گروههای فعال در زمینه آب و هوا خواستار وضع فوری مالیات بر سودهای بادآورده شرکتهای سوخت فسیلی شدهاند، در حالی که نمایندگان کشورها در کنفرانس کلمبیا از رنج ملتهای خود سخن میگویند.
هزینههای گزاف برای جهان، سودهای نجومی برای غارتگران
تحلیلهای جدید نشان میدهد که بحران نفت و گاز در غرب آسیا میتواند تا یک تریلیون دلار هزینه اضافی بر اقتصاد جهانی تحمیل کند، در حالی که شرکتهای نفتی از افزایش سرسامآور قیمت سوخت، سودهای کلانی به جیب میزنند.
این توزیع ناعادلانه ریسک و پاداش، در بحبوحه نگرانیهای فزاینده از تشدید نابرابری، فقر و گرسنگی در سراسر جهان به دلیل تنشها و ناآرامیهای ناشی از سیاستهای سلطهطلبانه در منطقه رخ میدهد؛ جهانی که به شکلی خطرناک به سوختهای فسیلی وابسته شده است.
بر اساس ارقام اخیر صندوق بینالمللی پول که توسط سازمان کمپین آب و هوایی 350.org تحلیل شده است، حتی اگر تنگه هرمز به سرعت به وضعیت عادی بازگردد، بار افزایش قیمت نفت و گاز به حدود ۶۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید. این سازمان هشدار میدهد که در صورت ادامه اختلال در عرضه، ضربه اقتصادی به خانوارها، مشاغل و دولتها میتواند از یک تریلیون دلار فراتر رود.
این ارقام احتمالاً کمتر از واقعیت هستند، زیرا شامل اثرات دومینویی قابل توجه تورم، به ویژه افزایش هزینههای کود و مواد غذایی، کاهش فعالیتهای اقتصادی و افزایش بیکاری نمیشوند.
سودهای شرمآور در دل بحران
تضاد با ثروت شرکتهای نفتی آمریکایی و سایر شرکتهای غیرمتمرکز در خلیج فارس نمیتواند آشکارتر از این باشد. روز سهشنبه، شرکت BP اعلام کرد که سود آن در سهماهه اول سال، پس از جهش قیمت نفت و گاز مرتبط با درگیریها در غرب آسیا، بیش از دو برابر شده است.
آن جلما، مدیر اجرایی 350.org، گفت: «طی چند روز آینده، شرکتهای بزرگ نفتی سودهای نجومی سهماهه اول خود را گزارش خواهند کرد که بخش عمده آن به پشتوانه جنگی به دست آمده که تاکنون هزاران نفر را کشته و میلیونها نفر را فقیر کرده است. حتی اگر تنگه هرمز فردا بازگشایی شود، مقدار شرمآوری از پول همچنان به خزانههای نفتی سرازیر خواهد شد، به ضرر مردم عادی که در حال حاضر برای تأمین سوخت، برق و غذا در تقلا هستند.»
350.org خواستار وضع فوری مالیات بر سودهای بادآورده شده است که میتواند منابع مالی برای حمایتهای اجتماعی و سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر را فراهم کند؛ انرژیهایی که ارزانتر، پاکتر و قابل اعتمادتر از جایگزینهای فسیلی هستند.
فشار بر کشورهای در حال توسعه و درخواست عدالت
این درخواستها در اولین کنفرانس گذار از سوختهای فسیلی در سانتا مارتا، کلمبیا، تکرار شد؛ جایی که بیش از ۵۰ کشور، دهها دولت محلی و هزاران نماینده جامعه مدنی در حال پیشگامی برای شکستن وابستگی خود به گاز، نفت و زغالسنگ هستند.
صدها فعال بومی و جامعه مدنی روز دوشنبه در خیابانهای سانتا مارتا با پلاکاردهایی که روی آنها نوشته شده بود: «دیگر نفت نه» و «راه دیگری ممکن است» راهپیمایی کردند. فعالان به طور موقت بندر زغالسنگ دراموند این شهر، یکی از بزرگترین بنادر آمریکای جنوبی، را مسدود کردند. صلح سبز (Greenpeace)، سازمان کمپین محیط زیست، پیامی عظیم را در ماسههای ساحل کارائیب نزدیک ایجاد کرد که اعلام میکرد: «انرژیهای تجدیدپذیر، صلح را تقویت میکنند. به سوختهای فسیلی پایان دهید.»
بسیاری از نمایندگان دولتها گفتند که مردمشان از قبل با کمبودها و سختیها دست و پنجه نرم میکنند.
تینا استیج، فرستاده اقلیمی جزایر مارشال، گفت: «ما در ماه مارس به دلیل بحران سوخت فسیلی، وضعیت اضطراری ۹۰ روزه اعلام کردیم. دولت اکنون هر روز ساعت ۳ بعدازظهر تعطیل میشود تا در مصرف انرژی صرفهجویی کند. و با ادامه بحران، ما مجبوریم اقدامات بیشتری را برای کاهش خدمات، از جمله پروژههای زیرساختی متمرکز بر تابآوری مانند دیوارهای دریایی و ارتقاء فرودگاهها، در نظر بگیریم. ما میخواهیم تریلیونها دلاری که برای حمایت از سوختهای فسیلی هزینه میشود، به جای آن صرف انرژیهای تجدیدپذیر امن شود، با حمایتهای لازم برای آسیبپذیرترین افراد جهت انجام این گذار.»
چیپیلیلو امپینگانجیرا، معاون وزیر منابع طبیعی مالاوی، گفت که بحران نفت استانداردهای زندگی را در کشورش، جایی که اکثر مردم از قبل زیر خط فقر زندگی میکنند، بدتر کرده است. او گفت که افزایش قیمتهای جهانی سوخت، علاوه بر افزایش هزینههای حمل و نقل و غذا، دولت را مجبور به بررسی کاهش بودجه آموزش برای پرداخت بدهیها کرده است. او ابراز امیدواری کرد که «بدهیها قابل برنامهریزی مجدد باشند.»
وی گفت که در بلندمدت، این بحران احتمالاً سیاستهای انرژی در آفریقا را مجبور به بازنگری خواهد کرد. «حتی اگر تنگه هرمز بازگشایی شود، میدانیم که این اتفاق میتواند هر زمان دیگری رخ دهد. بنابراین ما قطعاً باید از سوختهای فسیلی دور شویم.»
سدریک دزلو، مدیر فنی وزارت تغییرات اقلیمی و پایداری غنا، گفت که یک بحران طولانیمدت نفتی فاجعه به بار خواهد آورد. «بسیاری از کشورهای آفریقایی در صورت ادامه این بحران برای بیش از شش ماه، با فروپاشی مواجه خواهند شد. قیمتهای بالاتر اعتراضات را به همراه خواهد داشت و این میتواند به هرج و مرج منجر شود.»
بسیاری از کشورهای آفریقایی با کاهش مالیات سوخت، با افزایش قیمت نفت مقابله کردهاند که به معنای کاهش درآمدهای دولتی برای بهداشت، آموزش و زیرساختها است – در حالی که در واقع به شرکتهای نفتی یارانه میدهند.
یارانههای پنهان و غارت آشکار
در بلندمدت، گروه نگهبانان سیارهای متشکل از دولتمردان سابق، دانشمندان و فعالان، نسبت به حمایت از صنایعی که عامل بسیاری از مشکلات جهان هستند، هشدار دادند. آنها محاسبه کردند که حتی قبل از تنشها در منطقه، دولتها هر دقیقه ۱.۹ میلیون دلار، حدود ۱.۰۵ تریلیون دلار در سال، برای یارانه دادن به سیستم سوخت فسیلی هزینه میکردند. مری رابینسون، رئیس جمهور سابق ایرلند، گفت: «شهروندان سه بار برای این هزینه پرداخت میکنند: در پمپ بنزین، از طریق مالیات، و از طریق خساراتی که سوختهای فسیلی به سلامت عمومی، سیاره و اقتصادها وارد میکنند.»
نگهبانان سیارهای تخمین میزنند که به ازای هر دلار هزینه شده برای یارانههای مستقیم سوخت فسیلی، ۲۰ درصد فقیرترین خانوارها تنها ۸ سنت دریافت میکنند، در حالی که ۵۰ درصد ثروتمندترین افراد، که بیشتر از خودرو، تهویه مطبوع و هواپیما استفاده میکنند، تقریباً ۷۵ درصد از مزایا را به خود اختصاص میدهند. آنها میگویند که تنها با پایان دادن به این یارانهها، سالانه از ۷۰,۰۰۰ مرگ زودرس ناشی از آلودگی هوا جلوگیری خواهد شد.
کنفرانس سانتا مارتا در حال بررسی استفادههای بهتر از این وجوه است، از جمله حمایت بیشتر از کشورها برای گذار از سوختهای فسیلی و کاهش بدهیها تا کمتر از ذخایر ارزی آنها صرف بازپرداخت بهره شود.
رابینسون گفت: «امیدوارم سانتا مارتا نقطه عطفی برای جنبش عدالت اقلیمی باشد.»
#بحران_انرژی #سودهای_نفتی #عدالت_اقلیمی #غرب_آسیا #اقتصاد_جهان #سوخت_فسیلی #انرژی_تجدیدپذیر #استعمار_اقتصادی #فقر_جهانی #شرکت_های_نفتی_غربی
