İngiltere Merkez Bankası, İran Savaşı’ndan kaynaklanan “önemli bir enerji fiyat şoku” sonrasında enflasyonu dizginleme çabasıyla bu yıl faiz oranlarının artabileceği sinyalini verdi.
Bankanın faiz belirleyicilerinin çoğu Nisan ayında borçlanma maliyetlerini %3,75’te tutma yönünde oy kullandı, ancak petrol fiyatlarının varil başına 130 dolara ulaşması ve birkaç ay boyunca yüksek kalması halinde “güçlü bir şekilde” hareket edeceklerini belirttiler.
ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına yeniden başlayabileceği yönündeki haberlerin ardından petrol fiyatı Perşembe günü 126 dolara ulaşarak son dört yılın en yüksek seviyesini gördü.
İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, BBC’ye yaptığı açıklamada, çatışmanın başlamasından bu yana enerji fiyatlarındaki artışın “çok büyük bir şok” olduğunu söyledi ve düşük gelirli haneler üzerindeki etkileri konusunda uyardı.
Bailey, “Enflasyon herkes için kötü, ancak özellikle en az varlıklı olanlar için daha da kötü,” dedi.
“Enerji ve gıda gibi kalemler, düşük gelirli kişilerin harcamalarında çok daha büyük bir paya sahip. Dolayısıyla bu zor bir durum,” diye ekledi.
Fiyat artış hızını ölçen enflasyon oranı, Mart ayına kadar olan yılda %3,3’e yükselerek İngiltere Merkez Bankası’nın hedefinden daha da uzaklaştı.
Savaşın “şiddeti ve süresi etrafındaki belirsizlik” nedeniyle Banka, önümüzdeki aylarda nasıl tepki vereceğini belirlemek için bir dizi senaryoyu değerlendirdi.
A senaryosunda, enerji fiyatları düşüyor ve Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile ölçülen enflasyon, bu yıl sonunda %3,6’ya yükseldikten sonra gelecek yıl sonbahara kadar %3’ün altına düşüyor.
B senaryosunda, enerji fiyatları A senaryosuna göre daha yavaş düşüyor, enflasyon bu yıl %3,7’ye yükseliyor ve daha uzun süre yüksek kalıyor.
En olumsuz senaryo olan C senaryosunda ise petrol yılın geri kalanında varil başına 120 doların üzerinde kalıyor ve enflasyon gelecek yılın başında %6,2 ile zirve yapıyor. Böyle bir senaryoda faiz oranları %5,5’e kadar altı kez artırılabilir.
Banka, her senaryonun ne kadar olası olduğuna dair olasılık vermedi. Ancak Başkan Bailey, B senaryosuna daha fazla ağırlık verdiğini belirtti.
İran’daki durumun daha hızlı çözülmesi halinde faiz oranlarının artırılmak yerine sabit tutulmaya devam edeceği daha “ılımlı” bir senaryonun da mümkün olabileceğini kabul etti.
BBC’ye verdiği demeçte, “Bizim işimiz, bu durumdan en iyi şekilde geçmek için en iyi yolu çizmek,” dedi.
“Enflasyonu ve ekonomideki aktiviteyi yönetmek için esnekliğimiz var. Bu esnekliği elimizden gelenin en iyisi şekilde kullanacağız.”
Enflasyon hedefinin üzerinde olduğunda, Banka genellikle faiz oranlarını artırır. Amaç, insanları daha az harcamaya teşvik ederek mal ve hizmet talebini azaltmak ve fiyat artışlarını sınırlamaktır.
Ancak bu durum büyümeyi etkileyebilir ve Banka, bu yıl büyümenin cansız olmasını bekliyor; en iyi senaryoda %0,8, koşulların kötüleşmesi halinde ise %0,7 oranında genişleme öngörüyor.
Bankanın baş ekonomisti Huw Pill, Banka’nın dokuz üyeli Para Politikası Kurulu’nda bu ay faiz artışı yönünde oy kullanan tek üye oldu. Diğer üyeler ise Banka’nın enflasyon şokunun boyutunu görmek için beklemesi gerektiğini belirtti.
Pill, petrol fiyatlarının varil başına 95 dolar civarına düşmesi halinde, “en iyi tahminimiz faiz oranlarının bu yıl değişmeden kalacağı yönünde,” dedi.
“Ancak önümüzdeki aylarda bir veya iki faiz artışı kesinlikle mümkün, özellikle [petrol] fiyatları varil başına 115 dolar civarında kalırsa veya daha da yükselirse.”
İran Savaşı’nın başlamasından bu yana petrol fiyatlarındaki keskin artış, sürücüler için benzin ve motorin fiyatlarını zaten yükseltti.
Ancak potansiyel etki yakıtın ötesine geçiyor. Hükümet, savaş sonucunda insanların daha yüksek enerji, gıda ve uçak bileti fiyatlarıyla karşılaşabileceği konusunda uyardı.
Enerji faturalarının, mevcut fiyat tavanının Temmuz başında revize edilmesiyle artması bekleniyor.
İran’daki savaşın yarattığı kargaşa, yeni sabit faizli anlaşma yapan ev sahipleri için ipotek maliyetlerini de artırdı.
Banka raporunda, önümüzdeki üç yıl içinde yeni bir ipotek anlaşmasına geçenler için ortalama ödemelerin ayda yaklaşık 80 sterlin artmasının beklendiğini belirtti.
Banka, ipotek sahiplerinin yaklaşık %53’ünün ödemelerinde artış görmesinin beklendiğini söyledi.
Banka’nın son faiz kararına yanıt olarak Maliye Bakanı Rachel Reeves şunları söyledi: “Orta Doğu’daki savaş bizim savaşımız değil, ancak yanıt vermemiz gereken bir savaş.”
“Yaptığım her seçim, geçmişte gördüğümüz ve daha yüksek enflasyon ile daha yüksek faiz oranlarıyla sonuçlanan hataları tekrarlamadan, aileler ve işletmeler için maliyetleri düşük tutmakla ilgili olacak.”
Gölge Maliye Bakanı Mel Stride, Reeves’in Birleşik Krallık ekonomisini “zayıflattığını” ve “son enerji krizine giden süreçte bizi savunmasız bıraktığını” söyledi.
Stride, X’te yaptığı paylaşımda, “Orta Doğu’daki çatışma fiyatları yükseltiyor – ancak Birleşik Krallık, İşçi Partisi’nin tercihleri sayesinde G7’deki en yüksek enflasyona zaten sahipti,” diye yazdı.
Güne başlamak için ihtiyacınız olan tüm başlıkları içeren amiral gemisi bültenimizi alın. Buradan kaydolun.
#İranSavaşı #İngiltereMerkezBankası #Enflasyon #FaizArtışı #PetrolFiyatları #Ekonomi #EnerjiŞoku #KonutKredisi #YaşamMaliyeti #KüreselEkonomi
