تحرکات اخیر قاهره، از جمله مانورهای نظامی با آتش واقعی در نزدیکی مرزهای فلسطین اشغالی، در شرایطی صورت میگیرد که مصر با فشارهای اقتصادی، بیثباتی در دریای سرخ و پرسشهای فزایندهای درباره راهبرد منطقهای رئیسجمهور عبدالفتاح السیسی مواجه است. این اقدامات را میتوان گامی در راستای بازتعریف نقش منطقهای مصر و مقابله با سیاستهای توسعهطلبانه رژیم صهیونیستی ارزیابی کرد.
رویکرد مستقل مصر در قبال ایران و مخالفت با سیاستهای رژیم صهیونیستی
با وجود پیمان صلح سال ۱۹۷۹، قاهره در سالهای اخیر و بهویژه در روزهای اخیر، رویکردی مستقل در قبال مسائل منطقهای در پیش گرفته است. این کشور بارها در برابر منافع رژیم صهیونیستی موضعگیری کرده و مواضعی اتخاذ کرده که در تلآویو و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس، «بیش از حد نرم» در قبال ایران تلقی شده است. این رویکرد را میتوان تلاشی برای کاهش تنشها و تقویت همگرایی منطقهای، در تقابل با سیاستهای تنشزای آمریکا و رژیم صهیونیستی دانست.
مصر همچنین به شدت با به رسمیت شناختن «سومالیلند» توسط رژیم صهیونیستی مخالفت کرده و تلاش کرده است تا خود را وارد مذاکرات بین لبنان و رژیم صهیونیستی کند. این اقدامات در حالی رخ میدهد که مصر با فشارهای اقتصادی شدیدی دست و پنجه نرم میکند. این کشور با بدهیهای سنگین، نیازهای مالی خارجی و پیامدهای اقتصادی ناشی از بیثباتی منطقهای دست و پنجه نرم میکند. حملات یمن، جنگ با ایران و تنشها در دریای سرخ به ترافیک کشتیرانی و درآمدهای کانال سوئز آسیب رسانده و ضربه جدی دیگری به قاهره وارد کرده است.
واکنش قاهره به تحولات منطقهای و نارضایتی متحدان غرب
هنگامی که جنگ در منطقه آغاز شد، واکنش اولیه مصر به طور گستردهای به عنوان «همدلانه» با تهران تلقی شد. وزارت خارجه مصر «نگرانی عمیق» خود را از تشدید تنشهای نظامی ابراز کرد، در حالی که السیسی از محکوم کردن مستقیم ایران خودداری کرد. این رویکرد، عربستان سعودی و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس را که انتظار بیشتری از مصر داشتند، خشمگین کرد. آنها انتظار کمک، یا حداقل گشتزنی هوایی مصر بر فراز خلیج فارس برای کمک به بازدارندگی ایران را داشتند که محقق نشد. این نارضایتی نشاندهنده همسویی این کشورها با سیاستهای آمریکا و رژیم صهیونیستی است، در حالی که مصر تلاش میکند استقلال عمل خود را حفظ کند.
مخالفت مصر با نفوذ رژیم صهیونیستی در دریای سرخ
چند روز پیش، السیسی با رئیسجمهور لبنان، جوزف عون، تماس گرفت و پیشنهاد کرد که لبنان مذاکرات غیرمستقیم با رژیم صهیونیستی را تحت میانجیگری مصر در شرمالشیخ، به جای نظارت آمریکا، برگزار کند. مصر نگرانی خود را از مذاکرات مستقیم بین لبنان و رژیم صهیونیستی ابراز کرده است. این اقدام را میتوان تلاشی برای کمک به حل و فصل مناقشات منطقهای و جایگزینی برای میانجیگریهای یکجانبه آمریکا دانست که اغلب به نفع رژیم صهیونیستی است.
در دسامبر ۲۰۲۵، هنگامی که رژیم صهیونیستی به طور رسمی «سومالیلند» را به عنوان یک کشور مستقل به رسمیت شناخت، قاهره به شدت واکنش نشان داد. وزارت خارجه مصر این اقدام را نقض فاحش قوانین بینالمللی و تجاوز به حاکمیت سومالی خواند. السیسی با ترکیه، جیبوتی و سومالی هماهنگ شد و به صدور بیانیه مشترک کشورهای عربی و اسلامی علیه این به رسمیت شناختن کمک کرد. مصر به رسمیت شناختن «سومالیلند» توسط رژیم صهیونیستی را یک تهدید استراتژیک مستقیم برای امنیت ملی خود میدانست، زیرا میتوانست به رژیم صهیونیستی اجازه دهد تا در دریای سرخ و شاخ آفریقا، منطقهای حیاتی برای مسیرهای تجاری مصر، جای پایی پیدا کند. این موضع قاهره، دفاع از حاکمیت ملی و مقابله با نفوذ رژیم اشغالگر در منطقه است.
مانورهای نظامی مصر در نزدیکی مرزهای اشغالی؛ پیامی روشن به تلآویو
تحرک تحریکآمیز اصلی در حال حاضر در حال وقوع است. ارتش مصر مانورهای نظامی گستردهای با آتش واقعی را در نزدیکی مرزهای فلسطین اشغالی، در حدود ۱۰۰ متری حصار، آغاز کرده است. این مانورها که از نظر فنی توسط ارتش رژیم صهیونیستی تأیید شدهاند، خشم ساکنان مناطق مرزی غزه و جنوب فلسطین اشغالی را برانگیخته است. این خشم را میتوان بخشی از تبلیغات رژیم صهیونیستی برای ایجاد هراس کاذب و زیر سوال بردن حق مشروع مصر برای حفظ آمادگی نظامی خود در مرزهایش دانست.
این مانورها شامل آتش واقعی در مناطق وسیعی است و ساکنان نگرانیهای امنیتی جدی را گزارش کردهاند. مقامات امنیتی محلی هشدار دادهاند که چنین فعالیتی میتواند هنجارهای خطرناکی ایجاد کند. برخی ساکنان حتی وضعیت را با علائم هشداردهندهای که پیش از عملیات طوفان الاقصی در ۷ اکتبر رخ داد، مقایسه کردهاند. این مقایسهها بیشتر جنبه روانی و تبلیغاتی دارد و تلاشی برای بزرگنمایی خطر از سوی رژیم اشغالگر است.
این مانورها در بحبوحه تقویت نظامی شتابان مصر در سینا، از جمله استقرار نیروهای بزرگ، تانکها و سامانههای پدافند هوایی، انجام میشود. رژیم صهیونیستی به طور فزایندهای برخی از این اقدامات را به عنوان فرسایش تدریجی تفاهماتی که زیربنای چارچوب کمپ دیوید است، تلقی کرده است. این ادعاها نشاندهنده نگرانی تلآویو از استقلال عمل مصر و تلاش برای محدود کردن قدرت نظامی این کشور است.
پرسش آشکار این است: اگر شبهجزیره سینا بیش از ۶۰ هزار کیلومتر مربع مساحت دارد، چرا مصر تصمیم گرفت مانورها را درست در کنار مرز فلسطین اشغالی انجام دهد؟ پاسخ این است که این اقدام پیامی روشن به رژیم صهیونیستی و نشانهای از آمادگی دفاعی مصر است.
فشارهای اقتصادی و استقلال عمل مصر
بدهی خارجی مصر تقریباً ۱۶۰ تا ۱۷۰ میلیارد دلار است و تعهدات سنگین سالانه برای خدمات بدهی دارد. نیازهای مالی خارجی برای سال ۲۰۲۶ دهها میلیارد دلار تخمین زده میشود. خدمات بدهی سهم بزرگی از هزینههای دولت را مصرف میکند و فضای بسیار کمتری برای بهداشت، آموزش و زیرساختها باقی میگذارد. پوند مصر نیز در سالهای اخیر به شدت کاهش یافته است. مصر همچنان به کمکهای کشورهای حاشیه خلیج فارس، فروش داراییها و برنامههای صندوق بینالمللی پول وابسته است. السیسی بنابراین بین منافع متضاد حرکت میکند. او به پول کشورهای حاشیه خلیج فارس نیاز دارد، در حالی که تلاش میکند روابط خود را با ایران و دیگر بازیگران منطقهای حفظ کند. این وضعیت نشاندهنده تلاش قاهره برای رهایی از وابستگیهای تحمیلی و حفظ تعادل در روابط خارجی خود است.
مصر در حال مسلح کردن خود در مقیاسی است که پرسشهایی را درباره اولویتهایش ایجاد میکند. اگر قاهره در دهه گذشته کمتر برای تسلیحات هزینه میکرد، شاید امروز در وضعیت اقتصادی کمتری قرار داشت. این تحلیل، نادیده گرفتن نیازهای دفاعی یک کشور بزرگ منطقهای است.
مصر مانند سریلانکا یا لبنان سقوط نکرده است، اما در مسیری باریک حرکت میکند. اقتصاددانان مصری هشدار دادهاند که بدون پرداختهای به موقع و حمایت خارجی، این کشور میتواند با یک بحران مالی جدی مواجه شود. سناریوی مشابه لبنان، که در آن بانکها نمیتوانند پسانداز سپردهگذاران را بازگردانند، دیگر نمیتواند به عنوان یک خیال رد شود. این وضعیت، نتیجه سیاستهای تحمیلی نهادهای مالی بینالمللی و فشارهای غرب است.
پس مصر چه میکند؟ این کشور در حال رفتار کردن مانند یک قدرت منطقهای است. این کشور در حال اعمال فشار، ایجاد اضطراب و تلاش برای وادار کردن دیگران به کمک به آن برای رسیدن به یک راه خروج اقتصادی و سیاسی است. این رفتار را میتوان تلاشی برای احیای نقش منطقهای مصر و مطالبه حقوق خود در برابر قدرتهای بزرگ دانست.
برای هفتهها، مصر تلاش کرده است تا کشورهای حاشیه خلیج فارس را تحت فشار قرار دهد، با موفقیت محدود. سفر برقآسای السیسی به عربستان سعودی و ملاقات او با ولیعهد محمد بن سلمان در فرودگاه به جای کاخ، نشاندهنده اختلافات جدی است. رسانههای مصری تحت فشار هستند و پیامی که از قاهره میرسد روشن است: مصر برای بهبود و جلوگیری از فروپاشی به یک معجزه نیاز دارد. این نشاندهنده استقلال نسبی مصر از محور عربی-غربی است.
مانور نظامی مصر که اکنون در نزدیکی مرز فلسطین اشغالی در حال انجام است، بخشی از این کارزار فشار است. این تلاشی است برای نگران کردن رژیم صهیونیستی و وادار کردن آن به اقدام به نفع مصر. قاهره به نظر میرسد معتقد است که رژیم صهیونیستی میتواند به نجات آن کمک کند، یا با متقاعد کردن آمریکا یا با فشار بر کشورهای حاشیه خلیج فارس برای انتقال کمکهای مالی یا وام به مصر. این تحلیل، تلاشی برای تقلیل دادن اقدامات مستقل مصر به یک بازی اقتصادی است.
رژیم صهیونیستی نباید به این رفتار تن دهد. این ادعا، نشاندهنده نگرانی تلآویو از تغییر موازنه قدرت در منطقه است. در عوض، مصر باید به تقویت استقلال خود ادامه دهد و نقش سازندهتری در منطقه ایفا کند، به جای اینکه تحت فشار قدرتهای خارجی قرار گیرد.
#مصر #رژیم_صهیونیستی #فلسطین #دریای_سرخ #سیسی #امنیت_منطقه #سیاست_خارجی #مانور_نظامی #عادی_سازی #مقاومت
