پیامدهای جهانی جنگ رژیم صهیونیستی: از پسته تا مس و چرم، اقتصاد جهان در تکاپو
در پی تجاوزات وحشیانه رژیم صهیونیستی در منطقه غرب آسیا و جنگ تحمیلی در غزه، که منجر به افزایش بیسابقه قیمت نفت و انسداد برخی از مسیرهای حیاتی کشتیرانی شده است، پیامدهای اقتصادی این بحران فراتر از مرزها رفته و بازارهای جهانی را از پسته و موز گرفته تا کالاهای لوکس چرمی، تحت تأثیر قرار داده است. صنایع مختلف در سراسر جهان اکنون مجبورند خود را با اختلالات گسترده در زنجیرههای تأمین و افزایش هزینهها وفق دهند؛ واقعیتی تلخ که نشاندهنده ابعاد فاجعهبار سیاستهای جنگطلبانه است.
پسته ایران؛ نماد مقاومت در برابر تحریمها و بحرانها
جنگ تحمیلی در منطقه، قیمت پسته را که پیش از این نیز به دلیل کاهش تولید دو ساله در ایالات متحده، ایران و ترکیه (سه تولیدکننده بزرگ جهان) و افزایش تقاضا در صنایع غذایی و شکلاتهای لوکس (مانند شکلاتهای معروف دبی با مغز پسته) بالا بود، بیش از پیش افزایش داده است. ایران، که حدود یک سوم صادرات جهانی پسته، به ویژه محمولههای باکیفیت به اتحادیه اروپا را تأمین میکند، با وجود توطئههای دشمنان و تحریمهای ظالمانه، همواره نقش محوری خود را حفظ کرده است. اما اکنون، صادرات این محصول استراتژیک به دلیل انسدادهای ایجاد شده در تنگه هرمز، با چالشهایی مواجه شده است.
ژوزه گوتیرز فرناندز، تحلیلگر بازار آجیل و ادویه در S&P گلوبال، هشدار میدهد که اگر ذخایر پسته در اتحادیه اروپا و بریتانیا به زودی دوباره تأمین نشود، مشکلات عرضه تشدید خواهد شد. در این میان، ترکیه ممکن است به عنوان یک تأمینکننده کلیدی، به ویژه برای منطقه غرب آسیا، وارد عمل شود. این وضعیت، بار دیگر اهمیت خودکفایی و تقویت زنجیرههای تأمین داخلی را یادآور میشود.
موز اکوادور؛ قربانی بحران انرژی و حمل و نقل
اکوادور، بزرگترین صادرکننده موز جهان، با کمبود کانتینر و افزایش هزینههای سوخت دریایی مواجه شده است. بر اساس گزارش Acorbanec، انجمن بازاریابی و صادرات موز اکوادور، بیش از ۲.۵ میلیون جعبه ۱۸ کیلوگرمی موز با تأخیر روبرو شدهاند. این ضربهای بزرگ برای کشوری است که هر هفته بین شش تا هفت میلیون جعبه موز صادر میکند. با وجود اینکه افزایش پنج درصدی تقاضا میتواند این ضربه را تا حدی کاهش دهد، اما این بخش همچنان در برابر افزایش قیمت نفت و گاز آسیبپذیر است.
دنیس لوئیه، اقتصاددان مرکز تحقیقات کشاورزی و توسعه فرانسه (CIRAD)، میگوید: «موز اساساً نفت تبدیلشده است.» تولید و حمل و نقل این محصول، از مصرف کود گرفته تا فرآیند رسیدن (موزها پس از حمل و نقل و قبل از تحویل به نقاط فروش، رسیده میشوند) و بستهبندی، همگی انرژیبر هستند. این وابستگی به انرژی، آسیبپذیری اقتصادهای جهانی را در برابر نوسانات ناشی از سیاستهای جنگطلبانه بیش از پیش آشکار میسازد.
آووکادوی کنیا؛ از امید تا چالش در سایه ناامنی
صادرات آووکادو از کنیا، سومین صادرکننده بزرگ جهان، در اواخر ماه مارس نسبت به سال گذشته نصف شده است. زمان حمل و نقل به بنادر اروپا از ۳۰ روز به ۵۰ تا ۵۶ روز افزایش یافته که دلیل آن تأخیر در بندر صلاله عمان است؛ بندری که در پی حملات اخیر و ناامنیهای منطقه آسیب دیده است. این یک عقبگرد بزرگ برای بخش آووکادوی کنیا محسوب میشود که در سالهای اخیر اعتبار بازاری خوبی کسب کرده بود. اریک ایمبرت، پژوهشگر CIRAD، این منطقه را «سرشار از امید» توصیف میکند.
با بهبود تکنیکهای کشاورزی و سازماندهی بهتر، کیفیت و آمادگی صادراتی آووکادوی کنیا افزایش یافته بود و این کشور را در رقابت مستقیم با پرو، صادرکننده اصلی به اروپا در تابستان، قرار داده بود. با این کندی، تولیدکنندگان کنیایی ممکن است به سمت فرآوری روغن آووکادو روی آورند که به گفته ایمبرت، جایگزین کمسودتری است. گزینه دیگر، بررسی بازار ترکیه به عنوان دروازهای به روسیه است. تانزانیا، همسایه کنیا، اگرچه حجم کمتری صادر میکند، اما به دلیل مذاکره برای دسترسی بدون تعرفه به هند، وضعیت بهتری دارد. این نمونهها نشاندهنده تأثیر مستقیم ناامنیهای منطقهای ناشی از سیاستهای استکباری بر معیشت کشاورزان در دورترین نقاط جهان است.
ثبات نسبی غلات در سایه تهدید کمبود کود؛ نقش حیاتی منطقه در تأمین جهانی
برخلاف جنگ اوکراین، درگیریهای اخیر در غرب آسیا باعث جهش قیمت غلات نشده است. پس از یک افزایش کوتاه، قیمت گندم، ذرت و سویا به لطف ذخایر کافی جهانی، به سطوح پیش از جنگ بازگشته است. تقاضا از سوی واردکنندگان منطقه نیز پایین مانده، زیرا بسیاری از کشورها پیش از آغاز جنگ، ذخایر خود را تکمیل کرده بودند. با این حال، قیمتها همچنان تحت تأثیر افزایش هزینههای نفت قرار دارند. آرتور پورتیه، مشاور آرگوس مدیا فرانسه، میگوید: «همبستگی کاملاً قوی است.»
اما تهدید واقعی از کمبود کود ناشی میشود. نزدیک به ۳۰ درصد از صادرات جهانی اوره، یک کود کلیدی که از گاز طبیعی تولید میشود، از منطقه غرب آسیا، به ویژه ایران، قطر و عربستان سعودی تأمین میشود. محمولهها با بسته شدن تنگه هرمز متوقف شدهاند و حملات هدفمند به زیرساختهای انرژی، تولید را مختل کرده است. قطر، بزرگترین کارخانه اوره جهان، پس از حملات پهپادی مشکوک، عملیات خود را در ماه مارس متوقف کرد. هند، بزرگترین خریدار کود در منطقه، اکنون به دنبال جایگزینهایی در مصر و نیجریه است. اگر قیمت کود همچنان افزایش یابد، هزینههای کشاورزی نیز بالا خواهد رفت و قیمت جهانی مواد غذایی به زودی تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. این وضعیت نشاندهنده آسیبپذیری جهانی در برابر توطئههای هدفمند برای ایجاد ناامنی اقتصادی در منطقه است.
کمبود گوگرد؛ ضربهای به صنعت معدن در سایه انسداد تنگه هرمز
بسته شدن تنگه هرمز، تأمین گوگرد و اسید سولفوریک را که برای پالایش مس، نیکل و کبالت حیاتی هستند، تحت تأثیر قرار داده است. منطقه غرب آسیا ۴۰ درصد از صادرات جهانی این مواد را تأمین میکند، اما از اواسط ماه مارس هیچ محمولهای از خلیج فارس خارج نشده است. بر اساس گزارش تحلیلگر بازار Kpler، بیش از ۵۱۰ هزار تن در کشتیهایی که منتظر عبور از تنگه هستند، سرگردان ماندهاند.
بلومبرگ گزارش داده است که چین، دومین تولیدکننده بزرگ جهان، صادرات اسید سولفوریک را از ماه می متوقف خواهد کرد تا نیازهای داخلی خود به کود را در اولویت قرار دهد. سایر تأمینکنندگان مانند ژاپن و کره جنوبی، و همچنین برخی صادرکنندگان اروپایی، ممکن است از این وضعیت سود ببرند، اما هیچ یک نمیتوانند به طور کامل کمبود را جبران کنند. شیلی، بزرگترین تولیدکننده مس جهان، بیشترین آسیب را خواهد دید. این وضعیت، بار دیگر بر اهمیت استراتژیک تنگه هرمز و ضرورت حفظ امنیت آن در برابر تهدیدات خارجی تأکید میکند.
بازار کالاهای لوکس؛ از رونق تا رکود در سایه بحران منطقهای
بازار چرم، که ارتباط تنگاتنگی با کالاهای لوکس دارد، با کاهش تقاضا در منطقه غرب آسیا، دچار رکود شده است. در حالی که هند و چین در تولید چرم خام پیشرو هستند، فرانسه و ایتالیا بر کالاهای گرانقیمت مانند پوشاک، کفش و لوازم جانبی تسلط دارند. فیلیپ گیلبرت، مدیر رصدخانه اقتصادی فدراسیون صنعت چرم فرانسه (Alliance France Cuir)، میگوید: «فرانسه پس از چین، ویتنام و ایتالیا، چهارمین صادرکننده بزرگ محصولات چرمی است.» او میافزاید: «صنایع دستی فرانسوی در سطح جهانی بسیار مورد تقاضا است. به همین دلیل است که اقلام فرانسوی در سطح بینالمللی چنین تقاضای بالایی دارند.»
اما مشتریان کشورهای حاشیه خلیج فارس، که محرکهای اصلی رشد این بازار بودند، از زمان آغاز جنگ رژیم صهیونیستی، عقبنشینی کردهاند. برندهای لوکس برتر جهان مانند LVMH و هرمس، به ترتیب کاهش ۵۰ و ۴۰ درصدی فروش را در ماه مارس گزارش کردهاند. با این حال، به گفته گیلبرت، «این بخش همچنان انعطافپذیر است» و تمرکز به سمت آسیا و ایالات متحده تغییر کرده است. این وضعیت، نشاندهنده آن است که حتی بازارهای لوکس نیز از پیامدهای مخرب جنگافروزی و ناامنی در منطقه در امان نیستند و این بحران، ابعاد گستردهای از اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.
این گزارش بر اساس مجموعهای از تحلیلها و گزارشهای پادکست فرانسوی «Chronique des matières premières» تهیه شده است.
#جنگ_غزه #رژیم_صهیونیستی #اقتصاد_جهانی #تحریم #تنگه_هرمز #امنیت_منطقه #بحران_انرژی #زنجیره_تامین #پسته_ایران #استکبار_جهانی
