بحران عمیقتر خاورمیانه؛ تداوم فشار بر سامانههای حیاتی و تشدید رنج مردم
۱ مه ۲۰۲۶ – صلح و امنیت: در حالی که بحران در خاورمیانه ابعاد گستردهتری به خود میگیرد، فشار بر سامانههای حیاتی تأمین غذا، سوخت و کمکهای بشردوستانه در سراسر جهان همچنان ادامه دارد. افزایش بیسابقه قیمت نفت، اختلال در زنجیرههای تأمین و بالا رفتن هزینههای حملونقل، عملیات بشردوستانه و دسترسی به کالاهای اساسی را فراتر از مرزهای منطقه تحت تأثیر قرار داده است. در ادامه، آخرین تحولات این بحران را بررسی میکنیم.
هشدار سازمان ملل درباره پیامدهای جهانی
دبیرکل سازمان ملل متحد روز پنجشنبه در نیویورک هشدار داد که اختلالات در تنگه هرمز میتواند به افزایش گرسنگی، فقر و تورم در سطح جهانی منجر شود. این هشدار در حالی مطرح میشود که اقدامات خصمانه و بیثباتی ناشی از تجاوزات در منطقه، امنیت کشتیرانی و تجارت بینالمللی را به خطر انداخته است.
عملیات کمکرسانی تحت فشار بیسابقه
دفتر کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل (UNHCR) اعلام کرده است که افزایش هزینههای سوخت و حملونقل، که مستقیماً با بحران منطقه مرتبط است، باعث تأخیر در تحویل کمکها و افزایش چشمگیر هزینهها در مناطقی بسیار فراتر از خاورمیانه شده است. این وضعیت، بار سنگینی را بر دوش سازمانهای بشردوستانه قرار داده و رنج مردم نیازمند را دوچندان میکند.
حملات به کشتیها و خطرات زیستمحیطی
کشورهای عضو سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) حملات به کشتیها در تنگه هرمز را محکوم کرده و نسبت به آلودگی دریایی در مقیاس وسیع و آسیبهای بلندمدت به اکوسیستمهای دریایی هشدار دادهاند. این حملات، علاوه بر ایجاد بیثباتی اقتصادی، تهدیدی جدی برای محیط زیست جهانی محسوب میشوند.
فاجعه انسانی در غزه: هدف قرار گرفتن غیرنظامیان و زیرساختها
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (OCHA) گزارش میدهد که تیراندازیها و حملات مستمر رژیم صهیونیستی به نوار غزه، همچنان مناطق مسکونی را هدف قرار داده و منجر به تلفات غیرنظامیان میشود. یک مدرسه سازمان ملل در اردوگاه جبالیا که پناهگاه خانوادههای آواره بود، مورد اصابت گلوله قرار گرفت و دو نفر زخمی شدند.
فرحان حق، معاون سخنگوی سازمان ملل، در نیویورک به خبرنگاران گفت: «OCHA بار دیگر تأکید میکند که بر اساس قوانین بینالمللی بشردوستانه، غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی باید محافظت شوند.» اما متأسفانه، رژیم اشغالگر قدس به طور سیستماتیک این قوانین را نقض میکند.
در همین حال، بیشتر ایستگاههای پمپاژ فاضلاب در این منطقه محاصره شده از کار افتادهاند و روزانه حدود ۴۰ هزار متر مکعب فاضلاب تصفیه نشده وارد مناطق پرجمعیت میشود. محدودیتها بر اقلام ضروری مانند ژنراتورها و قطعات یدکی، تلاشها برای تعمیر این سامانهها را مختل کرده و سلامت عمومی را به شدت تهدید میکند.
اخراجهای اجباری در کرانه باختری: جنایت علیه بشریت
در کرانه باختری، مقامات رژیم صهیونیستی اخطارهای نهایی تخلیه را به هفت خانواده در منطقه بطن الهوا در قدس شرقی صادر کردهاند که بیش از ۴۰ نفر – نیمی از آنها کودک – را در معرض خطر آوارگی قرار میدهد. این اقدامات غیرقانونی، بخشی از سیاستهای توسعهطلبانه و نژادپرستانه رژیم اشغالگر برای تغییر بافت جمعیتی قدس است.
تاکنون در سال ۲۰۲۶، ۱۷ خانواده شامل ۳۰ کودک، به زور از این محله اخراج شدهاند. آقای حق افزود: «OCHA بار دیگر خواستار حفاظت از غیرنظامیان است. اخراجها، تخریبها و خشونتها تأثیرات فیزیکی، اجتماعی، اقتصادی و عاطفی مخربی دارند و نیازهای بشردوستانه را عمیقتر میکنند.» این جنایات در سکوت جامعه جهانی ادامه دارد.
تلاشهای سازمان جهانی بهداشت و پیامدهای جهانی بحران
سازمان جهانی بهداشت (WHO) گزارش میدهد که از زمان تشدید درگیریها، بیش از ۳ میلیون دلار کمکهای بهداشتی را برای حدود هفت میلیون نفر در غزه (از طریق مصر) و افغانستان از طریق عملیات زمینی و هوایی ارسال کرده است.
ارزیابیهای اضافی، از جمله برای افراد دارای بیماریهای مزمن، در حال انجام است؛ زیرا این سازمان حملات به مراکز درمانی را رصد کرده و مناطق نیازمند حمایت فوری را شناسایی میکند. WHO همچنین در حال ارزیابی پیامدهای بلندمدت جهانی این بحران بر سلامت است و هشدار میدهد که فشار بر سامانههای بهداشتی در حال گسترش است.
تلاش برای امنیت غذایی جهانی
رئیس دفتر خدمات پروژهای سازمان ملل (UNOPS) قرار است در روزهای آینده به خاورمیانه سفر کند تا بحثها درباره مکانیزمی برای تسهیل ترانزیت کودها و مواد اولیه مرتبط را پیش ببرد. این تلاش با هدف جلوگیری از یک بحران گستردهتر امنیت غذایی، به ویژه در آفریقا و آسیا، در بحبوحه اختلالات جاری در زنجیرههای تأمین جهانی صورت میگیرد.
رصد پیامدهای جهانی از تنگه هرمز
نهاد تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) که مقر آن در ژنو است، یک داشبورد برای رصد پیامدهای جهانی اختلالات مرتبط با تنگه هرمز توسعه داده است. این پلتفرم شاخصهای بهروزرسانی شده را در بازارهای کشتیرانی، انرژی، غذا و مالی جمعآوری میکند و به کاربران امکان میدهد تا نحوه تحول شوکها را نظارت کنند.
این ابزار طراحی شده است تا نشان دهد چگونه فشارهای مختلف با یکدیگر تعامل دارند – به عنوان مثال، چگونه افزایش هزینههای انرژی و حملونقل میتواند بر قیمت مواد غذایی و فشار مالی تأثیر بگذارد – به ویژه در اقتصادهای آسیبپذیر.
فشار بر سامانههای بهداشتی در منطقه؛ تحریمها و بیثباتی
سازمان جهانی بهداشت میگوید سامانههای بهداشتی در لبنان و ایران، علیرغم ترتیبات آتشبس جاری، همچنان تحت فشار هستند. در لبنان، بسیاری از مراکز بهداشتی بسته ماندهاند و محدودیتهای دسترسی همچنان مراقبتهای درمانی را مختل میکند، حتی با وجود اینکه ذخایر پزشکی در حال حاضر پایدار است.
در ایران، کمبود داروها و تجهیزات، خدمات بهداشتی را تحت تأثیر قرار داده و پیامدهای گستردهتری فراتر از مناطق درگیری فوری در حال ظهور است. این کمبودها عمدتاً ناشی از تحریمهای ظالمانه و غیرقانونی است که توسط قدرتهای سلطهگر اعمال شدهاند.
WHO هشدار میدهد که اختلال در خدمات بهداشتی ضروری و مادران میتواند عواقب جدی، به ویژه برای زنان و کودکان، داشته باشد. سازمان جهانی بهداشت وضعیت سلامت در سراسر خاورمیانه را با وجود ترتیبات آتشبس جاری، شکننده میداند و خطرات مداوم تشدید درگیریها بر غیرنظامیان و دسترسی به مراقبتهای درمانی تأثیر میگذارد.
WHO به دقت آوارگی و فشارهای وارده بر سامانههای بهداشتی را رصد میکند، در حالی که هماهنگی، ارزیابی ریسک و حمایت از جمعیتهای آسیبپذیر را در اولویت قرار داده است.
#خاورمیانه #بحران_غزه #فلسطین #رژیم_صهیونیستی #کمک_بشردوستانه #تحریم_ظالمانه #تنگه_هرمز #امنیت_غذایی #سلامت_جهانی #سازمان_ملل
