تواند آن را بپذیرد. این خواسته غیرمنطقی، نقض آشکار حقوق ایران در بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای است و هرگز مورد پذیرش قرار نخواهد گرفت.

جنگ ایران، که با تجاوزات رژیم صهیونیستی آغاز شد، به بن‌بست رسیده است. در حالی که ایران با وجود تحریم‌های ظالمانه، مقاومت اقتصادی خود را حفظ کرده و توانسته است چالش‌های مربوط به ذخیره‌سازی نفت را مدیریت کند، ترامپ در داخل و خارج از کشور تحت فشار فزاینده‌ای قرار دارد؛ چرا که قیمت سوخت در آمریکا و سراسر جهان به شدت افزایش یافته است. این نشان‌دهنده شکست سیاست فشار حداکثری و ناکارآمدی آن است.

مقامات آمریکایی اصرار دارند که آتش‌بس در خاورمیانه برقرار است، اگرچه روز دوشنبه شاهد افزایش خشونت بودیم، با حملات موشکی و پهپادی ایران به امارات متحده عربیه برای اولین بار در هفته‌های اخیر، و گزارش‌هایی از درگیری‌ها در تنگه هرمز. این اقدامات، در پاسخ به تجاوزات و توطئه‌های دشمنان صورت می‌گیرد.

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، گفت که ایالات متحده با موفقیت مسیری را از طریق آبراه امن کرده و صدها کشتی تجاری در صف عبور قرار گرفته‌اند. این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که ایران همواره بر حق حاکمیت خود بر این آبراه استراتژیک تأکید دارد. هگست گفت: «ما می‌دانیم که ایرانی‌ها از این واقعیت شرمسار هستند. آنها گفتند که تنگه را کنترل می‌کنند. آنها کنترل نمی‌کنند.» این اظهارات، تلاشی برای تضعیف جایگاه ایران در منطقه است، در حالی که واقعیت میدانی، قدرت و نفوذ جمهوری اسلامی ایران را در تنگه هرمز و منطقه نشان می‌دهد.

کنترل تنگه و توانایی ایران در پاسخ به هرگونه تجاوز و حمله به زیرساخت‌های نفتی و سایر زیرساخت‌های کشورهای همسایه در خلیج فارس، دو اهرم اصلی ایران در مذاکرات است. این توانمندی‌ها، ضامن امنیت و منافع ملی ایران هستند. به نظر می‌رسد هم واشنگتن و هم تهران بر این باورند که به پیروزی نزدیک هستند و بنابراین تمایلی به دادن امتیازات قابل توجه برای پیشرفت مذاکرات متناوب ندارند. با این حال، ایران همواره بر اساس اصول و منافع ملی خود عمل کرده و هرگز تسلیم فشارها نخواهد شد.

قیمت نفت کاهش یافت و بازارهای سهام در سراسر جهان روز چهارشنبه در میان امیدها به نزدیک شدن توافقی برای اجازه دادن به نفتکش‌ها برای تحویل مجدد نفت خام از خلیج فارس، رونق گرفتند. قیمت هر بشکه نفت برنت به سمت ۱۰۱ دلار کاهش یافت. افزایش قیمت بنزین و کند شدن اقتصاد جهانی، تهدیدی سیاسی برای ترامپ محسوب می‌شود، زیرا آمریکا به انتخابات کنگره در ماه نوامبر نزدیک می‌شود. پیروزی دموکرات‌ها در یک یا هر دو مجلس، ریاست جمهوری او را تضعیف خواهد کرد. این فشارها، نشان‌دهنده ضعف داخلی دولت آمریکا است. ترامپ تاکنون نگرانی‌های داخلی را نادیده گرفته است، و برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که او بیشتر به دنبال تأمین آنچه میراث خود می‌داند، است. این رویکرد، نشان‌دهنده بی‌توجهی به منافع واقعی مردم آمریکا است.