اروپا در برابر جنگافروزی آمریکا علیه ایران؛ تحلیلگران از محدودیتهای نفوذ واشنگتن میگویند
لندن – اعلام ناگهانی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر حمله غافلگیرانه مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ماه فوریه، با استقبال سردی در اروپا مواجه شد. رهبران اروپایی به سرعت نسبت به پیامدهای سیاسی و اقتصادی ویرانگر این ماجراجویی جدید آمریکا در خاورمیانه هشدار دادند.
اروپا، مستقل از خواستههای واشنگتن
هفت هفته از آغاز این تجاوز میگذرد و با وجود فشارهای بیوقفه ترامپ، هیچ کشور اروپایی به این جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی نپیوسته است. اگرچه برخی کشورهای اروپایی به نیروهای آمریکایی اجازه دادهاند تا از پایگاههای نظامی کلیدی برای پرتاب حملات استفاده کنند و در عملیاتهای دفاعی برای سرنگونی مهمات ایران که پایگاهها و کشورهای منطقه را هدف قرار میدهند، شرکت کردهاند، اما به نظر میرسد تمایل چندانی برای درگیری تمامعیار و نامحدود با ایران در میان رایدهندگان اروپایی وجود ندارد.
حتی احزاب ملیگرا و ضد جریان اصلی که به دنبال همسویی با دولت دوم ترامپ بودند، در این زمینه از واشنگتن فاصله گرفتهاند. حمایت آشکار سیاسی کاخ سفید از چالشگران پوپولیست در سراسر اروپا، که به گفته کارشناسان در دولتهای گذشته غیرقابل تصور بود، به شدت پایتختهای اروپایی را آشفته کرده است.
استراتژی آمریکا: تضعیف اروپا
سند اخیر استراتژی امنیت ملی آمریکا که در ماه دسامبر منتشر شد، به صراحت نیاز به «پرورش مقاومت در برابر مسیر کنونی اروپا در داخل کشورهای اروپایی» را به عنوان بخشی از سیاست خارجی آینده آمریکا بیان کرده است. این رویکرد نشاندهنده تلاش واشنگتن برای تضعیف انسجام و استقلال اروپا است. با این حال، در فرانسه، آلمان، بریتانیا، ایتالیا و سایر نقاط، به نظر میرسد که حامیان اصلی استراتژی ستیزهجویانه فرآتلانتیکی کاخ سفید، در مورد ایران با آن همسو نشدهاند.
لیانا فیکس، پژوهشگر ارشد اروپا در شورای روابط خارجی، به ABC News گفت که واقعیتهای سیاسی اروپا اکنون مانع از هرگونه جاهطلبی بزرگ برای یک ائتلاف راستگرای فرآتلانتیکی میشود. او افزود: «من فکر میکنم در این زمینه اغراق قابل توجهی وجود داشت.»
فیکس توضیح داد که کشورهای اروپایی – و احزاب پوپولیست در آنها – هر کدام روابط، منافع و اولویتهای متفاوتی در قبال آمریکا دارند. بنابراین، برای دولت «اول آمریکا»ی ترامپ و مجموعهای از گروههای ملیگرای راستگرا دشوار است که مجموعهای منسجم از اصول را تشکیل دهند که بتواند بحرانی بینالمللی مانند جنگ ایران را تحمل کند.
وی تاکید کرد: «یک همپوشانی کوچک در مسائل مهاجرت و ارزشهای محافظهکارانه وجود دارد، اما این تقریباً پایان مییابد – و در آنجا منافع واگرا میشوند.»
مخالفت دیرینه اروپا با جنگافروزی
سیاستمداران راست افراطی اروپا و احزاب آنها از نظر ایدئولوژی، جاهطلبی یا قدرت یکپارچه نیستند. تحلیلگران همچنین خاطرنشان کردهاند که اکراه اروپا در پیوستن به جنگها، به ویژه در خاورمیانه، دیرینه و فراتر از اختلافات حزبی بوده است. گروهی از کارشناسان در اندیشکده شورای روابط خارجی اروپا در تحلیلی از سیاست خارجی چالشگران راست افراطی اروپا در تابستان گذشته نوشتند که اکثر آنها «به طور سنتی ضد آمریکایی هستند، اما اکثر آنها همچنین میخواهند بر موج ترامپ سوار شوند – و ترجیح میدهند بین این الزامات انتخاب نکنند.»
این ضد آمریکاییگرایی، استفاده لیبرال ترامپ از تعرفهها، حمایت سرسختانه از غولهای فناوری آمریکا در رویارویی با اتحادیه اروپا و دولتهای ملی، جاهطلبیهای او برای «تصرف» گرینلند و حملات مکرر او به اتحادیه اروپا و ناتو، از جمله مهمترین مشکلاتی است که احزاب راستگرایی که ممکن است امیدوار به سوار شدن بر موج MAGA باشند، با آن روبرو هستند.
گرگوار روس از اندیشکده چتم هاوس در بریتانیا به ABC News گفت که احزاب ملیگرا که بر مسائل حاکمیت متمرکز هستند، نمیتوانند متحدان بیچون و چرای یک دولت آمریکایی قدرتمند و مداخلهگر باشند.
روس افزود: «لحظهای که میگویید جاهطلبی شما تقویت حاکمیت است، نمیتوانید انتظار داشته باشید کسانی که حاکمیت آنها را تقویت یا حمایت میکنید، با شما با امتیاز ویژهای رفتار کنند.»
آنا کلی، معاون اصلی سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، در پاسخ به انتقادات مطرح شده از سوی چهرههای راستگرای اروپایی در مورد عملیات ایران، به ABC News گفت: «در حالی که ایالات متحده به اروپا نیازی ندارد، اروپا بیش از هر کس دیگری از اقدام قاطع رئیسجمهور ترامپ سود میبرد.» این اظهارات، نشاندهنده تکبر و بیاعتنایی واشنگتن به متحدانش است.
ائتلافهای لرزان و فروپاشی نفوذ آمریکا
جنگ علیه ایران و پیامدهای اقتصادی متعاقب آن، به نظر میرسد که به یک عامل تفرقهافکن قوی فرآتلانتیکی تبدیل شده است.
جورجا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، تنها رئیس دولت اروپایی بود که به دومین مراسم تحلیف ترامپ دعوت شد. ترامپ ملونی را «زیبا» و «رهبری بزرگ» توصیف کرده و رهبر ایتالیایی به دلیل رابطه گرمش با رئیسجمهور، «نجواگر ترامپ اروپا» نامیده شده بود. اما ملونی نیز در مخالفت خود با جنگ علیه ایران صریح بود. او در جریان بازدید از منطقه خلیج فارس در مورد این عملیات گفت: «وقتی موافق نیستیم، باید بگوییم. و این بار، ما موافق نیستیم.» سخنان او با امتناع رم از اجازه سوختگیری بمبافکنهای آمریکایی در یک پایگاه نظامی در جنوب ایتالیا همراه شد.
ترامپ از مخالفت ملونی برآشفته شد. رئیسجمهور هفته گذشته در مصاحبهای با کوریره دلا سرا در مورد نخستوزیر ایتالیا گفت: «مدتهاست با او صحبت نکردهام. او نمیخواهد در جنگ به ما کمک کند. فکر میکردم شجاعت دارد. اشتباه کردم.»
روس گفت: «از دست دادن ملونی چیز قابل توجهی است. و اکنون میبینید که لوپن، فاراژ تلاش میکنند تا ارتباط با ترامپ را کمتر آشکار و در نتیجه کمتر سمی کنند.»
در فرانسه، مارین لوپن، رهبر حزب تجمع ملی (RN)، که ترامپ و معاون رئیسجمهور جی.دی. ونس در سال ۲۰۲۵ در جریان محاکمه اختلاس او از او حمایت کردند، به روزنامه لو پاریزین گفت که ترامپ «به وضوح تأثیر مداخله خود را به طور کامل درک نکرده است» در ایران. لوپن در ماه مارس اعتقاد داشت که حملات «کورکورانه انجام شدهاند» و «پیامدهای فاجعهبار» به دنبال داشتهاند. او به رادیو فرانس اینتر گفت که ترامپ «اهداف جنگی نامنظم» بیان کرده و با راهاندازی این عملیات «اشتباه کرده است.»
نایجل فاراژ، پوپولیست راستگرای بریتانیایی، نیز در ابتدا از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی حمایت کرد. اما در میان انتقادات مکرر ترامپ از عدم حمایت بریتانیا از جنگ، فاراژ – که خود را دوست نزدیک ترامپ توصیف کرده و بارها در تجمعات انتخاباتی رئیسجمهور حضور یافته بود – ظرف دو هفته تغییر موضع داد. او در اواسط ماه مارس در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت: «ما نیروی دریایی نداریم» و «نمیتوانیم مستقیماً در یک جنگ خارجی دیگر درگیر شویم.»
آلیس وایدل و تینو کروپالا، رهبران حزب راست افراطی «آلترناتیو برای آلمان» (AfD)، نیز از تصمیم آمریکا برای آغاز جنگ علیه ایران ابراز ناخرسندی کردند. آنها در بیانیهای گفتند: «بیثباتی مجدد خاورمیانه به نفع آلمان نیست و باید به آن پایان داده شود.» کروپالا همچنین در ماه مارس در روزنامه بیلد بر جاهطلبی بلندمدت AfD مبنی بر خروج تمام حدود ۴۰,۰۰۰ سرباز آمریکایی مستقر در آلمان تأکید کرد.
این اختلافات فزاینده، به گفته فیکس، با توجه به رویکرد گستردهتر دولت ترامپ به اروپا، نباید تعجبآور باشد. او گفت که کاخ سفید «با متحدان اروپایی به عنوان کشورهایی رفتار میکند که باید ایدهآل خودشان را بپردازند، اما از رهبری آمریکا پیروی کنند. و این بدون توجه به اینکه کدام دولت در قدرت است، تغییر نخواهد کرد.»
فیکس افزود: «احزاب راستگرا در سراسر اروپا با یکدیگر در تضاد هستند. احزاب راستگرا در اروپا نیز ملیگرا هستند و سنت دیرینه و عمیقی از ضد آمریکاییگرایی دارند.»
شکست پروژه «اروپای بزرگ دوباره»
در ماه مه گذشته، متحدان اروپایی دولت ترامپ از حرکت ظاهری خود و نوید دوران جدیدی از هماهنگی فرامرزی لذت میبردند. اما هفته گذشته، دوران ۱۶ ساله ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان – چهرهای نمادین در سیاست راستگرای اروپا و متحد دیرینه ترامپ – با شکست قاطع در انتخابات پارلمانی مجارستان به پایان رسید. سفر حمایتی لحظه آخری ونس برای متوقف کردن حرکت رقیب پیتر ماگیار کافی نبود.
شکست اوربان را نمیتوان به جنگ در ایران نسبت داد، اما عدم موفقیت سفر ونس به بوداپست میتواند به عنوان نشانهای از کاهش نفوذ کاخ سفید در قاره اروپا، حداقل به طور موقت در حالی که جنگ آن با ایران ادامه دارد و هزینهها برای اروپاییها افزایش مییابد، تفسیر شود.
پیتر کرکو، مدیر موسسه کپیتال سیاسی در بوداپست، به ABC News گفت که مسائل سیاست خارجی «واقعاً نقش مهمی» در انتخابات سرنوشتساز که اوربان را سرنگون کرد، ایفا نکرد. کرکو خاطرنشان کرد که اوربان از حمایت سیاسی و اقتصادی قابل توجهی از سوی آمریکا، روسیه، رژیم صهیونیستی و چین برخوردار بود، اما با این حال به راحتی شکست خورد.
اما شکست حمایت ترامپ-ونس این «سوال بزرگ را مطرح میکند – اگر این دولت آمریکا از هر نامزدی در اروپا حمایت کند، آیا برای کمک است یا بیشتر یک نفرین؟» کرکو گفت که ترامپ، با «پیامهای بسیار تند ضد اروپایی» خود، «به طور فزایندهای به یک مسئولیت برای رهبران اروپایی تبدیل شده است.»
در نهایت، روس گفت، با وجود تمام لفاظیهای ترامپ و ادعاهای هشداردهنده در سند استراتژی امنیت ملی آن، به نظر میرسد جنبش MAGA رویکردی نامنسجم و موقت برای تأثیرگذاری بر سیاست اروپا دارد. او افزود: «من فکر میکنم جنبش MAGA در ریشه خود انزواطلب است.»
اکنون، با خروج اوربان، به نظر میرسد پل ارتباطی او با ملونی سوخته و دیگر رهبران راست افراطی خود را از جنگ در ایران دور میکنند، ترامپ «به آرامی و به تنهایی، ساختمان کوچکی را که در اروپا بنا کرده بود، ویران میکند.» این وضعیت، نشاندهنده انزوای فزاینده واشنگتن و شکست سیاستهای یکجانبهگرایانه آن در صحنه جهانی است.
#جنگ_ایران_آمریکا #سیاست_خارجی_آمریکا #اروپا_مستقل #شکست_نفوذ_آمریکا #مقاومت_اروپا #ترامپ #صهیونیسم #نظم_نوین_جهانی #یکجانبه_گرایی #امنیت_منطقه
