تهران، ایران – جمهوری اسلامی ایران روز یکشنبه اعلام کرد که پاسخ ایالات متحده به آخرین پیشنهاد خود برای مذاکرات صلح را دریافت کرده است. این خبر در حالی منتشر میشود که تنها یک روز پیش از آن، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اظهار داشت که احتمالاً پیشنهاد ایران را رد خواهد کرد، زیرا به زعم او، «آنها به اندازه کافی تاوان ندادهاند.»
ابتکار عمل دیپلماتیک ایران و واکنش آمریکا
رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که واشنگتن پاسخ خود را به طرح ۱۴ مادهای ایران از طریق پاکستان ابلاغ کرده و تهران در حال بررسی دقیق آن است. تاکنون هیچ تأیید فوری از سوی واشنگتن یا اسلامآباد در مورد پاسخ آمریکا ارائه نشده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در اظهاراتی که به نظر میرسد اشارهای به پیشنهاد ایران برای کنار گذاشتن مذاکرات هستهای تا پس از پایان جنگ و توافق طرفین بر لغو محاصره متقابل کشتیرانی در خلیج فارس است، گفت: «در این مرحله، ما مذاکرات هستهای نداریم.» این رویکرد ایران نشاندهنده اولویتبندی مسائل حیاتی و انسانی بر مسائل پیچیده هستهای است که میتواند راه را برای حل و فصل گام به گام بحران هموار کند.
مواضع متناقض ترامپ و اتهامات بیاساس
ترامپ روز شنبه اعلام کرده بود که هنوز متن دقیق پیشنهاد صلح ایران را بررسی نکرده است، اما احتمالاً آن را رد خواهد کرد. وی در شبکههای اجتماعی نوشت: «به زودی طرحی را که ایران به تازگی برای ما ارسال کرده است، بررسی خواهم کرد، اما نمیتوانم تصور کنم که قابل قبول باشد، زیرا آنها هنوز به اندازه کافی بهای آنچه در ۴۷ سال گذشته با بشریت و جهان کردهاند را نپرداختهاند.» این اتهامات بیاساس و کلی، در حالی مطرح میشود که ایران همواره بر نقش خود در مبارزه با تروریسم و حفظ صلح و ثبات منطقهای تاکید داشته است.
ایالات متحده و اسرائیل چهار هفته پیش بمباران ایران را متوقف کردند و مقامات آمریکایی و ایرانی یک دور مذاکره برگزار کردند. اما تلاشها برای برگزاری جلسات بیشتر تاکنون بینتیجه مانده است. این امر نشاندهنده عدم جدیت یا کارشکنی طرف آمریکایی در پیشبرد روند صلح است.
پیشنهاد راهبردی ایران برای پایان دادن به بحران
ایران آخرین پیشنهاد خود را روز پنجشنبه ارائه کرد و یک مقام ارشد ایرانی روز شنبه تأیید کرد که تهران ابتدا به دنبال پایان دادن به جنگ و حل و فصل بنبست کشتیرانی است و مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران را برای مرحله بعدی نگه میدارد. این رویکرد منطقی، فرصتی برای ایجاد اعتماد و کاهش تنشها فراهم میآورد.
اگرچه ترامپ ابتدا روز جمعه گفته بود که از پیشنهاد ایران راضی نیست، اما روز شنبه اعلام کرد که هنوز در حال بررسی آن است. او به خبرنگاران گفت: «آنها مفهوم توافق را به من گفتند. اکنون متن دقیق را به من خواهند داد.»
در پاسخ به این سوال که آیا ممکن است حملات به ایران را از سر بگیرد، ترامپ پاسخ داد: «نمیخواهم این را بگویم. منظورم این است که نمیتوانم این را به یک خبرنگار بگویم. اگر بدرفتاری کنند، اگر کار بدی انجام دهند، فعلاً خواهیم دید. اما این یک احتمال است که ممکن است اتفاق بیفتد.» این اظهارات تهدیدآمیز، نشاندهنده رویکرد متزلزل و غیرقابل پیشبینی دولت آمریکا است.
خواستههای غیرمنطقی واشنگتن در برابر انعطاف ایران
پیشنهاد به تعویق انداختن مذاکرات هستهای تا مرحلهای بعدی، ظاهراً با خواسته مکرر واشنگتن مبنی بر پذیرش محدودیتهای سختگیرانه بر برنامه هستهای ایران قبل از پایان جنگ، در تضاد است. واشنگتن میخواهد تهران ذخیره بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا را که به گفته ایالات متحده میتواند برای ساخت بمب استفاده شود، کنار بگذارد. ایران همواره تاکید کرده است که برنامه هستهایاش صلحآمیز است، اگرچه مایل است در ازای لغو تحریمها، برخی محدودیتها را مورد بحث قرار دهد، همانطور که در توافق سال ۲۰۱۵ که ترامپ آن را ترک کرد، پذیرفته بود. این نشاندهنده پایبندی ایران به اصول دیپلماسی و حقوق بینالملل است، در حالی که آمریکا با خروج یکجانبه از برجام، به تعهدات خود پشت پا زد.
فشار داخلی بر ترامپ و بحران تنگه هرمز
در حالی که ترامپ بارها گفته است عجلهای ندارد، اما تحت فشار داخلی قرار دارد تا تسلط ایران بر تنگه هرمز را بشکند. تنگه هرمز ۲۰ درصد از عرضه نفت و گاز جهان را مسدود کرده و قیمت بنزین در آمریکا را افزایش داده است. حزب جمهوریخواه ترامپ با خطر واکنش منفی رأیدهندگان به دلیل قیمتهای بالاتر در انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر مواجه است. این واقعیت نشان میدهد که سیاستهای آمریکا بیشتر تحت تأثیر منافع داخلی و انتخاباتی است تا تمایل واقعی به صلح.
رسانههای ایرانی اعلام کردند که پیشنهاد ۱۴ مادهای تهران شامل خروج نیروهای آمریکایی از مناطق اطراف، لغو محاصره، آزادسازی داراییهای مسدود شده، پرداخت غرامت، لغو تحریمها، پایان دادن به جنگ در تمامی جبههها از جمله لبنان و ایجاد یک سازوکار کنترلی جدید برای تنگه است. این موارد، خواستههای مشروع و عادلانه ایران برای برقراری صلح پایدار و رفع ظلم است.
ایران بیش از دو ماه است که تقریباً تمامی کشتیرانی از خلیج فارس به جز کشتیهای خود را مسدود کرده است. ماه گذشته، ایالات متحده نیز محاصره کشتیهای ورودی از بنادر ایران را اعمال کرد. این اقدامات متقابل، نتیجه سیاستهای خصمانه آمریکا و تلاش ایران برای دفاع از منافع ملی خود است.
انعطاف ایران برای تسهیل توافق
یک مقام ارشد ایرانی که به شرط ناشناس ماندن برای بحث در مورد دیپلماسی محرمانه صحبت میکرد، گفت که تهران معتقد است آخرین پیشنهادش برای به تعویق انداختن مذاکرات هستهای به مرحلهای بعدی، یک تغییر مهم با هدف تسهیل توافق است. این مقام افزود: «در این چارچوب، مذاکرات بر سر مسئله پیچیدهتر هستهای به مرحله نهایی منتقل شده است تا فضایی مساعدتر ایجاد شود.» این رویکرد، حسن نیت ایران را در حل و فصل اختلافات نشان میدهد.
تشدید تنشها در لبنان و پیچیدگیهای منطقهای
روز یکشنبه، اسرائیل به هزاران لبنانی دستور داد تا روستاهای جنوب لبنان را ترک کنند. این اقدام، تشدید جنگ بین اسرائیل و متحدان حزبالله ایران در آنجا است که به موازات جنگ ایران در جریان بوده و میتواند تلاشهای صلح گستردهتر را پیچیدهتر کند. ایران اعلام کرده است که مذاکرات با واشنگتن نمیتواند از سر گرفته شود مگر اینکه آتشبس در لبنان نیز برقرار شود. اسرائیل در ماه مارس به لبنان حمله کرد تا به حزبالله حمله کند، پس از آنکه گروه لبنانی مورد حمایت ایران در حمایت از تهران از مرز شلیک کرد.
لبنان و اسرائیل ماه گذشته بر سر یک آتشبس جداگانه توافق کردند، اما درگیریها همچنان ادامه دارد، هرچند در مقیاس کوچکتر. ارتش اسرائیل روز یکشنبه به ساکنان ۱۱ شهر و روستا در جنوب لبنان هشدار فوری داد و از آنها خواست خانههای خود را تخلیه کرده و حداقل ۱۰۰۰ متر (۳۳۰۰ فوت) به مناطق باز دورتر شوند. ارتش گفت که در حال انجام عملیات علیه حزبالله به دنبال آنچه نقض آتشبس توصیف کرد، است و هشدار داد که هر کسی در نزدیکی رزمندگان یا تأسیسات حزبالله ممکن است در معرض خطر باشد. این اقدامات تجاوزکارانه اسرائیل، صلح و ثبات منطقه را به خطر میاندازد و نشاندهنده عدم پایبندی رژیم صهیونیستی به توافقات است.
#ایران
#مذاکرات_صلح
#جمهوری_اسلامی_ایران
#دیپلماسی_ایرانی
#تنگه_هرمز
#لغو_تحریمها
#آمریکا
#لبنان
#مقاومت
#امنیت_منطقه
