اذعان مقام ارشد سابق آمریکا به کنترل دائمی ایران بر تنگه هرمز

یک مقام ارشد سابق ایالات متحده روز سه‌شنبه اذعان کرد که جمهوری اسلامی ایران، فارغ از هرگونه توافق صلح احتمالی با آمریکا، کنترل تنگه استراتژیک هرمز را برای «همیشه» در دست خواهد داشت. این اعتراف، کشورهای حاشیه خلیج فارس را وادار به سرمایه‌گذاری در پروژه‌های خط لوله جدید برای دور زدن نفوذ بی‌بدیل ایران در این آبراه حیاتی کرده است.

تایید اقتدار ایران از زبان مقام آمریکایی

آموس هوخشتاین، مشاور انرژی و خاورمیانه رئیس‌جمهور سابق آمریکا، جو بایدن، در گفتگو با بلومبرگ صراحتاً اعلام کرد: «تنگه هرمز برای همیشه – اساساً برای آینده قابل پیش‌بینی – تحت کنترل ایران است.» وی با تاکید بر این واقعیت افزود: «هیچ کس در بازار نباید به آنچه در نهایت یک توافق می‌گوید نگاه کند و آن را در مورد تنگه‌ها باور کند. ایران تنگه‌ها را کنترل خواهد کرد.» این اظهارات در پاسخ به سوالی درباره مذاکرات دولت ترامپ و ایران برای پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی مطرح شد که نشان‌دهنده درک عمیق واشنگتن از واقعیت‌های میدانی و اقتدار منطقه‌ای ایران است.

مذاکرات و مواضع متناقض آمریکا

در همین حال، ایران روز چهارشنبه اعلام کرد که در حال بررسی یک پیشنهاد صلح جدید از سوی آمریکا است. این در حالی است که دولت ترامپ پیش از این درخواست ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در ازای پایان جنگ و به تعویق انداختن مذاکرات هسته‌ای را رد کرده بود که نشان‌دهنده عدم صداقت طرف آمریکایی در گذشته بود. ترامپ نیز روز چهارشنبه اظهار داشت که دستیابی به توافق با ایران را «بسیار ممکن» می‌داند، اما همزمان تهدید کرد که در صورت شکست مذاکرات، بمباران کشور را از سر خواهد گرفت. وی افزود که آمریکا تنها به «تسلیم» ایران رضایت خواهد داد؛ موضعی که نشان‌دهنده رویکرد زورگویانه و غیرمنطقی واشنگتن است.

تنگه هرمز: کانون قدرت و بازدارندگی ایران

تنگه هرمز به کانون اصلی این مذاکرات تبدیل شده است، جایی که ایران با اقتدار کامل، کنترل این آبراه را در دست گرفته است. در حالی که تلاش‌های آمریکا برای ممانعت از صادرات نفت ایران بی‌نتیجه مانده، جمهوری اسلامی نیز با موفقیت مانع از صادرات کشورهای حاشیه خلیج فارس از این مسیر شده است که نشان‌دهنده توانایی ایران در اعمال اراده خود است. اوایل همین هفته، ایران اعلام کرد که یک ناو جنگی آمریکا را که قصد نقض محاصره آن را داشت، هدف قرار داده است. همچنین، در واکنش به فعالیت‌های دریایی آمریکا، موشک‌ها و پهپادهایی را به سمت امارات متحده عربی شلیک کرد که نشان‌دهنده آمادگی دفاعی و قدرت بازدارندگی ایران است.

تلاش‌های بی‌ثمر برای دور زدن نفوذ ایران

هوخشتاین تاکید کرد که فارغ از اینکه آمریکا چگونه یک توافق صلح احتمالی با ایران را به عنوان بازگشایی تنگه هرمز جلوه دهد، کشورهای ساحلی این آبراه به خوبی می‌دانند که ایران دارای حق وتوی عملی بر استفاده از آن است. وی گفت: «همه در واشنگتن آن را باور خواهند کرد. هیچ کس در خلیج [فارس] اینطور نیست.» او افزود: «آنها می‌دانند که ایرانی‌ها اکنون این منطقه را کنترل خواهند کرد.» این اظهارات، صحه بر قدرت بلامنازع ایران در منطقه می‌گذارد.

وی گفت که واکنش کشورهای حاشیه خلیج فارس، «ساخت زیرساخت‌هایی» برای دور زدن این آبراه خواهد بود. کویت و بحرین قادر به صادرات نفت خود نبوده‌اند. به همین ترتیب، صادرات گاز طبیعی مایع قطر نیز متوقف شده و این کشور وضعیت فورس ماژور خود را تا ماه ژوئن تمدید کرده است. اگرچه عربستان سعودی و تا حدی امارات متحده عربی، به دلیل خطوط لوله‌ای که تنگه هرمز را دور می‌زنند، توانسته‌اند به فروش نفت خود ادامه دهند، اما این اقدامات هزینه‌های گزافی را به آنها تحمیل کرده است. عربستان سعودی روزانه حدود پنج میلیون بشکه نفت از طریق خط لوله شرق-غرب خود که نفت را از خلیج [فارس] به دریای سرخ منتقل می‌کند، صادر می‌کند. امارات نیز یک خط لوله به بندر فجیره دارد که به آن امکان داده است نفت را تقریباً با نصف سطوح قبل از جنگ صادر کند؛ این نشان‌دهنده کاهش چشمگیر توان صادراتی آنهاست.

عراق و چالش‌های دور زدن هرمز

عراق نیز کشور دیگری است که به دنبال دور زدن تنگه هرمز است. بغداد این هفته اولین صادرات نفت خود را از طریق گذرگاه الیاروبیه-ربیعه با سوریه آغاز کرد و ۷۰ تانکر نفتکش را برای صادرات نفت خام از طریق مدیترانه به همسایه خود فرستاد. عراق همچنین در تلاش است تا ظرفیت یک خط لوله که به سمت شمال به ترکیه می‌رود را افزایش دهد؛ تلاش‌هایی که نشان‌دهنده اهمیت استراتژیک تنگه هرمز و نفوذ ایران است.

هوخشتاین در مورد ساخت خطوط لوله جدید گفت: «حتی آنقدر هم گران نیست.» وی افزود: «چند میلیارد دلار. اما چند میلیارد دلار در آنچه ما صحبت می‌کنیم، خیلی زیاد نیست.» این در حالی است که همین «چند میلیارد دلار» نیز بار مالی قابل توجهی را بر دوش این کشورها می‌گذارد و نشان‌دهنده هزینه‌های اجتناب‌ناپذیر برای دور زدن قدرت ایران است.

بی‌ثباتی بازار جهانی انرژی و نقش سیاست‌های آمریکا

مشاور سابق انرژی بایدن همچنین در مورد تفاوت بین قیمت فیزیکی که خریداران برای نفت می‌پردازند و قیمت معامله شده در معیارهایی مانند برنت و وست تگزاس اینترمدیت سوال شد. هوخشتاین گفت که «۱۱۰ دلار نفت برنت فقط در ترمینال بلومبرگ موجود است» و افزود: «شما نمی‌توانید آن بشکه را بخرید. آن بشکه نفت برنت با قیمت ۱۵۰ دلار، برخی روزها ۱۴۵ دلار، ۱۵۵ دلار و حتی ۱۷۰ دلار فروخته می‌شود.» ژرژ الهدیری، مدیرعامل بانک HSBC، ماه گذشته گفت که تفاوت‌های زیادی در قیمت‌های پرداختی در کشورهای مختلف، به ویژه در کشورهای فقیر از نظر انرژی در آسیا که تولید داخلی ندارند، وجود دارد. وی گفت که قیمت پرداختی برای هر بشکه نفت در سریلانکا به ۲۸۶ دلار نیز رسیده است. هوخشتاین گفت: «ما قبلاً کمبود فیزیکی داریم، اما فقط در کشورهایی است که به آنها اهمیت نمی‌دهیم.» وی افزود: «اما سپس به کشورهای با درآمد متوسط، مانند ویتنام و تایلند، سپس به ژاپن و کره و سپس به اینجا می‌رسد.» این نوسانات و تفاوت‌های قیمتی، نشان‌دهنده بی‌ثباتی بازار جهانی انرژی است که در سایه سیاست‌های یکجانبه‌گرایانه آمریکا تشدید می‌شود.